Τα έργα της κεραμίστριας Maria Economides, μοιάζει να θέλουν να ξεφύγουν από τις καθιερωμένες φόρμες ενώ εξερευνούν το συναισθηματικό βάθος της ανθρώπινης εμπειρίας μέσα από χειροποίητα κεραμικά σκεύη που γίνονται αληθινά γλυπτά. Εμπνευσμένα από την έννοια των αγγείων ως δοχείων συναισθημάτων και αναμνήσεων, συνδυάζουν αρχαίες τεχνικές όπως η terra sigillata με σύγχρονες καινοτομίες, όπως η υψηλή όπτηση και οι περίπλοκοι χρωματισμοί του πηλού.
Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη, αρχικά εκπαιδεύτηκε στη διοίκηση επιχειρήσεων για να διαχειρίζεται το εμπόριο ξυλείας της οικογένειάς της, και ανακάλυψε το πάθος της για την κεραμική αφού μετακόμισε στην Αθήνα το 2018, μετά από οκτώ χρόνια στη Σαγκάη.
Αρχικά μίλησε μας για τα highlights της διαδρομής σου, ποια είναι τα σημαντικά σου βήματα που σε έφεραν εδώ που βρίσκεσαι σήμερα
Η πάρα πολλή δουλειά. Η εμμονή με τη δουλειά. Δουλεύω ασταμάτητα, με πάθος και πολλές ώρες, χωρίς να υπολογίζω την κούραση. Η συνέπεια, η υπομονή και η αγάπη για αυτό που κάνω είναι αυτά που με έχουν φέρει ως εδώ.
Ξεκίνησα από τη Θεσσαλονίκη, σε μια οικογένεια που δούλευε με υλικά — το ξύλο, τη γη, την ύλη. Ίσως γι’ αυτό η ανάγκη να φτιάχνω πράγματα με τα χέρια μου ήταν πάντα εκεί, απλώς χρειαζόταν χρόνο για να εκφραστεί. Μετά τα χρόνια στην Ασία, όταν επέστρεψα στην Ελλάδα, ένιωσα την ανάγκη να κάνω κάτι αληθινό, με ουσία. Ο πηλός έγινε το μέσο μου. Από τότε, ταξιδεύω μέσα από αυτόν.
Η ζωή μου στην Κίνα ήταν ένα μεγάλο και πολύτιμο κεφάλαιο. Δεν έκανα τότε κεραμική — είχα μετακομίσει εκεί για οικογενειακούς λόγους και ήμουν μαμά, μεγαλώνοντας τα παιδιά μου. Ήταν όμως μια περίοδος γεμάτη εικόνες, εμπειρίες και έντονες αντιθέσεις.
Με εντυπωσίαζε πάντα πώς εκεί συνυπάρχει το παλιό με το νέο, ο παραδοσιακός τρόπος ζωής με το απόλυτα σύγχρονο. Μπορεί να δεις κάποιον να δουλεύει με τα χέρια του, όπως γινόταν αιώνες πριν, και λίγα μέτρα πιο πέρα ένα φουτουριστικό κτίριο. Αυτή η ισορροπία με επηρέασε πολύ στον τρόπο που βλέπω τη δημιουργία.
Το story της ανακάλυψης μιας δημιουργικής προοπτικής στην κεραμική πως γεννήθηκε η πρώτη ιδέα και πως διαμορφώθηκε με το πέρασμα του χρόνου
Πάντα έκανα διάφορα crafts — πλέξιμο, ξυλογλυπτική, ζωγραφική, πηλό. Από πολύ μικρή ήθελα να απασχολώ τα χέρια μου. Σε μια ευάλωτη περίοδο της ζωής μου, ο πηλός με άλλαξε∙ ήταν σαν να με έπλαθε, όπως τον έπλαθα κι εγώ. Σαν να κάναμε έναν διάλογο και να βρίσκαμε και οι δύο τον εαυτό μας.
Με τον καιρό, αυτή η σχέση βάθυνε. Με την πάροδο του χρόνου έχουμε γίνει ένα∙ καταλαβαινόμαστε απόλυτα. Ξέρω πότε να τον αγγίξω, πότε να τον αφήσω, πότε να τον εμπιστευτώ. Είναι μια σιωπηλή συνύπαρξη, μια συνομιλία χωρίς λόγια.
Δουλεύω όλα μου τα δοχεία αποκλειστικά στο χέρι, χωρίς σχεδόν καθόλου εργαλεία. Τα χτίζω σιγά-σιγά, αφήνοντας τον πηλό να μου δείξει τη μορφή του. Είναι λεπτά και ελαφριά, φτιαγμένα για να μπορείς να τα κρατήσεις αγκαλιά. Μοιάζουν σαν να έρχονται από παλιά, αλλά πάντα με έναν σύγχρονο τρόπο.
Μέσα από τη δουλειά μου, μιλάω για τη μνήμη, τον χρόνο και τη συνέχεια. Κάθε δοχείο κουβαλά κάτι από εμένα, κι όταν ταξιδεύει κάπου μακριά, νιώθω πως είμαι κι εγώ εκεί μαζί του. Είναι ένας όμορφος τρόπος να υπάρχω παντού.
Η ομορφιά και η δύναμη του πηλού είναι κάτι που κρατά πολύ περισσότερο απ’ ό,τι εμείς. Και αυτό μου δίνει ελπίδα ότι μέσα από τα δοχεία μου, κάτι από εμένα θα μείνει για πολύ καιρό ακόμα.
Με ποιον τρόπο θεωρείς ότι η αισθητική σου εξελίσσεται
Νιώθω τα πάντα σε μέγιστο βαθμό. Μου αρέσει να ταξιδεύω, να γνωρίζω καινούργια πράγματα και να εμπνέομαι από εμπειρίες και ανθρώπους. Δεν ξέρω αν η αισθητική μου εξελίσσεται συνειδητά, αλλά σίγουρα εξελίσσονται τα συναισθήματά μου — κι αυτά είναι που καθορίζουν τη δουλειά μου.
Ποια νοιώθεις πως είναι τα σημαντικότερα επιτεύγματα σου
Δεν ξέρω αν μπορώ να μιλήσω για «επιτεύγματα». Ωραία πράγματα έχουν συμβεί στη ζωή και στη δουλειά μου, και νιώθω ευγνωμοσύνη. Το σημαντικότερο ίσως είναι ότι ανταμείβομαι από κάτι που αγαπώ πραγματικά.
Τι και ποιοι άνθρωποι δίπλα σου σε βοηθούν να προχωράς μπροστά
Φυσικά η οικογένειά μου και ειδικά τα παιδιά μου. Τα πρώτα χρόνια που τα γέννησα ήμουν πάντα δίπλα τους, δεν τα αποχωριζόμουν ποτέ. Τώρα που μεγάλωσαν, νιώθω την ανταμοιβή τους — με στηρίζουν, με θαυμάζουν και καταλαβαίνουν απόλυτα τις απαιτήσεις της δουλειάς μου.
Η συμμετοχή σου στην Art Athina και η συνεργασία σου με την Virginie στο Taxidi
Η συνεργασία μου με τη Virginie και το Taxidi στην Τήνο ξεκίνησε πριν δύο χρόνια. Φέτος ήμασταν μαζί στην Art Athina με μεγάλη επιτυχία και είμαι πολύ χαρούμενη γι’ αυτό. Η Virginie έχει έναν δικό της τρόπο και αισθητική που είναι μοναδική. Μαζί μπορούμε να συζητάμε και να δημιουργούμε όμορφα πράγματα με κοινό όραμα.
❝ Μέσα από τη δουλειά μου, μιλάω για τη μνήμη, τον χρόνο και τη συνέχεια. Κάθε δοχείο κουβαλά κάτι από εμένα, κι όταν ταξιδεύει κάπου μακριά, νιώθω πως είμαι κι εγώ εκεί μαζί του. Είναι ένας όμορφος τρόπος να υπάρχω παντού. ❞
Έχοντας μια δυναμική παρουσία σε εκθέσεις στο εξωτερικό τι εισπράττεις από το παγκόσμιο κοινό σε σχέση με το έργο σου και πόσο διαφορετικά είναι τα δεδομένα στην Ελλάδα
Το παγκόσμιο κοινό αγαπάει πραγματικά τα κεραμικά δοχεία. Νομίζω πως στο εξωτερικό καταλαβαίνουν πιο βαθιά την έννοιά τους· βλέπουν μέσα τους κάτι παραπάνω από ένα απλό «βάζο». Για μένα, ένα vessel δεν είναι διακοσμητικό αντικείμενο. Είναι ένας διάλογος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, ένα δοχείο που κουβαλά μνήμη, χρόνο και συναισθήματα. Κάθε έργο είναι ταυτόχρονα γλυπτό και μνήμη· ένας φόρος τιμής στο παρελθόν, ιδωμένος με σύγχρονη ματιά.
Τι σου έχει προσφέρει η εξωστρέφεια γενικότερα και πόσο επηρεάζει το έργο σου
Η δουλειά μου είναι απόλυτα συνυφασμένη με την προσωπικότητά μου. Είμαι εξωστρεφής και κοινωνική, αλλά ταυτόχρονα εσωστρεφής και παρατηρητική. Χαίρομαι αφάνταστα όταν μου λένε πως τα δοχεία μου μου μοιάζουν — όπως τα αγκαλιάζω, έτσι “τσαλακωμένα”, με ατέλειες και ευαισθησία.
Τι νέο έχει να διηγηθεί η νέα σου συλλογή και τι υπάρχει στα άμεσα σχέδιά σου
Στη νέα μου συλλογή εξερευνώ νέες φόρμες και χρώματα, χρησιμοποιώντας υλικά που έφερα από το residency που έκανα στην Κίνα, στην πόλη του Jingdezhen. Ήταν μια εμπειρία που με επηρέασε βαθιά. Στα άμεσα σχέδιά μου περιλαμβάνονται νέα ταξίδια, συμμετοχές σε διεθνείς διοργανώσεις και φυσικά, πολλή δουλειά στο στούντιο.
Με ποια αφορμή και έμπνευση κάνεις βήματα και εξελίσσεσαι στον τρόπο που δημιουργείς.
Η αφορμή είναι η ίδια η σχέση μου με το υλικό — η εμμονή μου με τον πηλό και η αδυναμία μου να σταματήσω να δουλεύω. Η έμπνευση έρχεται πάντα από τα συναισθήματα. Όταν αγγίζω τον πηλό, νιώθω ότι μπορώ να αποτυπώσω ό,τι δεν μπορώ να πω με λόγια. Αυτό με κάνει να εξελίσσομαι συνεχώς.
Ποιες είναι οι αδιαπραγμάτευτες αξίες στο έργο σου
Η αλήθεια και η αυθεντικότητα. Δεν μπορώ να δημιουργώ κάτι που δεν έχει ψυχή. Θέλω κάθε κομμάτι να είναι ειλικρινές, να κουβαλά την ενέργεια της στιγμής και τη δική μου παρουσία.
Η φιλοσοφία σου για το design πως εξελίχθηκε με τον χρόνο και τι θεωρείς πως αποκτά ιδιαίτερη αξία σήμερα
Αξία έχει ό,τι έχει ουσία και νόημα. Δεν με ενδιαφέρει η “τέλεια” φόρμα, αλλά εκείνη που μιλά με απλότητα και ειλικρίνεια. Σήμερα, μέσα σε έναν κόσμο υπερπαραγωγής, αυτό που αποκτά πραγματική αξία είναι το χειροποίητο, το ανθρώπινο αποτύπωμα.
Τι θα ήθελες να δημιουργήσεις, ένα dream project
Ένα τεράστιο σύγχρονο πιθάρι στο κέντρο της Αθήνας. Ένα έργο-σύμβολο για τη μνήμη, το χρόνο και τη σύνδεση της πόλης με τις ρίζες της.
Οι designers της καρδιάς σου και γιατί τους επιλέγεις
Θαύμαζα πάντα όσους δουλεύουν με τα χέρια, όσους έχουν καθαρότητα και αλήθεια στη δουλειά τους. Μου αρέσουν οι minimal δημιουργοί που αναδεικνύουν το υλικό χωρίς περιττά στολίδια — εκείνοι που αφήνουν τον χώρο και το φως να αναπνέουν μέσα στο αντικείμενο.
❝ Η ομορφιά και η δύναμη του πηλού είναι κάτι που κρατά πολύ περισσότερο απ’ ό,τι εμείς. Και αυτό μου δίνει ελπίδα ότι μέσα από τα δοχεία μου, κάτι από εμένα θα μείνει για πολύ καιρό ακόμα. ❞
Είμαστε αυτά που επιλέγουμε;
Και ναι και όχι. Ταξιδεύοντας πολύ, ζώντας οκτώ χρόνια στην Ασία και γνωρίζοντας ανθρώπους από τόσες διαφορετικές κουλτούρες, κατάλαβα πως δεν είμαστε πάντα μόνο οι επιλογές μας. Είμαστε και όσα μαθαίνουμε καθ’ οδόν, όσα μας αλλάζουν. Το σημαντικό είναι να έχουμε τη σοφία να ανταποκρινόμαστε σε κάθε μας επιλογή.
Το τελευταίο πράγμα που αγόρασες και γιατί το διάλεξες
Ένα Qipao dress από το ταξίδι μου στην Κίνα. Το διάλεξα γιατί αγαπώ βαθιά τη χώρα, κουβαλά αναμνήσεις, ανθρώπους και εμπειρίες που με καθόρισαν.
Το καλύτερο βιβλίο που διάβασες τελευταία
Τα τελευταία χρόνια δεν προλαβαίνω να διαβάζω, αλλά πάντα με ενέπνεαν οι ιστορίες του Έντγκαρ Άλαν Πόε — σκοτεινές, ανθρώπινες, γεμάτες συμβολισμούς.
Ένα αντικείμενο που δεν θα ήθελες να αποχωριστείς ποτέ
Το μαύρο μολύβι ματιών μου. Είναι κάτι μικρό, προσωπικό, σχεδόν τελετουργικό.
Ο artist που αγαπάς και θέλεις να αποκτήσεις έργο του
Θα ήθελα ένα κεραμικό δοχείο της Toshiko Takaezu. Νιώθω πως καταφέρνει να αποδώσει τη σιωπή και την πνευματικότητα μέσα από τη φόρμα.
Σε μια άλλη ζωή θα ήθελες να ήσουν
Σε αυτή που είμαι τώρα. Είναι τέλεια.
Τρία μέρη που αγαπάς να επιστρέφεις και γιατί
Στην Ταϊλάνδη, γιατί εκεί γιατρεύω το σώμα και το μυαλό μου.
Στην Κίνα, γιατί τη νιώθω σαν δεύτερο σπίτι μου.
Στη Θεσσαλονίκη, γιατί εκεί μεγάλωσα και είναι οι ρίζες και οι γονείς μου.
Είναι η Τέχνη και η δημιουργία γενικότερα ένας δρόμος για να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι;
Φυσικά. Η τέχνη μας κάνει πιο ευαίσθητους, πιο ανοιχτούς και πιο συμπονετικούς. Μέσα από τη δημιουργία μαθαίνεις να ακούς, να νιώθεις και να καταλαβαίνεις τον κόσμο γύρω σου.
Πες μας μια ιστορία που δεν θα ξεχάσεις ποτέ
Έχω άπειρες ιστορίες από τα ταξίδια μου στην Ασία. Μία από αυτές είναι από το Jingdezhen. Θυμάμαι να βλέπω ανθρώπους να σπρώχνουν καρότσια γεμάτα κεραμικά μέσα στα στενά, όπως έκαναν εδώ και αιώνες. Ήταν σαν να ζωντάνευε μπροστά μου η ιστορία της κεραμικής — μια στιγμή απόλυτης σύνδεσης με το παρελθόν.
Το μουσείο και το έργο που σου έκλεψε την καρδιά
Στο πρόσφατο ταξίδι μου στην Κίνα, το Royal Kiln Museum στο Jingdezhen. Είναι χτισμένο πάνω στα ερείπια των αρχαίων αυτοκρατορικών καμινιών και σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Zhu Pei. Οι καμπύλες του θυμίζουν παλιές καμινάδες — ένα μουσείο όπου το παρελθόν και το παρόν συνυπάρχουν με μαγικό τρόπο.
Δώσε μας τον δικό σου ορισμό για την ομορφιά
Για μένα, όλα είναι όμορφα. Η ομορφιά υπάρχει στα πάντα, αρκεί να μπορείς να τη δεις.
Έχεις σχεδιάσει ποτέ κάτι άλλο εκτός κεραμικών για μια home συλλογή και αν όχι τι θα δημιουργούσες
Όχι, αλλά αγαπώ πολύ τα έπιπλα. Ίσως κάποια στιγμή να δημιουργήσω ένα τραπέζι — απλό, δυνατό, γήινο.Πάντα κεραμικό .
Τι θεωρείς αυθεντικό στις μέρες μας;
Αυθεντικό είναι να είσαι ο εαυτός σου. Να ζεις και να δημιουργείς χωρίς να προσπαθείς να μιμηθείς κανέναν.
