Ξεκινώντας από έναν τελείως διαφορετικό χώρο, ποια είναι τα στοιχεία που σε διαμόρφωσαν σε μια εμπνευσμένη δημιουργό και ποια είναι τα highlights αυτής της διαδρομής
Τα Reywal είναι χειροποίητα αντικείμενα φωτισμού και μια σειρά από εικαστικές φωτιστικές εγκαταστάσεις από νήμα σίδερο και φως. Η διαδρομή μου ξεκίνησε από την ανάγκη να αφηγηθώ την ιστορία μου μέσα από το φως κόντρα στην μέχρι τότε πορεία μου. Η δημιουργία γενικά πηγάζει από μια ανάγκη κι έτσι τα βήματα γίνανε αβίαστα και με ενθουσιώδη ορμή. Προερχόμενη από διαφορετικό επαγγελματικό χώρο, ο σχεδιασμός και η δημιουργία αντικειμένων από φως ήταν συναρπαστικά αλλά εντυπωσιακά γνώριμα.
Τα Reywal έχουν πλέον διπλή κατεύθυνση: Την εμπορική όπου χειροποίητα φώτα μπορούν να δημιουργηθούν για κάποιον επαγγελματικό ή ιδιωτικό χώρο κατά παραγγελία και την καλλιτεχνική.
Ως προς την τελευταία , η δουλειά μου κινείται στο πεδίο του φωτός και της ύλης. Κάθε έργο Reywal είναι εικαστικό αντικείμενο φωτισμού, όπου το φως δεν λειτουργεί απλώς πρακτικά, αλλά αποκτά ρόλο αφηγηματικό και εκφραστικό. Κάθε έργο κατασκευάζεται εξολοκλήρου στο χέρι με νήμα, ένα υλικό συνδεδεμένο με την παράδοση της υφαντικής και αποκτά τρισδιάστατη μορφή, περιβάλλοντας και διαχέοντας το φως χωρίς να το περιορίζει.
Στα highlights ήταν σίγουρα έκθεση Satori στη Gallerie Marneri το 2018 όπου έκανα την πρώτη επαγγελματική έξοδο και στη συνέχεια σημαντικό σταθμό αποτέλεσαν τα πρώτα μου μεγάλα έργα σε σχήματα που παραπέμπουν σε στήλες γεωμετρικής αρμονίας σαν σύγχρονα Totem φωτός εμπνευσμένα από την ελληνική παράδοση. Αυτά τοποθετήθηκαν στα Phaea Resorts και άνοιξαν το δρόμο για μια σειρά από συνεργασίες με μεγάλους ξενοδοχειακούς ομίλους όπου έχουν τοποθετηθεί Reywal σε διαφορετικά concepts, πχ στο W της Costa Navarino, το “Floating leaves” installation, Reywal σε σχήμα φύλλων που αιωρούνται από το ταβάνι σαν μια πράσινη οροφή στο Niko Seaside resort -Mc Gallery, Συνεργασία Oda Gallery στο Milano, με κορύφωση τη Συνεργασία με το Πωλητήριο του Μουσείου Μπενάκη.
Το story της ανακάλυψης μιας δημιουργικής προοπτικής στην κατασκευή χειροποίητων αντικειμένων, πώς γεννήθηκε η πρώτη ιδέα και πως διαμορφώθηκε με το πέρασμα του χρόνου
Χωρίς να έχω κάποια εμπειρία με το υλικό της κλωστής, οδηγήθηκα σε αυτήν αναζητώντας ένα υλικό που θα συνέβαλε σε μια θερμή απεικόνιση του φωτισμού. Η κλωστή μου φαινόταν ως τότε ένα αρχέγονο υλικό, με πιο μονοδιάστατες εφαρμογές, την είχα θαυμάσει σε υφαντά-πραγματικά έργα τέχνης, αλλά είδα ότι θα μπορούσε να γίνει και τρισδιάστατο ένδυμα για να φωτίσω διαφορετικού είδους αντικείμενα.
Άρχισα να σχεδιάζω και να δημιουργώ τα Reywal με κλωστή. Η χρήση κλωστής ως υλικό μεταφέρει μνήμες της παράδοσης με νέα μορφή το φως. Το φως ξεκίνησε να περιβάλλεται σχηματικά από τη συμβατική του μορφή, αλλά σιγά σιγά εξελίσσοντας τις δημιουργίες, παρατήρησα ότι οι δυνατότητές της κλωστής έδιναν μεγάλα περιθώρια ελευθερίας, έγινε εργαλείο για πιο σύγχρονες εκφράσεις με νέα θεματική.
Ξεκινώντας από μια κλωστή δημιουργείς έναν δικό σου κόσμο. Με ποιον τρόπο θεωρείς ότι η αισθητική σου εξελίσσεται
Ο στόχος είναι να πάρει σχήμα και μορφή η ιδέα και το μέσο μου είναι η κλωστή. Στην παράδοση η κλωστή δεν ήταν ποτέ απλώς ύφασμα. Συνδεόταν με μια τέχνη αφήγησης που μεταφερόταν μέσα από το νήμα. Εδώ κατά κάποιον τρόπο χρησιμοποιείται το φως για να αφηγηθεί αυτή τη σύνδεση. Κάθε ένα έργο με οδηγεί στο επόμενο, το οποίο συχνά το έχω ήδη σκεφτεί από την αρχή της συζήτησης κάποιου project. Κάθε δημιουργία εμπεριέχει την αισθητική μας προσέγγιση και κάθε έργο δεν είναι μόνο ένα φως, μεταφέρει και θραύσματα μνήμης και προσωπικής οπτικής.
Ποια νοιώθεις πως είναι τα σημαντικότερα επιτεύγματα σου
- Καταρχήν ήταν η Συνεργασία με το Πωλητήριο του Μουσειου Μπενάκη για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση. Το 2021 τα επετειακά αντικείμενα φωτισμού Reywal που απεικονίζουν τον «Τσολιά» και την «Μπουμπουλίνα» σε φυσικό μέγεθος, εμπνευσμένα από τους ήρωες της επανάστασης τοποθετήθηκαν στο πωλητήριο του Μουσείου Μπενάκη στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Μουσείου για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Για μένα τα έργα αυτά δεν ήταν απλώς καλλιτεχνική πρόκληση. Είχαν τεράστια συμβολική σημασία και η εμπειρία αυτή με έβαλε να αναμετρηθώ με την έννοια της παράδοσης ,της ταυτότητας, της μνήμης και της μεταμόρφωσης του συμβόλου σε εικαστικό αντικείμενο φωτισμού. Ήταν η πρώτη φορά που το έργο μου πήρε τη μορφή μιας δημιουργικής συνομιλίας ανάμεσα στην παράδοση και το σήμερα και αποτέλεσε αφετηρία για την καλλιτεχνική μου οπτική.
- Όπως επίσης το 2024 το Reywal Totem «Pithos» εμπνευσμένο από τα μεγάλα Μινωικά πιθάρια που βρέθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο Τυλισσου στην Κρήτη αποτέλεσε έναν ιδιαίτερο σταθμό για μένα, γιατί μου έδωσε την ευκαιρία να δουλέψω πάνω στη σύνδεση της μινωικής παράδοσης με τη σύγχρονη αισθητική, χρησιμοποιώντας το νήμα και το φως ως εκφραστικό μέσο. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το αντικείμενο φωτισμού λειτούργησε ως φορέας πολιτισμικής μνήμης, μεταφέροντας στοιχεία του παρελθόντος σε μια σύγχρονη εικαστική ματιά. Το έργο αυτό αποτελεί μέρος της συλλογής Contemporary Minoansγια τον πολιτιστικό οργανισμό ‘Branding Heritage’ και εντάχθηκε στο 3D ψηφιακό μουσείο του Branding Heritage, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Έρευνας και Τεχνολογίας με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.
- Το 2024 η συνεργασία μου με τη Helmepa και η δημιουργία του διαδραστικού έργου «Making Waves» για την έκθεση Ποσειδώνια 2024. Πρόκειται για μια μεγάλης κλίμακας φωτιστική εγκατάσταση, (συνολικά 5mL και 2mH) που αναπαριστά τα κύματα, δημιουργημένη από κλωστές φτιαγμένες από ανακυκλωμένα πλαστικά μπουκάλια που ανακτήθηκαν από τo βυθό της θάλασσας, προσκαλώντας τον επισκέπτη σε αφύπνιση καθώς και συμμετοχή διαλέγοντας μια υπόσχεση για το πώς θα προστατεύσει το περιβάλλον και τοποθετώντας την πάνω στο ίδιο το έργο. Το έργο ήταν μια ευκαιρία να επαναπροσδιορίσω τη δουλειά μου ως εργαλείο ευαισθητοποίησης και συμμετοχής. Εκεί το φως έγινε μέσο αφύπνισης και ακτιβισμού. (artivism). Ήταν η πρώτη φορά που το έργο μου έπρεπε να σταθεί σε καλλιτεχνικό και ταυτόχρονα περιβαλλοντικό πεδίο. Το έργο «Making Waves» ήταν σημαντικό για εμένα γιατί με ώθησε να αναρωτηθώ πώς μπορεί η δουλειά μου να γίνει εργαλείο συμμετοχής, αλλαγής και δέσμευσης.
- Και βέβαια η πρόσφατη βράβευσή μου από το κοινό για το έργο μου “Lighting echoes; from Prehistory to Tradition” ως το έργο που ξεχώρισαν στο Jelo6project, ενός εικαστικού καλλιτεχνικού γεγονότος που έλαβε χώρα στο Παλαιό Δημαρχείο της Λευκωσίας 12-16 Νοεμβρίου 2025, μιας μεγάλης έκθεσης αφιερωμένης στο εικαστικό αντικείμενο, τις κεραμικές εφαρμογές και το σύγχρονο κόσμημα, το οποίο θα μεταφερθεί και θα λάβει χώρα και στην Αθήνα χώρα στο Μουσείο Μπενάκη 13-17 Μαίου 2006.
Η τελευταία σου δουλειά έχει ξεφύγει από τα φωτιστικά και αγγίζει τον χώρο της γλυπτικής. Τι ιστορίες διηγούνται τα ανθρωπόμορφα χειροποίητα γλυπτά σου; Πώς προέκυψε αυτή η ανάγκη και τι περιλαμβάνει η έκθεση σου στην Κύπρο
Μέσα από τα έργα από νήμα και το φως προσπαθώ να «ρίξω φως» στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τα πράγματα. Μ΄ έναν τρόπο προσπαθώ να συστηθώ και να «φωτίσω» αυτό που θέλω να εκφράσω. Αυτό προσπάθησα και στη συμμετοχή μου στο Jelo6 project.
Το Jelo6 project είναι ένα καλλιτεχνικό γεγονός που έγινε στην Κύπρο υπό την Αιγίδα του Δήμου Λευκωσίας με την κεντρική έκθεση στο Παλιό Δημαρχείο Λευκωσίας και την παράλληλη έκθεση “tradition re-imagined” στο Μουσείο Σεβέρη (CVAR -Severis foundation) πλέκοντας ένα βιωματικό διάλογο ανάμεσα στην τέχνη, τις εφαρμοσμένες τέχνες και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου. Είχα την μεγάλη τιμή να είναι μία από τις επίτιμες καλεσμένες της διοργανώτριας Νίκης Στυλιανού και να συμμετέχω με κάποια έργα μου στις δυο παραπάνω εκθέσεις. Μόλις έλαβα την πρόσκληση αυτή στην Κύπρο θέλησα αμέσως να μάθω παραπάνω πράγματα γι αυτόν τον τόπο, να ταυτιστώ και να τον συνδέσω κάπως με τα έργα που θα παρουσίαζα αλλά και με τη δημιουργική μου προσέγγιση πάνω στα σύμβολα της Κύπρου.
Το βασικό μου έργο “Lighting echoes; from Prehistory to Tradition” συνδέει το προϊστορικό σταυρόσχημο ειδώλιο του Πωμού, της Χαλκολιθικής εποχής, που βρέθηκε στην επαρχία της Πάφου, με τη γυναικεία παραδοσιακή φορεσιά της Πάφου -μια απόπειρα να αφηγηθεί αυτές τις δύο καταστάσεις, του «πριν» και του «τώρα», μέσα στο ίδιο καλούπι. Η αφαιρετική καθιστή μορφή του ειδωλίου, σύμβολο γονιμότητας και της κυπριακής πολιτιστικής κληρονομιάς, με τα ανοιχτά χέρια παραπέμπει δημιουργικά σε τελετουργικό χορό. Στην άλλη όψη, μια όρθια γυναίκα με την παφίτικη φορεσιά – βράκα, χρωματιστή φούστα, γιλέκι και μαντήλι κεφαλής – χορεύει και εκφράζει τη ζωντανή παράδοση -τα «τελετουργικά» του σήμερα. Οι δυο γυναικείες μορφές , η μία από τους προϊστορικούς χρόνους και η άλλη από το πιο πρόσφατο παρελθόν του νησιού συναντώνται στην ίδια στάση με τα χέρια ανοιχτά και στον ίδιο σκοπό, υμνώντας τη ζωή σε ένα καλωσόρισμα. Με λιτά υλικά, όπως σίδερο, φως και νήματα, η μία μορφή φαίνεται σαν συνέχεια της άλλης και το φως μετατρέπεται σε εικαστική γλώσσα, φωτίζοντας συμβολικά το πέρασμα από την προϊστορία στο παρόν, από το αφαιρετικό στο πληθωρικό, όπου οι μορφές και οι μνήμες συμπορεύονται στο ίδιο έργο.
Στην παράλληλη έκθεση “Tradition re-imagined” στο Μουσείο Σεβέρη (CVAR -Severis foundation) συμμετείχα με το έργο « Γυναίκα με μαντήλι κεφαλής» προσπαθώντας να μεταμορφώσω την παράδοση σε σύγχρονο συμβολισμό φωτός και προστασίας, όπου το νήμα θυμάται. Μέταλλο, φως και νήματα σχηματίζουν ένα γυναικείο πρόσωπο καλυμμένο με δύο στρώσεις κεφαλόδεσμου: το εσωτερικό σκούφωμα και το εξωτερικό κουκούλι ή κουρούκλα. .
Το έργο αντλεί έμπνευση από το παραδοσιακό μαντήλι κεφαλής της Κύπρου, όπως παρουσιάζεται σε εκθέματα του Severis Foundation, μεταφέροντας τη μνήμη του σε μια σύγχρονη, συμβολική γλώσσα. Εδώ επαναπροσδιορίζεται δημιουργικά το σύμβολο του μαντηλιού ως συμβολικό φως — ένα πορτρέτο της γυναίκας που κουβαλά τον χρόνο και τη μνήμη της κοινότητας.
Τι εισπράττεις από το κοινό σε σχέση με το έργο σου και πόσο σε βοηθάει να εξελίσσεσαι
Αυτό που εισπράττω από το κοινό λειτουργεί πολύ καθοριστικά για την εξέλιξή μου. Η πρόσφατη βράβευσή μου από το κοινό ως το καλύτερο έργο στο Jelo6 Project ήταν για μένα μια πολύ δυνατή επιβεβαίωση, μου ανάβει το «πράσινο φως» να συνεχίσω να εξελίσσομαι. Νιώθω ιδιαίτερη τιμή ειδικά επειδή το βραβείο δόθηκε από το κοινό! Το κοινό είναι αυθόρμητο, ειλικρινές, απαιτητικό, αδέκαστος κριτής, παρατηρεί, κρίνει, επιβραβεύει. Στην πραγματικότητα είναι πολύ καθοδηγητικό για τον κάθε δημιουργό. Μοιάζει σαν να δουλεύω μόνη αλλά η εξέλιξη της δουλειάς μου είναι και αποτέλεσμα μιας συνεχούς αλληλεπίδρασης μαζί του!
Τι νέο υπάρχει στα άμεσα σχέδιά σου
Παράλληλα με τα διάφορα εμπορικά projects που βρίσκονται στα σχέδια μου, το Jelo6 Project που θα παρουσιαστεί στο Μουσείο Μπενάκη το επερχόμενο Μάιο, (13-17.5) αποτελεί ακόμη έναν κρίκο που με οδηγεί στην καλλιτεχνική μου δραστηριότητα με δημιουργίες με κατεξοχήν καλλιτεχνικό χαρακτήρα, μέσα από τις οποίες εκφράζομαι και στις οποίες θα ήθελα να δώσω περισσότερη έμφαση στο επόμενο διάστημα.
Ποιες είναι οι αδιαπραγμάτευτες αξίες στο έργο σου
Το φως ήταν πάντα το κριτήριό μου. Το όραμά μου είναι να συνδέσω το αντικείμενο φωτισμού με το αντικείμενο τέχνης, να μπορέσω να φτιάξω χειροποίητα εικαστικά αντικείμενα φωτισμού από νήμα και να συνδέσω την τέχνη με το φως με όχημα το νήμα. Άρα αδιαπραγμάτευτα στοιχεία της δουλειάς μου είναι το φως, το νήμα και βέβαια ότι τα πάντα είναι χειροποίητα.
Η φιλοσοφία σου για το design, πως εξελίχθηκε με τον χρόνο και τι θεωρείς πως αποκτά ιδιαίτερη αξία σήμερα
Στον σχεδιασμό και στο design η δημιουργικότητα είναι το κλειδί για να δώσω μια άλλη διάσταση στην έννοια του φωτισμού, για να μπορέσω να εξελιχθώ και να προσπεράσω το συμβατικό αντικείμενο. Αυτή με ώθησε στην πεποίθησή μου πως ο φωτισμός μπορεί να αποδοθεί καλλιτεχνικά σε ένα αντικείμενο που εκπέμπει φως με την τέχνη. Η δημιουργικότητα για μένα σημαίνει να βλέπει κανείς τα πράγματα αλλιώς, να παίρνει μια ιδέα και να την κάνει πραγματικότητα με τα δικά του μέσα και υλικά και να φτιάξει κάτι που έχει προσωπικό αποτύπωμα. Η δημιουργικότητα στον σχεδιασμό είναι αυτό που φέρνει το διαφορετικό, το απρόβλεπτο, αυτό που σε κάνει να σκεφτείς, να ξεφεύγεις από το προβλέψιμο και να βρίσκεις νέους τρόπους να δεις κάτι. Η δημιουργικότητα στο σύγχρονο design είναι για μένα, μια μορφή ελευθερίας που ενθαρρύνει την προσωπική ερμηνεία.
Τι θα ήθελες να δημιουργήσεις, ένα dream project
Για να είμαι ειλικρινής κάθε project μου πριν δημιουργηθεί το αισθάνομαι σαν dream project!
Οι δημιουργοί της καρδιάς σου και γιατί τους επιλέγεις
Οι ανώνυμοι τεχνίτες των Κυκλάδων της πρωτοκυκλαδικής περιόδου που έφτιαξαν τα κυκλαδικά ειδώλια. Τους επιλέγω γιατί πριν από χιλιάδες χρόνια δημιούργησαν μία από τις πιο καθαρές μινιμαλιστικές και μοντέρνες γλυπτικές γλώσσες που επηρέασε ακόμη και καλλιτέχνες του 20ου αιώνα και αποτελούν απόδειξη ότι το design είναι διαχρονικό.
Το τελευταίο πράγμα που αγόρασες και γιατί το διάλεξες
Ένα μικρό αντίγραφο του ειδωλίου του Πωμού από το Αρχαιολογικό μουσείο Λευκωσίας κατά τη διάρκεια της έκθεσης στην Κύπρο για να μου θυμίζει πόσο πίσω πάει η έμπνευση.
Κάτι που διάβασες και σου άρεσε τελευταία
«Περνάμε μέσα από όλα όπως η κλωστή μέσα στην ύφανση· δίνουμε σχήμα και μορφή σε εικόνες που εμείς οι ίδιοι αγνοούμε»
(«Ελεγείες του Ντουίνο» -Έβδομη Ελεγεία, Ρίλκε )
Ένα αντικείμενο που δεν θα ήθελες να αποχωριστείς ποτέ
Κάρτες με παιδικές ζωγραφιές κι ευχές
Ο artist που αγαπάς και θα ήθελες να αποκτήσεις έργο του
Mark Rothko
Σε μια άλλη ζωή θα ήθελες να ήσουν
Μια upgraded, premium έκδοση του εαυτού μου απαλλαγμένη από τα ελαττώματά μου!
Τρία μέρη που αγαπάς να επιστρέφεις
Στο σπίτι μου
Στο εργαστήρι μου
Στη θάλασσα
Είναι η Τέχνη και η δημιουργία γενικότερα ένας δρόμος για να συνδεόμαστε και ν αγινόμαστε καλύτεροι;
Για μένα, η τέχνη έχει μια ξεχωριστή ικανότητα να δημιουργεί κοινότητες, τόσο ανάμεσα στους ανθρώπους που τη βλέπουν όσο και σ’ εκείνους που τη δημιουργούν. Μπορεί να γίνει σημείο αναφοράς, γεννά συνεργασίες κι εμπειρίες που μοιραζόμαστε, ακόμα κι αν τις αντιλαμβανόμαστε διαφορετικά. Αυτό, από μόνο του, είναι μια μορφή σύνδεσης. Ένα έργο υπάρχει μέσα στον χώρο, αλλά αποκτά μεγαλύτερη ένταση όταν τοποθετείται δίπλα σε ένα άλλο. Ακόμη κι αν τα έργα είναι διαφορετικά ,ή ίσως ειδικά όταν είναι διαφορετικά, δημιουργείται ανάμεσά τους μια δυναμική που δεν προκύπτει ποτέ από το καθένα μόνο του. Είναι σαν να ανοίγει μια συνομιλία. Άλλοτε συμπληρώνεται κι άλλοτε έρχεται σε αντίθεση αλλά πάντως κάτι προκύπτει. Κι αυτό είναι μεγάλο κέρδος γιατί βγαίνεις λίγο από τον δικό σου κόσμο και βλέπεις τη δουλειά σου με μια διαφορετική οπτική, δίνεται χώρος σε κάτι απρόβλεπτο.
Άρα πιστεύω πως ναι!
Το μουσείο και το έργο που σου έκλεψε την καρδιά
Μουσείο Joan Miro Βαρκελώνη – έργο Femme
Δώσε μας τον δικό σου ορισμό για την ομορφιά
Ομορφιά είναι αυτό που σε κάνει να θέλεις να μείνεις λίγο παραπάνω κάπου.
Τι θεωρείς αυθεντικό στις μέρες μας;
Ό,τι αντέχει στο χρόνο χωρίς να αλλάζει χαρακτήρα για να ακολουθήσει τις τάσεις.
Aν σχεδίαζες κάτι για το The Authentics.gr τι θα ήταν αυτό;
Θα σχεδίαζα ένα έργο που θα αποτελούταν από χειροποίητους φωτεινούς κρίκους διαφόρων σχημάτων μεγεθών υφών και χρωμάτων. Ο καθένας θα στέκεται αυτόνομος διαφορετικός σαν τις ιστορίες των ανθρώπων που παρουσιάζονται στο The Authentics.gr αλλά όλοι θα συνδέονταν μεταξύ τους, μέρος μιας μεγαλύτερης δομής δημιουργώντας ένα ενιαίο μεγάλο πολύχρωμο και αρμονικό σύνολο, ένα σύνολο από διαφορετικές αφηγήσεις που θα ενώνονται σε μια κοινή αυθεντική ιστορία.
