Ποια θεωρείτε τα βασικά βήματα και τις σημαντικότερες στιγμές της πορείας σας που σας έφεραν στο σημείο που βρίσκεστε σήμερα;
Θα λέγαμε πως ήταν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαδρομή για εμάς και ότι κάθε στάδιο συνέβαλε, με τον τρόπο του, στη διαμόρφωση της ταυτότητάς μας ως αρχιτέκτονες. Και οι δύο έχουμε ένα αρκετά πολυσχιδές εκπαιδευτικό υπόβαθρο, με σπουδές στην Ελλάδα, στο Λονδίνο στο UCL και στο Royal College of Art. Στη συνέχεια, η εμπειρία μας σε γραφεία όπως των Norman Foster και Thomas Heatherwick, αλλά και η συνεργασία μας σε ανεξάρτητα projects για οργανισμούς όπως το Tate και το Selfridges, μας εξέθεσαν σε ένα ευρύ φάσμα πελατών, ιδεών και σχεδιαστικών διαδικασιών.
Αργότερα, όταν ιδρύσαμε το δικό μας γραφείο, ένα από τα πρώτα μας έργα, η επέκταση του Harvey Theatre στο Brooklyn Academy of Music, αποτέλεσε σίγουρα ορόσημο. Αντίστοιχα, το Interlock, ένα νέο συγκρότημα κατοικιών στο Fitzrovia του Λονδίνου, επαναπροσδιόρισε την έννοια της contextual αρχιτεκτονικής στην πόλη.
Πώς μπήκε η αρχιτεκτονική στη ζωή σας και ποια είναι η ιστορία πίσω από την ανακάλυψη της δημιουργικής σας πορείας;
Και οι δύο μεγαλώσαμε σε οικογένειες που είχαν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, ενδιαφέρον για τον σχεδιασμό και την αρχιτεκτονική. Η εκτίμηση για τον καλό σχεδιασμό και τα ποιοτικά κτίρια ήταν κάτι που μας καλλιεργήθηκε από πολύ νωρίς. Παράλληλα, ταξιδεύαμε συχνά με τις οικογένειές μας, γεγονός που μας έδωσε μια ευρύτερη αντίληψη για το πώς λειτουργούν οι χώροι, τα κτίρια και οι πόλεις. Έτσι, οι σπουδές αρχιτεκτονικής προέκυψαν σχεδόν φυσικά.
Η επαγγελματική μας πορεία στη συνέχεια διαμόρφωσε ακόμη περισσότερο την ταυτότητά μας, ενώ μας βοήθησε να αναπτύξουμε και μια πρακτική, επιχειρηματική προσέγγιση, μέσα από την οποία μπορούμε να υλοποιούμε τις ιδέες μας.
Με ποιους τρόπους θεωρείτε ότι έχει εξελιχθεί η αισθητική σας;
Πάντα και ακόμη, βρισκόμαστε ανάμεσα στη δημιουργικότητα και την πρακτικότητα. Στο Foster+Partners μάθαμε τη σημασία της άρτιας κάτοψης, της σωστής οργάνωσης, του σχεδιασμού αποδοτικών κτιρίων που λειτουργούν. Στο Heatherwick Studio, αντίθετα, μάθαμε να ωθούμε τα όρια των υλικών, να δημιουργούμε αρχιτεκτονική με υφή και τρισδιάστατο χαρακτήρα, σχεδιασμό πιο παιχνιδιάρικο και διαφορετικό.
Η ανεξάρτητη δουλειά μας για πολιτιστικούς και εμπορικούς οργανισμούς μάς έμαθε πολλά γύρω από το branding, τη δημιουργία μοναδικής ταυτότητας μέσω του χώρου, αλλά και το πώς οι εσωτερικοί χώροι επηρεάζουν τις αισθήσεις μας.
Ποια θεωρείτε τα σημαντικότερα επιτεύγματά σας μέχρι σήμερα;
Το πρόσφατο έργο μας Trace, όπου χρησιμοποιήσαμε απόβλητα κατεδάφισης για τη δημιουργία μιας νέας όψης, αποτελεί σίγουρα κορυφαία στιγμή, καθώς καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα βιώσιμο κτίριο μέσα από την επινόηση ενός νέου υλικού.
Εξίσου σημαντική ήταν και η συμμετοχή μας στη Biennale της Σεούλ. Η συνεργασία με μια εξαιρετική ομάδα δημιουργικών ανθρώπων και ο σχεδιασμός και η κατασκευή μιας μοναδικής συλλογής αρχιτεκτονικών εγκαταστάσεων στο κέντρο της πόλης για το κοινό ήταν μια ανεπανάληπτη εμπειρία.
Είναι ιδιαίτερα απαιτητικό να σχεδιάζετε σε διαφορετικά πολιτισμικά ή γεωγραφικά περιβάλλοντα;
Το αντίθετο, το βρίσκουμε εξαιρετικά δημιουργικό. Μας δίνεται η ευκαιρία να μελετήσουμε και να κατανοήσουμε τόπους και πολιτισμούς πολύ διαφορετικούς από τους δικούς μας. Το έργο μας στην Κορέα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα: μέσα από τη διαδικασία σχεδιασμού μάθαμε πολλά για την κορεατική κουλτούρα, παλιά και σύγχρονη, για τις τοπικές χειροτεχνίες και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Όταν επισκεφθήκαμε τη Σεούλ για τα εγκαίνια της Biennale, η εμπειρία του χώρου ήταν πολύ πιο ουσιαστική έχοντας προηγηθεί αυτή η έρευνα.
Ποιες είναι οι βασικές σχεδιαστικές αρχές που καθοδηγούν τη δουλειά σας και θεωρείτε αδιαπραγμάτευτες;
Η αφετηρία κάθε έργου είναι η μοναδικότητά του. Πρέπει να είναι απολύτως συνδεδεμένο με τον τόπο, το πλαίσιο, τον πελάτη, το brand και το συγκεκριμένο brief. Είναι πολύ σημαντικό για εμάς τα έργα μας να διαφέρουν μεταξύ τους και να ανταποκρίνονται στις δικές τους παραμέτρους.
Αδιαπραγμάτευτη είναι επίσης η διερεύνηση της υλικότητας. Προσπαθούμε να αμφισβητούμε και να επαναπροσδιορίζουμε τα υλικά, ώστε αυτή η διαδικασία να αποτελεί μέρος του DNA κάθε έργου.
Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης παγκόσμιας αρχιτεκτονικής;
Ζούμε σε μια περίοδο όπου συνυπάρχουν και εξελίσσονται παράλληλα πολλά διαφορετικά «στυλ». Παρ’ όλα αυτά, φαίνεται πως η μεγάλη κλίμακα και η «μεγάλη ιδέα» συχνά υπερισχύουν, εις βάρος της ανθρώπινης κλίμακας, της υφής και της απτικότητας.
Το feedback που λαμβάνουμε δείχνει ότι το κοινό επιθυμεί πιο contextual κτίρια, πιο συνδεδεμένα με τον τόπο και το περιβάλλον τους, αλλά και χώρους πιο bespoke και μοναδικούς, προσαρμοσμένους στους χρήστες τους.
Ακολουθείτε μια σταθερή μεθοδολογία ή προτιμάτε τον πειραματισμό;
Η βασική μας προσέγγιση είναι σταθερή: εκτενής έρευνα στην αρχή, ώστε να εντοπίσουμε τις ιστορικές, χωρικές και προσωπικές παραμέτρους που θα καθορίσουν το έργο. Από εκεί και πέρα, ο πειραματισμός προκύπτει φυσικά στη μορφή, τη λειτουργία ή τα υλικά.
Κυριαρχείται η διεθνής σκηνή από «starchitects» ή υπάρχει χώρος για νέες φωνές;
Παραμένει σε μεγάλο βαθμό κυριαρχούμενη από τους starchitects, ωστόσο βλέπουμε όλο και περισσότερα μικρότερα, νεότερα γραφεία να αποκτούν ορατότητα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, είναι πλέον προϋπόθεση σε μεγάλους διαγωνισμούς οι ομάδες να περιλαμβάνουν τόσο ένα καθιερωμένο γραφείο όσο και ένα μικρό, πιο πειραματικό. Αυτό δίνει ευκαιρίες στους νέους και κάνει τα έργα πιο ενδιαφέροντα.
Πώς προσεγγίζετε τον σχεδιασμό μιας ιδιωτικής κατοικίας και ποια έργα απολαμβάνετε περισσότερο;
Προσεγγίζουμε τις ιδιωτικές κατοικίες όπως όλα μας τα έργα, με την ίδια διαδικασία και δημιουργική στάση. Η διαφορά είναι ότι ο πελάτης και το brief έχουν πιο προσωπικό χαρακτήρα. Φροντίζουμε να τους εντάσσουμε πλήρως στη διαδικασία και να θέτουμε τις ανάγκες τους στο επίκεντρο.
Απολαμβάνουμε ιδιαίτερα αυτά τα έργα, καθώς διαμορφώνουμε χώρους όπου οι άνθρωποι ζουν μεγάλο μέρος της ζωής τους. Παράλληλα, αγαπάμε πολύ τα projects φιλοξενίας, λιανικής και πολιτισμού, λόγω της ευρύτερης απήχησής τους. Αυτή την περίοδο εργαζόμαστε σε ένα έργο για το Science Museum στο Ηνωμένο Βασίλειο, μέσα από το οποίο μαθαίνουμε πολλά για το πώς οι άνθρωποι βιώνουν και καταναλώνουν τον πολιτισμό και είναι συναρπαστικό να γινόμαστε μέρος αυτής της εμπειρίας.
Ποιες αξίες εκφράζονται μέσα από το interior design και τι είναι αυτό που πραγματικά αναβαθμίζει έναν χώρο; Τι τον κάνει να ξεχωρίζει;
Επιστρέφουμε ξανά στην έννοια της μοναδικότητας. Όταν ένας χώρος έχει σχεδιαστεί με φροντίδα για τον χρήστη, με ουσιαστικό ενδιαφέρον για την προέλευση του τόπου, το brand και τη λειτουργία του, τότε η βάση του σχεδιασμού είναι ήδη ισχυρή. Από εκεί και πέρα, καθοριστικό ρόλο παίζει το πώς όλα αυτά εκφράζονται μέσα από την υλικότητα, τις υφές, την απτικότητα και την τρισδιάστατη ποιότητα του χώρου, καθώς και μέσα από τα χρώματα και το φως, ή την απουσία του, όπου αυτό είναι απαραίτητο.
Ποια υλικά σας ελκύουν περισσότερο και ποια φιλοσοφία διέπει τους χώρους που δημιουργείτε;
Είμαστε ανοιχτοί σε όλα τα υλικά και τις τεχνικές. Αυτή την περίοδο κατασκευάζουμε ένα σπίτι στο Λονδίνο με πρόσοψη από τρισδιάστατα εκτυπωμένο κεραμικό, το οποίο παράγεται στη Βαρκελώνη. Πριν από λίγα χρόνια συνεργαστήκαμε με έναν καλλιτέχνη σε ένα project που περιλάμβανε γυαλί κατασκευασμένο από θρυμματισμένα όστρακα μυδιών.
Παράλληλα, ολοκληρώνουμε μια κατοικία επενδεδυμένη με χειροποίητα slip-cast κεραμικά πλακίδια από την Ιταλία, ένα κοσμηματοπωλείο στο Παρίσι όπου χρησιμοποιούμε συμπιεσμένο χαρτί για την επένδυση των τοίχων, καθώς και ένα γραφείο στο Λονδίνο όπου όλα τα γραφεία είναι κατασκευασμένα από 100% ανακυκλωμένο πλαστικό. Βρισκόμαστε σε μια φάση έντονης αναζήτησης και εξέλιξης νέων, καινοτόμων και βιώσιμων υλικών.
Πόσο παρούσα είναι η Ελλάδα στη δουλειά σας;
Και οι δύο μεγαλώσαμε στην Ελλάδα, οπότε η ελληνική κουλτούρα αποτελεί μέρος του DNA μας. Η αγάπη μας για το φως, για τη χειροτεχνία, αλλά και η ανάγκη οι χώροι και τα κτίριά μας να έχουν συναισθηματική σύνδεση με τον χρήστη, πηγάζουν από εκεί.
Φυσικά, τώρα που υλοποιούμε έργα στην Ελλάδα, φροντίζουμε να αναδεικνύουμε ακόμη περισσότερο όλα όσα θεωρούμε ελληνικά: διαθέτουμε εξαιρετικούς τεχνίτες, δημιουργικούς ανθρώπους σε όλα τα πεδία και μια μακρά, πλούσια παράδοση στη δημιουργία. Προσπαθούμε να αξιοποιούμε όλα αυτά όσο το δυνατόν περισσότερο.
Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που παρατηρείτε όταν μπαίνετε σε έναν χώρο;
Το φως και αμέσως μετά η σύνθεση των σχημάτων και των χρωμάτων.
Πιστεύετε ότι ένας χώρος πρέπει να εξελίσσεται με τον χρόνο ή να παραμένει αμετάβλητος;
Οι χώροι πρέπει να εξελίσσονται, όπως εξελισσόμαστε κι εμείς. Οι ανάγκες μας αλλάζουν, η στάση μας απέναντι στη ζωή, οι εμπειρίες μας, όλα αυτά μεταβάλλονται, και το ίδιο θα πρέπει να συμβαίνει και με τους χώρους μας.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε κάποιον που σχεδιάζει τον δικό του χώρο;
Να σκέφτεται τρισδιάστατα, έτσι αντιλαμβανόμαστε τον χώρο.
Πιστεύετε ότι η δημιουργικότητα μας κάνει καλύτερους ανθρώπους;
Δεν είμαι σίγουρος αν μας κάνει καλύτερους ανθρώπους, αλλά σίγουρα μας κάνει πιο χαρούμενους και πιο παραγωγικούς. Υπάρχουν αμέτρητες μελέτες που αποδεικνύουν ότι οι όμορφοι και λειτουργικοί χώροι και τα κτίρια μας επηρεάζουν τόσο συναισθηματικά όσο και σωματικά.
Η αρχιτεκτονική έχει τη δύναμη να διαμορφώνει τους ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν. Συμφωνείτε;
Απολύτως. Μιλάμε για τις πόλεις μας, τα σπίτια μας, τα γραφεία μας, τους χώρους ψυχαγωγίας, διακοπών και εκπαίδευσης. Τους χώρους όπου κοινωνικοποιούμαστε, βιώνουμε τον πολιτισμό, αθλούμαστε και παίζουμε. Η αρχιτεκτονική επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής μας γι’ αυτό και οι άνθρωποι θα έπρεπε να ενδιαφέρονται περισσότερο γι’ αυτήν, να την εκτιμούν και να επιδιώκουν τη συνεχή βελτίωσή της.
Είναι σκοπός της αρχιτεκτονικής να δημιουργεί συναισθήματα; Και πότε θεωρείτε ότι έχει επιτύχει τον σκοπό της;
Η αρχιτεκτονική από τη φύση της δημιουργεί συναισθήματα, καθώς επηρεάζει την καθημερινότητά μας σε τόσο μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, υπάρχουν κτίρια και χώροι που μας συγκινούν πραγματικά, και πολλοί άλλοι που μας αφήνουν αδιάφορους. Ένα προσεκτικά σχεδιασμένο και άρτια κατασκευασμένο έργο είναι συνήθως εκείνο που μας επηρεάζει ουσιαστικά σε συναισθηματικό επίπεδο — και αυτή είναι η αρχιτεκτονική που θα έπρεπε να παράγουμε περισσότερο.
Περιγράψτε ένα dream project ή κάτι που θα θέλατε να σχεδιάσετε στο μέλλον.
Θα θέλαμε πολύ να υλοποιήσουμε περισσότερα πολιτιστικά έργα αυτή την περίοδο, ο σχεδιασμός ενός μουσείου αποτελεί το απόλυτο dream project.
Το Bureau de Change είναι ένα πολυβραβευμένο αρχιτεκτονικό γραφείο που ιδρύθηκε από την Κατερίνα Διονυσοπούλου και τον Billy Mavropoulos. Το έργο του αποτελεί άμεσο απόσταγμα της ανατροφής, των εμπειριών και των παθών των ιδρυτών του, συνδυάζοντας τον πραγματισμό και τη μεθοδικότητα της αρχιτεκτονικής τους εκπαίδευσης με την επιθυμία να εισάγουν θεατρικότητα, παιχνιδιάρικη διάθεση και καινοτομία στον σχεδιασμό χώρων, αντικειμένων και περιβαλλόντων. Το αποτέλεσμα είναι ένα στούντιο όπου η αυστηρή σκέψη και ανάλυση ζωντανεύουν μέσα από διαδικασίες πρωτοτυποποίησης, δοκιμών και χειροποίητης κατασκευής.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, το Bureau de Change έχει αποσπάσει σημαντικές διακρίσεις, από το FX Breakthrough Talent of the Year 2016 έως το Sunday Times Architect of the Year Award 2019, ενώ πιο πρόσφατα βρέθηκε στη shortlist των RIBA Awards 2020.
Το έργο του γραφείου επιλέχθηκε επίσης να παρουσιαστεί στην 250ή Έκθεση Καλοκαιριού της Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών (Royal Academy Summer Exhibition).
Η Κατερίνα Διονυσοπούλου, απόφοιτος της Bartlett School of Architecture, εκπαιδεύτηκε επαγγελματικά στο Foster+Partners πριν ενταχθεί στο Heatherwick Studio. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ηγήθηκε της ομάδας που σχεδίασε το Βρετανικό Περίπτερο στην Expo της Σαγκάης, έργο που τιμήθηκε με το ιδιαίτερα σημαντικό Lubetkin Prize. Στη συνέχεια συνεργάστηκε με τον Danny Boyle ως επικεφαλής έργου για τον εμβληματικό Ολυμπιακό Βωμό των Αγώνων του Λονδίνου 2012.
Ο Billy Mavropoulos σπούδασε στο Royal College of Art και εκπαιδεύτηκε επίσης στο Foster+Partners. Πριν από την ίδρυση του Bureau de Change, εργάστηκε ως ανεξάρτητος σύμβουλος σχεδιασμού σε έργα για την Tate Modern, την Tate Britain και το Selfridges. Το 2010 συμπεριλήφθηκε στο τεύχος Next Generation του περιοδικού Wallpaper*, ως ένας από τους σχεδιαστές που αναμένεται να αλλάξουν το τοπίο του design τα επόμενα 30 χρόνια.
Σήμερα, η Κατερίνα Διονυσοπούλου και ο Billy Mavropoulos διδάσκουν στο UG4 της Bartlett School of Architecture.
