Αρχικά, μιλήστε μας για τα highlights της διαδρομής σας. Ποια θεωρείτε τα σημαντικότερα βήματα που σας έφεραν εδώ που βρίσκεστε σήμερα;

Δεν θα ονομάτιζα ή θα ξεχώριζα σε όλη αυτή τη διαδρομή κάποιο βήμα σημαντικότερο από κάποιο άλλο. Θα έλεγα ότι το κάθε βήμα ήταν σημαντικό μέχρι το επόμενο βήμα.

Άρα, ουσιαστικά, όλη αυτή η διαδρομή, η οποία χαρακτηρίζεται από μια συνεχή παρουσία στον χώρο της δημιουργικής φωτογραφίας και στον χώρο της εφαρμοσμένης, ενώ το κάθε βήμα μέσα και στους δύο αυτούς τους χώρους ήταν ένα κομμάτι μιας πολύ ενδιαφέρουσας διαδρομής.

Επειδή όλα αυτά που προέκυψαν, ειδικά στον δημιουργικό μου χώρο, είναι εμπειρίες ζωής, μικρά ταξίδια ας πούμε, δεν ξεχωρίζω κάποιο. Σε ό,τι έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο βιωματικά το έζησα, συμπορεύτηκα μαζί του, αλλά και ανεξάρτητα τώρα από τη δική μου βιωματική εμπειρία, οι «Τόποι Λατρείας», πέρα από την εικαστική αξία και τη δυναμική της έκθεσης, το ανθρωπολογικό της στίγμα και αποτύπωμα ήταν κάτι που την εκτόξευσε έξω από κάτι το οποίο απλά εικαστικά μπορεί να ενδιαφέρει φωτογραφικά.

Αλλά όλες οι εμπειρίες, είτε αυτές οι εμπειρίες ολοκληρώθηκαν με μια έκθεση είτε έχουν μείνει ακόμα στα αρχεία μου, ήταν για μένα βήματα τα οποία δημιούργησαν όλη αυτή τη διαδρομή. Άρα δεν ξεχωρίζω κάποιο από όλα αυτά.

Μια νέα φωτογραφική δουλειά και μια νέα έκθεση στη Nitra Gallery που αναδεικνύει τα δέντρα που χορεύουν, ένα πρωτοποριακό concept με θετικό αποτύπωμα και μια αίσθηση ηρεμίας και ανάτασης μαζί. Μιλήστε μας για την έκθεσή σας.

Πρώτα απ’ όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τη Nitra για την πρόσκληση και τη δυνατότητα να δειχτεί αυτή η δουλειά. Μου δίνει τη δυνατότητα να μοιραστώ την εμπειρία αυτής της διαδρομής και με κόσμο.

Αυτή η δουλειά προκύπτει μετά από μια μεγάλη έρευνά μου, η οποία ολοκληρώνεται με το «Αίνιγμα του Δάσους», που είχε εκτεθεί το 2023 στο Νόμπελ, τον χώρο πολιτισμού Χαλανδρίου.

Ουσιαστικά ήταν η πρώτη φορά που φωτογράφησα δέντρα. Ήταν η πρώτη φορά που βρήκα τον τρόπο να συνομιλήσω με τα δέντρα γιατί θεωρώ ότι είναι ένα πολύ δύσκολο φωτογραφικά θέμα.

Μετά από μια διαδικασία συνομιλίας μαζί τους βρήκαμε έναν τρόπο να επικοινωνήσουμε.

Συνέχεια αυτής της δουλειάς, η οποία ήταν αρκετά σκοτεινή, νυχτερινή και κατέληξε στα «Ζωντανά Δάση», είναι η συγκεκριμένη δουλειά που ουσιαστικά βγαίνει στο φως.

Βγαίνουν τα δέντρα που είναι, πιο μοναχικά και που προκύπτουν μέσα από διαδρομές μου ανά την Ελλάδα, φωτογραφίζοντάς τα μέσα από το αυτοκίνητο.

Αυτή, λοιπόν, η φωτογραφική προσέγγιση δημιουργεί αυτή την πολύ έντονη διάθεση χορού. Τα δέντρα κινούνται. Κινούνται λόγω του αέρα, κινούνται, θέλουμε δεν θέλουμε, παρατηρώντας τα ή όχι.

Η συγκεκριμένη συνεργασία της δικής τους κίνησης και της δικής μου μέσα στο αυτοκίνητο δημιούργησε αυτό το αποτέλεσμα.

Πώς σας βοηθάει η αναλογική φωτογραφική αισθητική να αποτυπώσετε τις ιδιαίτερες ευαισθησίες σας και ποια είναι η δημιουργική διαδικασία;

Στο κομμάτι της διαδρομής μου, μέχρι που βρέθηκε η ψηφιακή τεχνολογία, φωτογράφιζα αναλογικά. Πράγμα το οποίο σημαίνει ότι πρέπει να μην κάνεις λάθος, έπρεπε να είσαι πάρα πολύ εύστοχος στο κάθε κλικ. Κάτι το οποίο απελευθέρωσε η ψηφιακή παρουσία στην τεχνολογία των μηχανών.

Αλλά ο τρόπος με τον οποίο φωτογραφίζω, αντιμετωπίζω τη φωτογραφία, είναι σαν να φωτογραφίζω αναλογικά. Δηλαδή, δεν κάνω χρήση Photoshop, AI στις δουλειές μου, τις προσωπικές. Χρήση την οποία κάνω κατά κόρον σε δουλειές οι οποίες είναι εφαρμοσμένες.

Είναι η φύση, έστω και η αποτύπωσή της, μια διέξοδος, ένα χέρι βοήθειας για τον σύγχρονο άνθρωπο που ασφυκτιά;

Ασυζητητί.
Αυτή η διαδρομή είναι αποκλειστικά, με κάποιο τρόπο, αφιερωμένη στα δάση και στα δέντρα.

Για μένα, χωρίς αυτό να είναι πρόθεση διδακτική, είναι ευαισθητοποίηση στο να δει κανείς αυτά τα όντα με έναν διαφορετικό τρόπο.

Σαφώς, η αγωνία όλων μας σχετικά με την εξέλιξη και τον τρόπο με τον οποίο η φύση πια παραβιάζεται καθημερινά, είναι μια πολύ μεγάλη ανησυχία και μακάρι αυτό που κάνω να λειτουργήσει, τουλάχιστον με κάποιο τρόπο, σε έναν διαφορετικό τρόπο θέασης των δέντρων μας.

Το έργο σας έχει μια ιδιαίτερη ευγένεια, νοσταλγία και ένα βλέμμα στο μέλλον, αντιθέσεις που γοητεύουν και γίνονται τροφή για σκέψη. Τι ακουμπά την ψυχή σας περισσότερο;

Η δουλειά μου είχε πάντα να κάνει, αν εξαιρέσει κανείς αυτές τις δύο τελευταίες δουλειές για τις οποίες αναφερθήκαμε, ήταν κατεξοχήν ανθρωποκεντρική.

Άρα, ο πρωταγωνιστής στις θεματικές μου ήταν πάντα ο άνθρωπος.

Πάντα από περιέργεια πλησίαζα τις θεματικές μου και πάντα με ενδιέφερε μία πολύ διαφορετική ματιά απέναντι στα συμβαίνοντα.

Άλλες φορές με χιούμορ, άλλες φορές, ενδεχομένως, πιο σοβαρά. Αλλά πάντα με έναν σεβασμό απέναντι στο θέμα μου.

Ο άνθρωπος είναι κυρίαρχος. Και ο σεβασμός απέναντι στη θεματική μου, επίσης, είναι κάτι το οποίο νομίζω ότι… τουλάχιστον η πρόθεσή μου ήταν πάντα το να μην γίνει το κλικ μου προκλητικό απέναντι στο μοντέλο.

 Τι είδους συναισθήματα και τι θα θέλατε να έχει εισπράξει ο επισκέπτης στη νέα σας έκθεση;

Θα ήθελα σε κάθε έκθεσή μου, να απολαύσει, να σκεφτεί, να προβληματιστεί, να βιώσει την εμπειρία.

Τα δεδομένα σε σχέση με τη φωτογραφία αλλάζουν δραματικά τον τελευταίο καιρό. Πόσο σας αφορά αυτό;

Με αφορά ως θεατή πια.
Ενώ η εικόνα πια εξελίσσεται, μεταξελίσσεται μάλλον με τα σύγχρονα μέσα. 

Κάτι θα βρεθεί, κάτι θα αλλάξει στους νέους θεατές, προκειμένου να νοιώσουν μία, ας πούμε, διέγερση με την εμπειρία.

Τι άλλο υπάρχει στη βεντάλια των αναζητήσεών σας στην Τέχνη; 

Είμαι όντως περίεργος, πάντα αναζητώ κάτι το οποίο θα μου διεγείρει την περιέργεια.

Η φιλοσοφία σας σε σχέση με το πώς αντιμετωπίζετε την Τέχνη της φωτογραφίας, πώς εξελίχθηκε με τον χρόνο και τι θεωρείτε πως αποκτά ιδιαίτερη αξία σήμερα;

Η εμπειρία, η οποία μετράει κάποια χρόνια έχει τη δύναμή της.

Τώρα, είναι αυτή τη στιγμή. Σε σχέση με τα δικά μου προσωπικά δημιουργικά θέματα που έχουν να κάνουν με επαγγελματικές φωτογραφίσεις, έρχεται μια στιγμή που όλη αυτή η διαδρομή γίνεται σημαντική σαν να προστίθεται ένα παραπάνω εφόδιο.

Είναι η εμπειρία. Η εμπειρία που αποκτάς φωτογραφίζοντας.

Και ο τρόπος με τον οποίο ουσιαστικά εξελίχθηκα κι εγώ μαζί με την εμπειρία είναι τα προσωπικά μου project.

Η συναλλαγή μου με μετανάστες, με πρόσφυγες, με ακούσιους πρωταγωνιστές, με έβαλαν να σκεφτώ, να επαναδιαπραγματευτώ πολλά πράγματα από τα οποία δεν ήξερα.

Τι ακολουθεί στα άμεσα σχέδιά σας; 

Να βρω σύντομα ανάγκη και θεματική. Έχω ανάγκη να φωτογραφίσω.

Ουσιαστικά, έχω νιώσει ότι ευλογήθηκα από αυτό το μέσο που μπορώ να εκφράζομαι και ταυτόχρονα με κάνει χαρούμενο.

Ένα dream project;

Δεν έχω κάτι. Δεν έχω αποθημένα.

Κάποιο μέρος που αγαπάτε να επιστρέφετε και γιατί;

Θέλω να επιστρέψω στην Θεσσαλονίκη που έχω πάει και αγαπώ πάρα πολύ. Η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη που νοσταλγώ.

 

Η Nitra Gallery παρουσιάζει την ατομική έκθεση του Τάσσου Βρεττού με τίτλο Trees Dance!, στο ArtSpark.

Διάρκεια: 24 Σεπτεμβρίου –  10 Νοεμβρίου, 2026

Το νέο φωτογραφικό κεφάλαιο του Τάσσου Βρεττού συνεχίζει τη μακρόχρονη ενασχόλησή του με τη φύση, με όσα τη συγκροτούν, την κατοικούν και συνδέουν τον κόσμο του ανθρώπου με τον περισσότερο-από-ανθρώπινο κόσμο. Μετά την εκτενή έρευνά του πάνω στην έννοια, την πραγματικότητα, τη συλλογική διάσταση και την αναπαράσταση του δάσους, η οποία παρουσιάστηκε μέσα από ένα ευρύ πολυμεσικό πρόγραμμα στην πόλη του Χαλανδρίου (The Forest’s Riddle, 4 Νοεμβρίου 2022 – 15 Ιανουαρίου 2023, Πολιτιστικός Χώρος «Κτίριο Νόμπελ»), ο Βρεττός στρέφει τώρα το βλέμμα του στην εμπειρία των δέντρων.

Το φως και η κίνηση είναι τα δύο στοιχεία που χαρακτηρίζουν εντονότερα αυτή την ενότητα, η οποία περιλαμβάνει υλικό από τις πολυετείς περιπλανήσεις του φωτογράφου σε ολόκληρη τη χώρα.

Συνεχίζεται εδώ η ιδιαίτερη, χαρακτηριστική έρευνά του πάνω στη σχέση της επιτελεστικότητας και της σωματικότητας με τη φωτογραφία. Με μια απολύτως αναλογική διαδικασία, χωρίς ψηφιακή επεξεργασία ή post-production, η εικόνα των δέντρων αναδύεται μέσα από τη σχέση που διαμορφώνεται ανάμεσα στο φως, την ταχύτητα του φωτοφράκτη και την ταχύτητα της κίνησης του φωτογράφου καθώς κινείται σε σχέση με τα δέντρα, τα αντιλαμβάνεται και συνδέεται μαζί τους.

Η «αποφασιστική στιγμή» κάθε φωτογραφίας διαμορφώνεται πάντοτε μέσα από την αλληλεπίδραση πολλών στοιχείων, υλικοτήτων και της αόρατης ενέργειας που τα συνδέει: το φως, το δέντρο, το ανθρώπινο σώμα, ο χρόνος, η τύχη. Τίποτα δεν είναι απόλυτα στατικό και, επομένως, παγιωμένο, οικείο, ένα αντικείμενο προς αναπαράσταση. Η προσέγγιση του Βρεττού δεν επικαλείται την εικόνα, αλλά την εμπειρία, τη βιωμένη γνώση του δέντρου ως του άλλου που δεν είναι ξένο, δεν ανήκει, δεν υπόκειται σε αξιολογήσεις χρησιμότητας και ομορφιάς και, τελικά, παραμένει ένα μυστήριο.

Καθώς οι κορμοί μετατοπίζονται, τα κλαδιά διαχέονται, τα φύλλα μπλέκονται και τα χρώματα διαλύονται μέσα στο φως και τη σκιά, το σημείο εκκίνησης της εικόνας, η οπτική γωνία, παύει να έχει σημασία. Η πολυεστιακή εμπειρία αυτής της φωτογραφίας δεν εμπεριέχει έναν και μοναδικό γρίφο, μια λανθάνουσα παρουσία, ένα κρυφό σημείο ανακούφισης όπου μπορεί να αναπαυθεί το βλέμμα. Αντίθετα, καλεί τον θεατή να αφεθεί και να παραδοθεί σε μια σχεδόν ιλιγγιώδη σχέση, σε μια εκ-στατική εμπλοκή στιγμών που δεν μπορούν ποτέ να είναι ίδιες.

Ο χορός, που ο φωτογράφος διεκδικεί για τα δέντρα τόσο ως ερώτημα όσο και ως θαυμαστική διαπίστωση, είναι ακριβώς αυτή η αντιφατική αλληλεξάρτηση των πραγμάτων, η ανάδειξη της σημασίας της απόχρωσης, της αμφισημίας, της αταξίας, του παιχνιδιού, ιδεών που στροβιλίζονται μέσα σε υλικότητες και σώματα.

Η φωτογραφία του, παραπλανητικά και απελευθερωτικά, κατευθύνει το βλέμμα του θεατή πέρα από τα πραγματικά και συμβολικά όρια της φωτογραφικής εκτύπωσης· εκεί όπου το δέντρο γίνεται πληθυντικό και άγριο.

Αbout

Ο Τάσσος Βρεττός δραστηριοποιείται στη φωτογραφία από το 1979, τόσο μέσα από προσωπικά καλλιτεχνικά projects όσο και ως επικεφαλής του Φωτογραφικού Τμήματος στον εκδοτικό οίκο Γραμμή, αργότερα στον Δημοσιογραφικό Οργανισμό Λαμπράκη και σήμερα ως ιδρυτής του Studio Vrettos. Έχει επίσης συνεργαστεί με τον Μάνο Χατζιδάκι στο περιοδικό Το Τέταρτο.

Στο προσωπικό του έργο διερευνά την ανθρώπινη συνθήκη, τη φύση, την ταυτότητα, το σώμα και διαφορετικές κοινωνικές και πολιτισμικές πραγματικότητες, μέσα από μια ιδιαίτερη και απολύτως αναγνωρίσιμη φωτογραφική γλώσσα.

Το εκθεσιακό του έργο εκτείνεται σε σημαντικούς θεσμούς και διοργανώσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μεταξύ των επιλεγμένων ατομικών παρουσιάσεών του συγκαταλέγονται οι The Forest’s Riddle στο «Κτίριο Νόμπελ», Πολιτιστικός Χώρος του Δήμου Χαλανδρίου (2022–2023), The Feel. Backstage στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου (2021), Wor(th)ship: Tassos Vrettos στο Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα (2015–2016), παρουσίαση στο Les Rencontres de la Photographie στην Αρλ (2016), The Hole Argument σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας – Νύχτες Πρεμιέρας, στην The Breeder (2010), Athens: The City and the Cinema στο Μουσείο Μπενάκη (2009) και Homo Ludens στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (2005).

Έχει επίσης συμμετάσχει σε σημαντικές ομαδικές και διεθνείς εκθέσεις, μεταξύ άλλων στο Palais de Tokyo στο Παρίσι (HELL AS PAVILION, 2013), στην Faggionato Fine Arts στο Λονδίνο, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ενώ έργα του έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις και διοργανώσεις στην Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ισπανία και το Βέλγιο.

Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε σημαντικές εκδόσεις και καταλόγους φωτογραφίας στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ άλλων στα Athens: The City and the Cinema (Université Sorbonne Nouvelle – Paris 3, 2009), Mysteries and Miracles – Photography Beyond Representation (Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, 2005), Photography and Fashion (Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 2005) και The Hole Argument (Εκδόσεις Σαπρόφυτα, 2010). Άλλες επιλεγμένες εκδόσεις περιλαμβάνουν τα The Nude in Greek Photography (Εκδόσεις Κοχλίας, 2004), Ελληνομουσείον (Εκδόσεις Μίλητος, 2001), Thrace – Terra Incognita (1997) και Revelations, σε συνεργασία με τον Διονύση Φωτόπουλο (Εκδόσεις Άδαμ, 1989).

Author