Απροσδόκητη και ταυτόχρονα διαχρονική, η αρχιτεκτονική του Point Supreme δημιουργεί χώρους-καταφύγια που επιτρέπουν χρόνο για τον εαυτό, προωθώντας παράλληλα την κοινοτική ζωή. «Δεν χρειάζεται να χτίσουμε από το μηδέν, αλλά να μετατρέψουμε τα κτίρια που ήδη έχουμε σε νέες χωρικές εμπειρίες», σημειώνει ο συνιδρυτής του γραφείου, Κωνσταντίνος Πανταζής, ορίζοντας μια «αρχιτεκτονική προσαρμογής», η οποία σχεδιάζει και επανασχεδιάζει τον κόσμο γύρω του με «ό,τι είναι διαθέσιμο», αρθρώνοντας μια αρχιτεκτονική πρακτική γνήσια, βιώσιμη, τόσο περιβαλλοντικά όσο και κοινωνικά, πολυεπίπεδη και συμπεριληπτική.
To εγκαταλελειμμένο αγροτόσπιτο ανακαινίστηκε με υποδειγματικό τρόπο από την αρχιυεκτονική ομάδα Point Supreme Architects για να φιλοξενήσει μια τετραμελή οικογένεια. Οι κοινόχρηστοι χώροι και το υπνοδωμάτιο γονέων διαμορφώθηκαν στην επάνω στάθμη ενώ οι χώροι των παιδιών στην κάτω, στον χώρο που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν ώς στάβλος.
Τα δύο προηγουμένως ανεξάρτητα επίπεδα ενώθηκαν με μια εσωτερική σκάλα με καταπακτή, ενώ νέα λειτουργικά στοιχεία, δωμάτια, έπιπλα και διαχωριστικά στοιχεία τοποθετήθηκαν ώστε να ρυθμίσουν την κυκλοφορία και να δημιουργήσουν ποικιλία στους χώρους. Οι ιδιωτικές λειτουργίες του μπάνιου του κάτω ορόφου μειώθηκαν στο ελάχιστο, ενώ άλλες λειτουργίες ενσωματώθηκαν σε ένα αισθησιακό, ανοιχτό δωμάτιο που λειτουργεί ως κεντρικό πέρασμα.
Στο καθιστικό του ορόφου κατασκευάστηκε μια παραδοσιακή ξύλινη εσωτερική πρόσοψη-«οντάς» για να ορίσει την περιοχή του τζακιού με ένα χτιστό καθιστικό αναβιώνοντας την παραδοσιακή τεχνική με μια μοντέρνα ματιά. Στην κουζίνα, κατασκευάστηκε μια κρεβάτα, κάτι που προσθέτει στον κοινόχρηστο χαρακτήρα της.
Ο στενός ημιυπαίθριος χώρος κάτω από τη βεράντα μετατράπηκε σε ένα κλειστό ηλιόλουστο δωμάτιο-λιακωτό, πυκνά προγραμματισμένο με λειτουργίες που υποστηρίζουν την υπαίθρια διαβίωση και τη χρήση του εξωτερικού χώρου: μικρή κουζίνα, ανάκλιντρο και χώρος μελέτης. Η αποθήκη στην άλλη πλευρά του σπιτιού μετατράπηκε σε εργαστήριο.
Η ανακαίνιση αποκάλυψε τα αυθεντικά χαρακτηριστικά του αρχικού κτιρίου εισάγοντας παράλληλα παραδοσιακά στοιχεία σε σύγχρονη μορφή. Τα ασυνήθιστα χρώματα των αρχικών κουφωμάτων διατηρήθηκαν, σεβόμενοι τις αυθεντικές και αυθόρμητες επιλογές των αρχικών κατασκευαστών ενώ αποκαλύφθηκαν κρυμμένες υφές και υλικά που είχαν καλυφθεί για χρόνια.
Η προσεκτικά μελετημένη αλληλεπίδραση του παλιού σπιτιού με τα νέα αρχιτεκτονικά στοιχεία επιτρέπει τη φιλοξενία νέων, σύγχρονων και ευέλικτων τρόπων κατοίκησης, επαναπροσδιορίζοντας ταυτόχρονα τοπικές παραδόσεις οικογενειακής ζωής.
«Προσπαθώντας να καλλιεργήσουμε μια αίσθηση συντροφικότητας, σκεφτόμαστε τα σπίτια ως περιβάλλοντα που προωθούν την κοινή ζωή, τις ανθρώπινες σχέσεις, την οικειότητα, αλλά και τη σχέση με το εξωτερικό και τη φύση», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Πανταζής, περιγράφοντας ιδανικά τον επανασχεδιασμό της εξοχικής κατοικίας στην Πελοπόννησο. Και συνεχίζει..
H διαδικασία ανασκαφής και αποκάλυψης κρυμμένων δυνατοτήτων είναι που μας ενδιαφέρει περισσότερο στη δουλειά μας. Στο συγκεκριμένο σπίτι, γοητευτήκαμε αμέσως από την αρχική του κατάσταση: ένα πολύ ταπεινό κτίσμα, ουσιαστικά 3 βοηθητικοί χώροι κάτω και 3 χώροι διαβίωσης επάνω, χωρίς σύνδεση μεταξύ τους, χτισμένοι με πέτρα. Η κίνηση μεταξύ τους γινόταν εξωτερικά, υπαίθρια. Χωρίς κάποια διαμόρφωση αυλής. Είναι ένα σπίτι κοινής διαβίωσης, αντιδιαμετρικά αντίθετο από τα σπίτια πολυτέλειας και απόλαυσης που συνήθως βλέπουμε να χτίζονται στις μέρες μας. Αυτή η συνειδητοποίηση ήταν μάλλον και η μεγαλύτερη έκπληξη και καθοδήγησε το σχεδιασμό. Διατηρήσαμε αυτή την αίσθηση του καταφυγίου και εντείναμε την αίσθηση της απόλαυσης του να ζούμε μαζί που θεωρήσαμε πως το σπίτι ήδη καλλιεργούσε. Τονίσαμε τις διαφορετικές ποιότητες που διακρίναμε στα επιμέρους δωμάτια και τα συνδέσαμε με διαφορετικούς τρόπους (βάθρο, ξύλινο διαχωριστικό, ύφασμα κτλ) προβάλοντας τη μοναδικότητά τους.
Η οικογένεια αμέσως καλωσόρισε όλες τις προτάσεις. Συχνά όσοι επιλέγουν να συνεργαστούν μαζί μας έχουν ανάλογη διάθεση προσαρμογής, είναι ανοιχτοί στο να αφήσουμε την υφιστάμενη κατάσταση και τις ιδιαιτερότητες της να καθοδηγήσουν το σχεδιασμό. Θυμάμαι, παρουσιάσαμε εναλλακτικά σενάρια, υπήρχαν και πιο ‘ουδέτερες’ λύσεις, αλλά προτιμούνταν πάντα χωρίς ενδοιασμούς η πιό ουσιαστική. Πιστεύω ότι αυτή η χωρική εμπειρία κατοίκησης θα επιρεάσει τα παιδιά: η αρχιτεκτονική έχει την ικανότητα να ‘καλλιεργεί’ τον χρήστη… η αποφυγή των στερεοτύπων, η πρασαρμογή και ο συμβιβασμός στα διαθέσιμα μέσα, η αλλαγή των συνηθειών, η αποβολή της σημασίας της πολυτέλειας, η σύνδεση με τη γή και με την παράδοση και ακόμα περισσότερο η αίσθηση του παιχνιδιού, όλα αυτά είναι εργαλεία επιστροφής σε ό,τι είναι ουσιαστικό. Παρατηρούμε παρόμοια φαινόμενα και σε άλλα σπίτια που έχουμε φτιάξει και τα παιδιά που μεγαλώνουν σε αυτά, όπως και στα δικά μας παιδιά στο δικό μας σπίτι… Είναι συναρπαστικό πως τέτοιες ουσιαστικές χωρικές εμπειρίες κατοίκησης ανανεώνουν και καλλιεργούν αντίστοιχα και εμάς τους ενήλικες …Επηρεαζόμαστε και εμείς οι ίδιοι.
Τα υλικά και οι επεμβάσεις επιλέχθηκαν με σκοπό να αποκαλύψουν και να εντείνουν τις αισθήσεις που το παλιό σπίτι προκαλούσε ήδη. Γενικά οι επιφάνειες ήταν τραχιές και ανώμαλες, οι διατομές παχιές, το φως και οι σκιές απορροφούνταν με έναν ομοιόμορφο τρόπο. Έτσι συχνά εισηγάγαμε επιφάνειες όπου το φως αντανακλάται και έτσι χρωματίζει το χώρο γύρω του χάρη στο χρώμα των επιφανειών. Τα χρώματα επίσης είναι κυρίως αποκλίσεις από τα υφιστάμενα χρώματα (μπορντώ, μουσταρδί και φυστικί), έτσι δημιουργούνται νοηματικές και αισθητηριακές ‘ενότητες’ (θερμά περάσματα, δροσερά σημείας χρήσης-στάσης)
Χρειάζεται να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο που ζούμε στον κόσμo. Οι αρχιτέκτονες έχουμε τα εργαλεία και την ικανότητα να οραματιστούμε και να οπτικοποιήσουμε εναλλακτικά σενάρια για το μέλλον. Φέρουμε λοιπόν και αυτή την υποχρέωση. Κάθε μας έργο είναι και μια πρόταση ενός τρόπου ζωής, έχει συνέπειες και φέρει ευθύνη. Ο αρχιτέκτονες όμως δεν δρούν από μόνοι τους, βρίσκονται πάντα σε συνεργασία με φορείς, πελάτες, ιδιοκτήτες κτλ. Υπηρετούν την πόλη, άρα έχουν εξ ορισμού πολιτικό ρόλο. Μπορούν και οφείλουν όμως να μετατρέψουν αυτό το ρόλο από παθητικό σε ενεργό, να χρησιμοποιήσουν την επιστήμη τους για να φανταστούν και να επιδιώξουν μαζί με την πόλη νέους τρόπους ζωής, προσαρμοσμένους στην εποχή μας και τις κρίσεις της. Σε αυτή τη κατεύθυνση για παράδειγμα πιστεύουμε πως πρέπει να προωθήσουμε την επανάχρηση και μετατροπή των υφιστάμενων κτιρίων, αντί για το γκρέμισμα και την ανέγερση νέων, την προώθηση πιο ταπεινών, φυσικών τρόπων διαβίωσης, τον επαναπροσδιορισμό της έννοιας της πολυτέλειας και της οικονομίας, το σεβασμό στην τοπικότητα κτλ.
«Όλα μας οδηγούν στο να πιστεύουμε ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο σημείο στο μυαλό στο οποίο η ζωή και ο θάνατος, το πραγματικό και το φανταστικό, το παρελθόν και το μέλλον, το μεταδοτικό και το μη μεταδοτικό, το υψηλό και το χαμηλό, η κατασκευή και η καταστροφή, παύουν να γίνονται αντιληπτά με όρους αντίφασης. Η σουρεαλιστική δραστηριότητα, επομένως, θα αναζητούνταν μάταια για οποιοδήποτε άλλο κίνητρο εκτός από την ελπίδα να προσδιοριστεί αυτό το σημείο».
Point Supreme Αrchitects
Οι Point Supreme ιδρύθηκαν στο Rotterdam το 2008 από την ελληνικής καταγωγής Μαριάννα Ρέντζου και τον Κωνσταντίνο Πανταζή, αφού έζησαν και εργάστηκαν στην Αθήνα, το Λονδίνο, τις Βρυξέλλες, το Τόκιο και το Ρότερνταμ (OMA, MVRDV). Έχουν κερδίσει το 1ο βραβείο σε διάφορους διεθνείς διαγωνισμούς. Οι Point Supreme συμπεριλήφθηκαν στις 20 πιο επιδραστικές προσωπικότητες στην Ελλάδα από τη δημοφιλή ελληνική εφημερίδα LIFO. Δημοσιεύουν τακτικά αυτοσχέδια έργα για την πόλη της Αθήνας, όπου εδρεύουν. Τα έργα τους για την πόλη εκτέθηκαν στην 13th Venice Architecture Biennale.
Το «Athens Projects», το πρώτο βιβλίο αφιερωμένο στο έργο τους, εκδόθηκε από το Ίδρυμα Graham στο Σικάγο. Το γραφείο έχει κερδίσει τα πρώτα βραβεία για μια Κοινωνική Στέγαση στο Trondheim, την Προβλήτα Φαλήρου στην Αθήνα, έναν στεγασμένο δημόσιο χώρο στο Τελ Αβίβ (κατασκευασμένο), έναν Πυροσβεστικό Σταθμό στο Βέλγιο (κατασκευασμένο), τη νέα Αρχιτεκτονική Σχολή στη Μασσαλία (υπό κατασκευή) και ένα Κέντρο Καλλιτεχνών στο Genk (η κατασκευή θα ξεκινήσει σύντομα). Διδάσκουν διεθνώς σε σχολές αρχιτεκτονικής, όπως το Πανεπιστήμιο Columbia στη Νέα Υόρκη και το EPFL στη Λωζάνη.
