Αρχικά μίλησέ μας για τα highlights της διαδρομής σου. Ποια είναι τα σημαντικά σου βήματα που σε έφεραν εδώ που βρίσκεσαι σήμερα;
Η διαδρομή μου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Αθήνα, την Αθηναϊκή Ριβιέρα και τη φιλοξενία. Από πολύ νωρίς βρέθηκα σε έναν χώρο, αυτόν της εστίασης και της φιλοξενίας, που απαιτεί συνεχή παρουσία, αφοσίωση, ένστικτο και κυρίως την ικανότητα να εξελίσσεσαι χωρίς να χάνεις την ταυτότητά σου. Μαζί με τον αδελφό μου Σπύρο, δημιουργήσαμε και αναπτύξαμε χώρους που δεν αντιμετωπίσαμε ποτέ απλώς ως επιχειρήσεις, αλλά ως ζωντανούς οργανισμούς, ως σημεία συνάντησης ανθρώπων, ιδεών και διαφορετικών εποχών.
Σημαντικοί σταθμοί είναι ασφαλώς το Island και το Athénée αλλά και το Salone de Bricolage, το Dragoste, το Central. Παράλληλα, η ενασχόληση μου με την συγγραφή, αποτέλεσε μια διαφορετική, αλλά εξίσου σημαντική πλευρά της προσωπικής μου διαδρομής.
Έχεις εδραιωθεί ως ένας από τους πιο επιτυχημένους επιχειρηματίες στον χώρο σου. Μετά από τόσα χρόνια δουλειάς, ποια θεωρείς πως ήταν τα στοιχεία του χαρακτήρα σου που σε βοήθησαν σε αυτό και τι είναι πλέον αδιαπραγμάτευτο στον τρόπο που λειτουργείς;
Η επιμονή, η συνέπεια και η παρατηρητικότητα. Πάντα με ενδιέφερε να καταλαβαίνω τι συμβαίνει γύρω μου, πώς αλλάζουν οι άνθρωποι, οι ανάγκες τους, ο τρόπος που ζουν και διασκεδάζουν. Πιστεύω πολύ στο ένστικτο, αλλά το ένστικτο από μόνο του δεν αρκεί. Χρειάζεται σκληρή δουλειά, πειθαρχία και καθημερινή παρουσία.
Αδιαπραγμάτευτα για μένα είναι πλέον η ποιότητα, ο σεβασμός στους ανθρώπους και η συνέπεια απέναντι σε αυτό που υπόσχεσαι. Επίσης, θεωρώ πολύ σημαντικό να μη συμβιβάζεσαι με τη μετριότητα. Όταν πιστεύεις πραγματικά σε κάτι, οφείλεις να το υπηρετείς μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια.
Είναι γνωστό ότι έχεις ένα ευρύ ενδιαφέρον για τα πράγματα και τη δημιουργία γενικότερα. Τι περιλαμβάνει το νέο σου βιβλίο από τις Εκδόσεις Καστανιώτη και ποια εσωτερική ανάγκη σε οδήγησε να το γράψεις;
Το νέο μου βιβλίο είναι ένα ταξίδι στη μνήμη, στην Αθήνα και σε μια εποχή που έχει περάσει οριστικά, αλλά εξακολουθεί να μας επηρεάζει. Μέσα από την ιστορία της Ζαΐρας ξετυλίγεται ουσιαστικά ένα μεγαλύτερο αφήγημα για την πόλη, τους ανθρώπους της, την ψυχαγωγία, τις κοινωνικές αλλαγές και τις οικογενειακές μνήμες.
Η ανάγκη να το γράψω προέκυψε από την επιθυμία μου να διασώσω όλα όσα διαφορετικά κινδύνευαν να χαθούν. Πιστεύω ότι οι προσωπικές ιστορίες, όταν τοποθετούνται μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό και ιστορικό τους πλαίσιο, παύουν να αφορούν μόνο μία οικογένεια. Γίνονται κομμάτι της συλλογικής μνήμης.
Τι ήταν η Ζαΐρα, πώς σχετίζεται με την οικογένειά σου και πώς το ταξίδι αυτό στον χρόνο κατέληξε να γίνει βιβλίο;
Η Ζαΐρα ήταν ένας ιστορικό κινηματοθέατρο καθώς και κινηματογραφικό στούντιο το οποίο είχε κατασκευαστεί σε ένα πελώριο ακίνητο που ανήκε στην οικογένεια του πατέρα μου και που αρχικά είχε αγοραστεί από τον παππού μου και το χρησιμοποιούσε ως κυνηγότοπο, καθώς το Γαλάτσι αυτή την εποχή ήταν εξoχική περιοχή. Στο ευρύτερο οικοδομικό τετράγωνο, δημιουργήθηκε το πρώτο εμπορικό κέντρο της περιοχής.
Το Ζαΐρα με τους υπόλοιπους χώρους γύρω του ήταν κάτι περισσότερο από ένας χώρος ψυχαγωγίας. Ήταν ένα σημείο συνάντησης για τους ανθρώπους της εποχής εκείνης. Ένα κομμάτι του πολιτισμού της εποχής εκείνης που εξελισσόταν μέσα σε αυτό το συγκρότημα ψυχαγωγίας. Η ιστορία του κινηματογράφου Ζαΐρα ήταν μια οικογενειακή ιστορία και ένα κομμάτι της ιστορίας της ίδιας της Αθήνας όπου σε συνδυασμό με την επαναλειτουργία του κινηματογράφου, γεννήθηκε η ανάγκη να γίνει βιβλίο και να καταγραφεί όλη η ιστορία και η σημαντικότητα του χώρου.
Πόσο σημαντικό είναι να δείχνουμε σεβασμό στην ιστορία μας και να αφήνουμε παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές με τις αναμνήσεις μιας εποχής που πέρασε οριστικά;
Είναι εξαιρετικά σημαντικό, γιατί χωρίς μνήμη δεν υπάρχει ουσιαστική ταυτότητα. Δεν πιστεύω ότι πρέπει να εξιδανικεύουμε το παρελθόν ή να ζούμε μέσα σε αυτό. Πρέπει όμως να το γνωρίζουμε και να το σεβόμαστε.
Κάθε γενιά έχει, κατά τη γνώμη μου, μια ευθύνη: να παραδώσει στην επόμενη όχι μόνο όσα δημιούργησε, αλλά και όσα παρέλαβε. Ιστορίες, εικόνες, αξίες, εμπειρίες. Η μνήμη είναι ένας τρόπος να συνεχίζεται ο διάλογος ανάμεσα στις γενιές.
Έχοντας δει την Αθήνα να αλλάζει με τον χρόνο, τι είναι αυτό που έχει χάσει και τι νιώθεις ότι έχει κερδίσει; Τι αγαπάς από το παρελθόν, τι από το σήμερα και πού γέρνει η ζυγαριά;
Έχουν χαθεί αρκετά από τα κτίρια, τα στέκια και τις μικρές καθημερινές τελετουργίες που δημιουργούσαν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα.
Από την άλλη πλευρά, έχει κερδίσει εξωστρέφεια, αυτοπεποίθηση και μια νέα δημιουργική ενέργεια. Σήμερα η Αθήνα είναι μια πόλη που συνομιλεί με τον κόσμο, προσελκύει ανθρώπους από διαφορετικές χώρες και αποτελεί έναν διεθνή προορισμό.
Αγαπώ τη νοσταλγία και την κομψότητα της παλιάς Αθήνας, αλλά αγαπώ και τη δυναμική της σημερινής. Δεν θα ήθελα να επιλέξω ανάμεσα στις δύο. Το ιδανικό για μένα είναι μια σύγχρονη πόλη που προχωρά μπροστά χωρίς να διαγράφει τη μνήμη της.
Ποιες είναι οι γειτονιές της που αγαπάς περισσότερο και γιατί;
Αγαπώ το κέντρο της Αθήνας, γιατί αισθάνεσαι κοντά στην εξέλιξη της ιστορίας αυτής της πόλης.
Και φυσικά αγαπώ ιδιαίτερα την Αθηναϊκή Ριβιέρα γιατί εκεί αισθάνεσαι πιο έντονα τις διαφορετικές εποχές. Για μένα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της Αθήνας. Είναι ο τόπος όπου η πόλη συναντά τη θάλασσα και όπου θεωρώ ότι βρίσκεται ένα πολύ σημαντικό μέρος του μέλλοντος της.
Αν μπορούσες να αλλάξεις κάτι, τι θα ήταν αυτό;
Θα ήθελα να υπάρχει μεγαλύτερος σεβασμός στον δημόσιο χώρο, στην αρχιτεκτονική κληρονομιά και στην αισθητική της καθημερινότητας. Η ομορφιά μιας πόλης δεν καθορίζεται μόνο από τα μεγάλα έργα, αλλά κυρίως από τις μικρές λεπτομέρειες: την καθαριότητα, το πράσινο, τα πεζοδρόμια, τις προσόψεις των κτιρίων.
Θα ήθελα μια Αθήνα που να αντιμετωπίζει την ομορφιά και την ποιότητα ζωής όχι ως πολυτέλεια, αλλά ως δικαίωμα των κατοίκων της.
Τι σου έχει προσφέρει η ωριμότητα σε σχέση με το έργο και το αντικείμενό σου;
Η ωριμότητα μου έχει προσφέρει κυρίως την ικανότητα να ξεχωρίζω το σημαντικό από το επείγον. Όταν είσαι νεότερος, θέλεις να κάνεις πολλά πράγματα ταυτόχρονα και συχνά αισθάνεσαι ότι πρέπει να αποδείξεις συνεχώς κάτι.
Με τον χρόνο αποκτάς μεγαλύτερη αυτογνωσία. Μαθαίνεις πότε πρέπει να επιμένεις, πότε πρέπει να περιμένεις και πότε πρέπει να απομακρύνεσαι. Κυρίως, καταλαβαίνεις ότι η πραγματική επιτυχία δεν βρίσκεται στην ποσότητα όσων κάνεις, αλλά στην ποιότητα και τη διάρκεια όσων αφήνεις πίσω σου.
Τι ακολουθεί στα άμεσα σχέδιά σου;
Υπάρχουν πάντα νέα σχέδια και νέες ιδέες. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η περαιτέρω εξέλιξη των χώρων και των δραστηριοτήτων μας, καθώς και η δημιουργία νέων εμπειριών γύρω από τη φιλοξενία, τον πολιτισμό και την Αθηναϊκή Ριβιέρα.
Ένα από τα σημαντικότερα σχέδιά μας για την επόμενη χρονιά είναι η λειτουργία των νέων Cabanas στο Island, οι οποίες θα προσφέρουν τη δυνατότητα διαμονής μέσα από μια εντελώς διαφορετική εμπειρία φιλοξενίας. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα καινοτόμο project που είναι βασισμένο στην πράσινη ανάπτυξη και την βιωσιμότητα, που επαναπροσδιορίζει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τη διαμονή στην Αθηναϊκή Ριβιέρα και αποτελεί ένα πολύ σημαντικό επόμενο βήμα για εμάς.
Η φιλοσοφία σου σε σχέση με το πώς αντιμετωπίζεις τη ζωή πώς εξελίχθηκε με τον χρόνο και τι θεωρείς πως αποκτά ιδιαίτερη αξία σήμερα;
Με τον χρόνο καταλαβαίνεις ότι η ζωή δεν μετριέται μόνο μέσα από τις επιτυχίες ή τα επιτεύγματα. Μετριέται μέσα από τους ανθρώπους, τις σχέσεις, τις εμπειρίες και τις στιγμές που έχουν πραγματικό νόημα.
Σήμερα δίνω πολύ μεγαλύτερη αξία στον χρόνο, στην ελευθερία, στην υγεία, στους ανθρώπους που αγαπώ και στη δυνατότητα να δημιουργώ. Θεωρώ επίσης σημαντικό να παραμένει κανείς περίεργος απέναντι στη ζωή. Να εξακολουθεί να θέλει να μαθαίνει, να ανακαλύπτει και να συγκινείται.
Είναι η δημιουργία γενικότερα ένας δρόμος για να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι;
Πιστεύω πως ναι, όταν η δημιουργία είναι ουσιαστική και ειλικρινής. Η δημιουργία σε αναγκάζει να παρατηρείς, να αμφισβητείς, να εκτίθεσαι και να εξελίσσεσαι.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε δημιουργικός άνθρωπος είναι και καλύτερος άνθρωπος. Σίγουρα όμως η διαδικασία της δημιουργίας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους άλλους. Και αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα προς την ενσυναίσθηση.
Τι αγαπάς και τι όχι στον χώρο που κινείσαι;
Αγαπώ τη δημιουργικότητα, την ενέργεια, την επαφή με τους ανθρώπους και το γεγονός ότι τίποτα δεν παραμένει στάσιμο. Είναι ένας χώρος που σε υποχρεώνει να εξελίσσεσαι συνεχώς.
Δεν αγαπώ την επιφανειακότητα, την έλλειψη συνέπειας και την τάση να συγχέεται το πρόσκαιρο με το σημαντικό. Ζούμε σε μια εποχή μεγάλης ταχύτητας, αλλά πιστεύω ότι η πραγματική αξία εξακολουθεί να χρειάζεται χρόνο για να αποδειχθεί.
Ένα dream project;
Ένα project που θα συνδύαζε όλα όσα αγαπώ: τη φιλοξενία, την αρχιτεκτονική, την τέχνη, τη φύση, την ιστορία και τον πολιτισμό. Έναν προορισμό με ισχυρή ταυτότητα, που δεν θα προσέφερε απλώς πολυτέλεια, αλλά μια ολοκληρωμένη εμπειρία και έναν διαφορετικό τρόπο να αντιλαμβάνεται κανείς τον τόπο και τον χρόνο. Κάτι το οποίο ήδη σχεδιάζεται και θα είναι έτοιμο τα επόμενα χρόνια.
Τρία μέρη που αγαπάς να επιστρέφεις και γιατί;
Η Αθήνα, γιατί όσο κι αν αλλάζει, παραμένει η πόλη μου και συνεχίζει να με εκπλήσσει.
Η Αθηναϊκή Ριβιέρα, γιατί η σχέση μου με τη θάλασσα είναι βαθιά και γιατί εκεί νιώθω πάντα μια ιδιαίτερη αίσθηση ελευθερίας.
Και το Παρίσι, γιατί είναι μια πόλη που με εμπνέει διαρκώς μέσα από την αρχιτεκτονική, την τέχνη, την ιστορία και την ιδιαίτερη αντίληψή της για την ομορφιά και τη ζωή.
Δώσε μας τον δικό σου ορισμό για την ομορφιά.
Ομορφιά είναι η αρμονία που δεν χρειάζεται να επιβληθεί για να γίνει αντιληπτή. Είναι κάτι που έχει αλήθεια, μέτρο και συναίσθημα.
Μπορεί να βρίσκεται σε έναν χώρο, σε έναν άνθρωπο, σε ένα αντικείμενο ή σε μια στιγμή. Για μένα η πραγματική ομορφιά δεν είναι ποτέ κραυγαλέα. Έχει μια φυσικότητα και κυρίως έχει τη δύναμη να αντέχει στον χρόνο.
Τι θεωρείς αυθεντικό στις μέρες μας;
Αυθεντικό θεωρώ οτιδήποτε δεν δημιουργείται αποκλειστικά για να προκαλέσει εντύπωση. Σε μια εποχή όπου η εικόνα έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη και όλοι καλούμαστε, με έναν τρόπο, να παρουσιάζουμε διαρκώς μια εκδοχή του εαυτού μας, η αυθεντικότητα γίνεται όλο και πιο σπάνια και γι’ αυτό όλο και πιο πολύτιμη.
Αυθεντικός είναι ο άνθρωπος που γνωρίζει ποιος είναι, που δεν φοβάται να έχει συνέπεια στις αξίες του και που δεν αλλάζει ταυτότητα ανάλογα με τις περιστάσεις. Το ίδιο ισχύει για έναν χώρο, ένα έργο τέχνης ή μια ιδέα. Η αυθεντικότητα δεν σημαίνει τελειότητα. Σημαίνει αλήθεια.
Η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Χρύσανθου Πανά με τίτλο «ΖΑΪΡΑ – Μια ιστορία της οικογένειας Πανά», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη, θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 13 Ιουλίου, στις 20:30, στο ιστορικό κινηματοθέατρο «Ζαΐρα», στο Γαλάτσι, έναν χώρο τοπόσημο για τον πολιτισμό και την ιστορία του Δήμου.
