Η ομαδική έκθεση Fragments and Ορίζοντες συγκεντρώνει σύγχρονους καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, οι οποίοι διερευνούν τα εικαστικά ιδιώματα, τα υλικά και πολιτισμικά ίχνη και τα μυθολογικά αφηγήματα της κλασικής αρχαιολογίας. Μέσα από ζωγραφική, γλυπτική, εγκαταστάσεις, κινούμενη εικόνα και ψηφιακά μέσα, αναστοχάζονται τους τρόπους με τους οποίους οι αρχαίες μορφές και τα αρχαιολογικά ευρήματα εξακολουθούν να διαμορφώνουν τη σύγχρονη πολιτισμική φαντασία.
Η έκθεση εξετάζει τι σημαίνει να «ξεθάβεις» το παρελθόν σήμερα. Πώς επανερμηνεύονται τα ίχνη της αρχαιότητας μέσα από σύγχρονες αναζητήσεις γύρω από την ταυτότητα, την κληρονομιά και την ιστορική αφήγηση; Αντί να αντιμετωπίζει την κλασική αρχαιολογία ως παγιωμένο κανόνα κάλλους και αρμονίας, την προσεγγίζει ως πεδίο δυναμικών ερμηνειών, διαμορφωμένο από την απουσία, τη φαντασία, την ανασύνθεση και τις πολιτικές της μνήμης.
Σε συνέχεια της έκθεσης του Ιδρύματος Schwarz το 2025, Γεφυρώνοντας πολιτισμούς: 100 χρόνια έρευνας του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στη Σάμο, η φετινή έκθεση στρέφεται στο παρόν. Αφετηρία αποτελεί η αρχαιολογική κληρονομιά της Σάμου, μιας ισχυρής πόλης-κράτους της αρχαιότητας, από την οποία αναδύονται ευρύτερα ερωτήματα για την πολιτική διάσταση της αρχαιολογίας, τη σχέση υλικών καταλοίπων και ιστορικής αλήθειας, καθώς και τον ρόλο της στη συγκρότηση εθνικής και πολιτισμικής ταυτότητας.
Η έκθεση προσεγγίζει την αρχαιολογία όχι μόνο ως μελέτη του παρελθόντος αλλά και ως ενεργή δύναμη διαμόρφωσης της συλλογικής μνήμης. Στην Ελλάδα, η αρχαιότητα δεν περιορίζεται στα μουσεία ούτε βιώνεται ως μακρινή εποχή· συνυπάρχει με την καθημερινότητα, καθώς τα ερείπια και οι σύγχρονες υποδομές μοιράζονται τον ίδιο χώρο. Οι καλλιτέχνες καλούνται έτσι να αντιμετωπίσουν μια ζωντανή κληρονομιά, με άμεση πολιτική και πολιτισμική βαρύτητα.
Τα έργα της έκθεσης εξετάζουν την αρχαιότητα τόσο ως υλικό αρχείο όσο και ως μεταφορικό πεδίο. Στον πυρήνα τους βρίσκεται η γοητεία του θραυσματικού και του ατελούς: το πώς το αποσπασματικό και το αινιγματικό ενεργοποιούν τη φαντασία και παράγουν νέες αναγνώσεις. Τα ερείπια δεν αντιμετωπίζονται ως σύμβολα απώλειας αλλά ως τεκμήρια αντοχής, μετασχηματισμού και επανερμηνείας.
Οι καλλιτέχνες προσεγγίζουν την ανασύνθεση ως δημιουργική και αφηγηματική πράξη. Αποδεχόμενοι τη φθορά, την αβεβαιότητα και την υποκειμενικότητα, υποστηρίζουν ότι όσα επιβιώνουν από την αρχαιότητα διατηρούνται όχι μόνο ως υλικά αντικείμενα αλλά και ως έννοιες που συνεχίζουν να παράγουν νόημα. Η αρχαιότητα αναδύεται έτσι ως ένας διαρκής διάλογος ανάμεσα σε ό,τι χάθηκε και σε ό,τι επιλέγουμε να ανακατασκευάσουμε.
Από αυτή την αντίληψη της αποσπασματικότητας προκύπτει μια νέα προβληματική γύρω από το σώμα και τον μύθο. Το εξιδανικευμένο σώμα της κλασικής περιόδου μετατρέπεται σε πεδίο κριτικής και επανεξέτασης, ενώ οι αρχαίοι μύθοι διαβάζονται μέσα από κουίρ, φεμινιστικές, αποδομητικές και μετααποικιοκρατικές προσεγγίσεις. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται η επίδραση των αρχαίων αφηγήσεων στις σύγχρονες αντιλήψεις για την ομορφιά, την εξουσία και την κοινότητα.
Μορφές όπως η Αφροδίτη, ο Απόλλωνας ή η Μέδουσα επανεμφανίζονται ως φορείς σύγχρονης υποκειμενικότητας. Τα αρχαία αρχέτυπα μετατρέπονται από στατικά σύμβολα σε ζωντανές, κριτικές παρουσίες που θέτουν ερωτήματα για το πώς μπορούν να ξαναγραφούν οι μύθοι ώστε να αντανακλούν τις συνθήκες του παρόντος και τι σημαίνει να ζούμε σήμερα ανάμεσα στα θραύσματα του παρελθόντος.
Η επιστροφή στους μύθους συνδέεται και με τις υλικές πρακτικές της τέχνης. Οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες μεταφράζουν τα απτικά ιδιώματα του μαρμάρου, του πηλού και του χρώματος στη γλώσσα της ψηφιακής σάρωσης, της προβολής, της τρισδιάστατης εκτύπωσης και της διαμεσολαβημένης εικόνας. Η μετάφραση αυτή αναδεικνύει τόσο τις συνέχειες όσο και τις ρήξεις ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, θέτοντας ερωτήματα για την αυθεντικότητα, το πρωτότυπο και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η πρακτική των καλλιτεχνών βασίζεται στην έρευνα και συχνά προσομοιάζει στην αρχαιολογική διαδικασία. Μέσα από αρχεία, έγγραφα και υλικές μαρτυρίες, ανασκάπτουν την ιστορία προκειμένου να διαμορφώσουν νέες αναγνώσεις του παρελθόντος. Η ίδια η αρχαιολογία παρουσιάζεται ως δημιουργική πράξη που αναπλάθει το παρελθόν μέσα από τις ανάγκες και τις ευαισθησίες του παρόντος.
Η έκθεση εξετάζει επίσης τον ιστορικό ρόλο της αρχαιολογίας στη διαμόρφωση της νεότερης ελληνικής ταυτότητας. Κατά τις αρχές του 20ού αιώνα, οι ανασκαφές συνδέθηκαν στενά με τις διαδικασίες συγκρότησης του κράτους και με την προσπάθεια τεκμηρίωσης της συνέχειας ανάμεσα στη σύγχρονη Ελλάδα και το κλασικό παρελθόν. Παράλληλα, αναδεικνύεται ο ρόλος των δυτικοευρωπαϊκών θεσμών, οι οποίοι συνέβαλαν στη διαμόρφωση των κυρίαρχων αφηγήσεων γύρω από την ελληνική αρχαιότητα.
Τέλος, η έκθεση στρέφει το βλέμμα στο ίδιο το μουσείο ως τόπο παραγωγής νοήματος. Μέσα από παρεμβάσεις που αμφισβητούν τις πρακτικές ταξινόμησης, παρουσίασης και ερμηνείας των αρχαιολογικών ευρημάτων, οι καλλιτέχνες αποκαλύπτουν τις ιδεολογικές και πολιτικές διαστάσεις της μουσειακής αυθεντίας. Εναλλακτικά αρχεία, υποθετικές συλλογές και επιτελεστικές προσεγγίσεις επαναφέρουν στο προσκήνιο παραγνωρισμένες ή περιθωριοποιημένες φωνές.
Η έκθεση Θραύσματα και Ορίζοντες αποτελεί τελικά έναν στοχασμό πάνω στη διαδικασία κατασκευής, μετάφρασης και επανεπινόησης της ιστορίας. Αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονοι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν το παρελθόν για να σχολιάσουν το παρόν, αποκαλύπτοντας τις ασυνέχειες, τις σιωπές και τις προκαταλήψεις που διαπερνούν κάθε ιστορική αφήγηση. Ανοίγοντας έναν δημιουργικό διάλογο ανάμεσα στη σύγχρονη τέχνη και την κλασική αρχαιολογία, η έκθεση μας καλεί όχι μόνο να επανεξετάσουμε όσα μας κληροδότησε ο αρχαίος κόσμος, αλλά και να φανταστούμε εκ νέου το μέλλον του.
Η έκθεση σηματοδοτεί τη 10η επέτειο ανάληψης της επιμέλειας του Προγράμματος Εικαστικών του Ιδρύματος Schwarz από την Κατερίνα Γρέγου, σε συνεργασία με την Ιόλη Τζανετάκη.
Λίστα καλλιτεχνών:
Rosella Biscotti | Navine G. Dossos | Αλέξης Φιδετζής | Γιάννης Χατζηασλάνης | Hadjithomas & Joreige | Ναταλία Μαντά | Chris Marker and Alain Resnais | Πέτρος Μώρης | Πάνος Προφήτης | Θεοπίστη Στυλιανού-Lambert και Αλεξία Αχιλλέως | Lucia Tallová | Maarten Vanden Eynde
Ο χώρος: Art Space Pythagorion
Η έκθεση φιλοξενείται στο Art Space Pythagorion, τον εκθεσιακό χώρο του Ιδρύματος Schwarz στη Σάμο, ο οποίος εγκαινιάστηκε το 2012 και έκτοτε έχει φιλοξενήσει ορισμένες από τις σημαντικότερες φωνές της διεθνούς σύγχρονης τέχνης.
Όπως ανέφερε η Artforum σε αφιέρωμά της, το Art Space Pythagorion αποτελεί «ένα από τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα περιφερειακής πολιτιστικής παρέμβασης στην Ευρώπη», ενώ το Monocle έχει χαρακτηρίσει τις καλοκαιρινές εκθέσεις του Ιδρύματος Schwarz ως «σπάνια δείγματα υψηλής επιμέλειας και ειλικρινούς διαλόγου με την τοπική και διεθνή ιστορία».
Από το 2012 έως σήμερα, ο χώρος έχει φιλοξενήσει διεθνώς καταξιωμένους καλλιτέχνες ενώ η ετήσια έκθεση έχει αναδειχθεί σε κορυφαίο καλοκαιρινό ραντεβού για τον ελληνικό και διεθνή πολιτιστικό χάρτη.
Ίδρυμα Schwarz
Το Ίδρυμα Schwarz είναι ένας ανεξάρτητος μη κερδοσκοπικός φορέας που από το 2011 προάγει τη διαπολιτισμική ανταλλαγή μεταξύ Ανατολής και Δύσης, με έμφαση στη σύγχρονη τέχνη, την έρευνα, την ιστορία και τον στοχασμό. Μέσα από εκθέσεις, φεστιβάλ, υποτροφίες, διαλέξεις και εκπαιδευτικά προγράμματα, ενισχύει την παρουσία της Ελλάδας στον διεθνή πολιτιστικό διάλογο, με τη Σάμο ως σημείο αναφοράς.
Art Space Pythagorion, Λιμάνι Πυθαγορείου, Σάμος
Έως Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026
Ποια είναι τα επόμενα σας βήματα
Ο σχεδιασμός δεν σταματάει ποτέ. Είναι μια συνεχής διαδικασία που εξελίσσεται μέσα από την παρατήρηση, την έμπνευση, τον πειραματισμό. Κάθε μέρα μπορεί να γεννήσει μια νέα ιδέα, ένα καινούργιο σχέδιο που με καλεί να το ακολουθήσω και να το φέρω στη ζωή. Αυτή η ροή είναι που με κρατά σε εγρήγορση και με συνδέει με το αντικείμενό μου.
Παράλληλα, βρίσκομαι σε φάση διερεύνησης νέων συνεργασιών στο εξωτερικό — τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και διανομής — ενώ συνεχίζω να δουλεύω και σε νέες σειρές που εμβαθύνουν ακόμα περισσότερο τη σχέση σώματος–κοσμήματος. Τα επόμενα βήματα δεν είναι ποτέ αυστηρά προσχεδιασμένα, αλλά πάντα καθοδηγούνται από την εσωτερική μου ανάγκη να πω κάτι νέο μέσα από τη μορφή.
Την τελευταία Πέμπτη του Μαΐου, θα συμμετάσχω σε ένα pop-up event που θα φιλοξενηθεί σε γνωστό ξενοδοχείο της πόλης — μια ευκαιρία να έρθει ο κόσμος σε άμεση επαφή με τα κοσμήματα και να τα βιώσει σε φυσικό χώρο. Παράλληλα, υπάρχουν σκέψεις για την ύπαρξη ενός φυσικού σημείου — ίσως κάτι που θα λειτουργεί όχι μόνο ως κατάστημα, αλλά και ως χώρος εμπειρίας. Είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο, αλλά σίγουρα με απασχολεί η ιδέα ενός χώρου που θα μπορεί να φιλοξενεί και να αφηγείται τη δουλειά μου αλλιώς.
Τι να περιμένουμε στις επόμενες συλλογές σου
Στις επόμενες συλλογές συνεχίζω να εμβαθύνω στη σχέση του κοσμήματος με το σώμα και την κίνηση. Με απασχολεί ιδιαίτερα το πώς ένα κόσμημα μπορεί να λειτουργήσει σχεδόν σαν προέκταση του σώματος — όχι απλώς σαν διακοσμητικό, αλλά σαν ένα μικρό γλυπτό που ζωντανεύει όταν φοριέται.
Παράλληλα, εξερευνώ νέες υφές και τεχνικές, αλλά και τρόπους σύνθεσης που ακροβατούν ανάμεσα στο οργανικό και το αυστηρά δομημένο. Πειραματίζομαι επίσης με πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους, με στόχο να εντάξω το χρώμα και τη φυσική ενέργεια των υλικών στη γλώσσα του σχεδίου μου. Όπως πάντα, προσπαθώ η φόρμα να κουβαλά μια ένταση και μια απλότητα ταυτόχρονα — και να αφήνει χώρο σε αυτόν που τη φορά να τη μεταφράσει με τον δικό του τρόπο.
Ποιο είναι το πιο πιο πιο αγαπημένο σας κόσμημα ever
Αν έπρεπε να διαλέξω ένα κόσμημα που είναι το πιο αγαπημένο μου, θα έλεγα χωρίς σκέψη το D και το double D earring. Είναι το πρώτο σκουλαρίκι που σχεδίασα και περιλαμβάνει όλη την πρωταρχική ιδέα που έχω για το κόσμημα: ότι μπορεί να είναι κάτι μοναδικό, ευφυές και σωματικό.
Δεν χρειάζεται να έχεις τρυπημένα αυτιά για να το φορέσεις, γιατί αγκαλιάζει το αυτί με έναν ιδιαίτερο, αρχιτεκτονικό τρόπο. Φτιάχνεται κατόπιν παραγγελίας για τον κάθε έναν μοναδικά, προσαρμοσμένο στη δική του ανατομία, οπότε γίνεται πραγματικά μοναδικό. Για μένα αυτό είναι πολύτιμο — η ιδέα ότι κάποιος φορά κάτι που είναι αποκλειστικά δικό του.
Είναι εμπνευσμένο από τα φορετά σκουλαρίκια της αρχαίας Ελλάδας, που στηρίζονταν πίσω από το αυτί με έναν γάντζο. Αυτή η σύνδεση με το παρελθόν, η σύγχρονη απλότητα και η προσωπική εμπειρία του αντικειμένου, το κάνουν να συνοψίζει ακριβώς αυτό που θέλω να εκφράσω με τη δουλειά μου.
Υπάρχει η Ελλάδα στις δημιουργίες σου
Ναι, η Ελλάδα υπάρχει — αλλά όχι με τρόπο φολκλόρ ή προφανή. Υπάρχει στη γεωμετρία, στη μνημειακότητα, στη λιτότητα που κουβαλά ένταση. Υπάρχει στις καμπύλες των γλυπτών, στην αίσθηση του φωτός πάνω στο μέταλλο, στη σιωπή του λευκού.
Με εμπνέει η κλασική φόρμα, όχι όμως ως αντιγραφή, αλλά ως αφετηρία για κάτι πιο προσωπικό και σύγχρονο. Πολλά από τα κομμάτια μου έχουν αόρατους δεσμούς με την αρχαία ελληνική αισθητική — όχι μόνο σε επίπεδο μορφής, αλλά και λειτουργίας. Όπως για παράδειγμα τα φορετά σκουλαρίκια, που στηρίζονται πίσω από το αυτί, εμπνευσμένα από πρακτικές εκείνης της εποχής.
Οπότε ναι, η Ελλάδα είναι παρούσα, αλλά διακριτικά — σαν μια βαθιά μνήμη που ξαναβγαίνει με άλλους όρους.
Φοράς πράγματα για χρόνια κι αν ναι ποιο είναι ένα αγαπημένο σου αξεσουάρ που φοράτε εδώ και χρόνια
Ναι, φοράω πράγματα για χρόνια — ειδικά όταν νιώθω ότι ένα κόσμημα έχει γίνει προέκταση του εαυτού μου. Δεν είναι απλώς διακοσμητικό, είναι σαν να «κουβαλά» κάτι από εμένα, κάτι σαν φυλαχτό.
Ένα από τα πιο αγαπημένα μου αξεσουάρ είναι ένα βραχιόλι της μητέρας μου, που φοράω καθημερινά εδώ και χρόνια. Δεν είναι απαραίτητα το πιο εντυπωσιακό κομμάτι που έχω, αλλά έχει μια αίσθηση οικειότητας, ασφαλείας, σταθερότητας και μνήμης. Έχει περάσει μαζί μου από εποχή σε εποχή, σαν να με συνδέει με κάτι πιο βαθύ και διαχρονικό.
Μόδα art design αρχιτεκτονική Τοποθετησε τα στη σωστη σειρά
Η σωστή σειρά για μένα είναι πρώτα η αρχιτεκτονική, γιατί είναι ο τρόπος σκέψης και προσέγγισης που διαμορφώνει τη βάση των ιδεών μου. Η αρχιτεκτονική έχει να κάνει με το χώρο, τη φόρμα, τη λειτουργικότητα, και αυτό με βοηθά να βλέπω κάθε δημιουργία, είτε είναι κόσμημα, είτε ρούχο, είτε αντικείμενο, σαν κάτι που πρέπει να έχει και αισθητική και σκοπό.
Στη συνέχεια έρχεται η τέχνη — αυτός ο ευρύτερος ορίζοντας που περιλαμβάνει τη δημιουργική έκφραση, τη μεταφορά ενός συναισθήματος ή μιας σκέψης μέσω των υλικών. Εδώ ανήκει η αναζήτηση για κάτι μοναδικό, κάτι που ξεφεύγει από το «χρηστικό» και γίνεται «εκφραστικό».
Η μόδα συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα και την ταυτότητα. Είναι τρόπος έκφρασης, αλλά και προσωρινότητα, και γι’ αυτό την βλέπω ως κάτι που έρχεται αμέσως μετά την τέχνη — μια εφαρμογή της καλλιτεχνικής σκέψης σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, που εξαρτάται από τις κοινωνικές και πολιτισμικές τάσεις.
Και τέλος, το design για μένα είναι η υλοποίηση αυτών των ιδεών — η δημιουργία, το πώς κάτι από ιδέα γίνεται χειροπιαστό και λειτουργικό, είτε αφορά κοσμήματα, είτε άλλα αντικείμενα.
Μια λαμπερή γυναίκα που θα ήθελες να φοράει κοσμήματά σου
Δεν σκέφτομαι απαραίτητα μια “λαμπερή” γυναίκα με την κλασική έννοια — δηλαδή κάποια διάσημη ή με έντονη δημόσια εικόνα. Για μένα, λάμψη έχει κάποιος όταν είναι αυθεντικός, όταν έχει προσωπικότητα και σιγουριά μέσα του. Οπότε θα ήθελα να δω τα κοσμήματά μου να φοριούνται από ανθρώπους που τα εντάσσουν στον τρόπο που ζουν, που τα κάνουν δικά τους, που τα «ζωντανεύουν» με τον χαρακτήρα τους.
Αν έπρεπε όμως να ξεχωρίσω κάποιες γυναίκες, θα έλεγα ονόματα όπως η Tilda Swinton ή η Charlotte Rampling — προσωπικότητες με ήσυχη δύναμη, εσωτερική κομψότητα και μια βαθιά αίσθηση αισθητικής. Και φυσικά, η Elsa Peretti, όχι μόνο ως γυναίκα που εξέφραζε τον εαυτό της μέσα από το στιλ της, αλλά και ως σχεδιάστρια που άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε το κόσμημα: απλό, λειτουργικό, αλλά βαθιά ποιητικό.
Το αγαπημένο σου interior style
Το interior style που με εκφράζει περισσότερο είναι ο συνδυασμός μινιμαλισμού με φυσικά υλικά και κάποιες μικρές, έντονες χειρονομίες. Αγαπώ τους καθαρούς όγκους, τις ήσυχες επιφάνειες, τη χρήση πέτρας, ξύλου ή μέταλλου χωρίς περιττή επεξεργασία. Ο χώρος για μένα πρέπει να «αναπνέει» — να έχει ισορροπία, φως, και υλικότητα που μιλάει σιωπηλά.
Μ’ ενδιαφέρει να υπάρχει μια αρμονία ανάμεσα στη γεωμετρία και στην ανθρώπινη κλίμακα. Το «τέλειο» interior για μένα δεν είναι απαραίτητα αυτό που εντυπωσιάζει, αλλά αυτό που μπορείς να ζήσεις μέσα του με άνεση και βάθος.
Ο ορισμός της ομορφιάς για σένα
Η ομορφιά για μένα δεν είναι κάτι στατικό ή τέλειο — είναι κάτι που έχει αλήθεια, χαρακτήρα και βάθος. Μπορεί να είναι μια ατέλεια που σε αγγίζει, μια χειρονομία, μια υφή. Δεν είναι κάτι που επιβάλλεται, αλλά κάτι που αποκαλύπτεται.
Ομορφιά είναι όταν κάτι σε κάνει να σταθείς, να κοιτάξεις λίγο πιο προσεκτικά. Όταν σου δημιουργεί μια αίσθηση — χωρίς απαραίτητα να ξέρεις ακριβώς γιατί. Μπορεί να είναι το φως πάνω σε μια επιφάνεια, μια μορφή που ισορροπεί οριακά, ή ένας άνθρωπος που είναι απόλυτα ο εαυτός του.