Έχεις μια σημαντική διαδρομή στον χώρο των επιχειρήσεων, εκπροσωπώντας μια σειρά από ξεχωριστά brands. Ποια είναι τα highlights και τα σημαντικά βήματα που σε έφεραν εδώ σήμερα;
Το πρώτο σημαντικό βήμα ήταν να καταλάβω, αρκετά νέα, ότι το επιχειρείν ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία μου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ξεκίνησα από μια τράπεζα, αλλά πολύ σύντομα βρέθηκα στο εμπόριο και εκεί ένιωσα ότι μπορώ να λειτουργήσω όπως μου ταιριάζει.
Η συνεργασία με την Baccarat ήταν σίγουρα ένας μεγάλος σταθμός. Δημιουργήσαμε την Baccarat Hellas μαζί με τον σύζυγό μου, Πάνο Ντέρο, και τη συμμετοχή της Baccarat France. Ζήσαμε πολύ όμορφα και δημιουργικά χρόνια, με δυνατές συνεργασίες και πραγματική υποστήριξη από τη Γαλλία.
Και μετά ήρθε η κρίση και φάγαμε πολύ ξύλο! Ήταν ένα τεράστιο μάθημα: συνειδητοποιείς ότι όλα μπορούν να πάνε στραβά, ακόμη κι εκείνα που θεωρείς δεδομένα. Μέσα από αυτή τη δυσκολία γεννήθηκε όμως το i-D, αρχικά ως concept store και αργότερα ως i-D FINE JEWELLERY.
Αν κοιτάξω πίσω, ξεχωρίζω την σημασία της ικανότητας του να ξαναρχίζεις. Στην πορεία μαθαίνεις τι σου αρέσει, πού είσαι καλή, πού μπορείς να ξεχωρίσεις και πότε πρέπει να κάνεις πίσω. Πιο πρόσφατα, η είσοδος της κόρης μας, Δανάης, στην επιχείρηση και η boutique στο Four Seasons στη Μύκονο ανοίγουν έναν καινούργιο κύκλο.
Πώς γεννήθηκε η πρώτη ιδέα και πώς διαμορφώθηκε με το πέρασμα του χρόνου;
Τελειώνοντας το πανεπιστήμιο, με ενδιέφεραν πολύ το χρηματιστήριο και η αγορά συναλλάγματος. Έτσι ξεκίνησα στο dealing room της Dorian Bank. Πολύ γρήγορα, όμως, κατάλαβα ότι το τραπεζικό περιβάλλον, με τον συγκεκριμένο τρόπο λειτουργίας και τους κανόνες του, δεν με εξέφραζε.
Εκείνη την περίοδο είχα γνωρίσει και τον μελλοντικό σύζυγό μου, ο οποίος ήταν άνθρωπος του εμπορίου από γεννησιμιού του. Παραιτήθηκα μάλλον ενστικτωδώς και έγινα η πρώτη franchisee του Omnishop. Ήταν μια πρόταση πολύ μπροστά για την εποχή της στα είδη σπιτιού και για μένα ένα εξαιρετικό σχολείο.
Κατά την περίοδο της κρίσης, μέσα στα πολλά αρνητικά συμβάντα, ξύπνησε μέσα μου η ανάγκη να δημιουργήσω κάτι καινούργιο. Κράτησα το κατάστημα του Golden Hall και προσπάθησα, με ελάχιστο κεφάλαιο, να κάνω μια πολύ μικρή Colette. Είχαμε αντικείμενα από βραχιολάκια μέχρι έναν μαύρο πολυέλαιο του Philippe Starck στις σαράντα χιλιάδες! Τον πολυέλαιο δεν τον πουλήσαμε εκεί, αλλά καταλαβαίνεις το εύρος.
Ο κόσμος αγάπησε αυτή τη συνύπαρξη και έτσι ήρθε το επόμενο βήμα, ένα τριώροφο concept store στο Κολωνάκι. Μέσα σε όλη αυτή τη διαδρομή, κάναμε σταδιακά το κόσμημα το επίκεντρό μας.
Ποιο ήταν το μεγάλο όραμα για κάθε τομέα που ασχολήθηκες και πώς έχει εξελιχθεί σήμερα;
Στην αρχή δεν υπήρχε ένα μεγάλο σχέδιο που τα περιλάμβανε όλα. Υπήρχε κάθε φορά κάτι που με ενθουσίαζε και ήθελα να του δώσω χώρο.
Στην Baccarat με συνεπήραν η ποιότητα, η ιστορία και η τεχνογνωσία. Θυμάμαι την επίσκεψη στο εργοστάσιο και τους τεχνίτες να δουλεύουν. Εκεί καταλαβαίνεις πραγματικά τι βρίσκεται πίσω από ένα αντικείμενο.
Στο concept store ήθελα να φέρω στην Αθήνα κάτι από την εμπειρία των αντίστοιχων καταστημάτων του εξωτερικού: νέους σχεδιαστές, διαφορετικά πράγματα, την ευχαρίστηση της ανακάλυψης. Φέραμε brands όπως τα Veja, Courrèges, Boyy, και Common Projects αρκετά χρόνια πριν γίνουν ευρύτερα γνωστά εδώ.
Σήμερα θέλω να συστήνω στο κοινό εξαιρετικούς Έλληνες και ξένους δημιουργούς κοσμήματος και ταυτόχρονα να δίνω στους Έλληνες σχεδιαστές μεγαλύτερη πρόσβαση στο διεθνές κοινό. Ο στόχος μου είναι να συνεχίσουμε αυτήν την πορεία μέσα από το i-D FINE JEWELLERY σε επιλεγμένους τουριστικούς προορισμούς και μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις. Γιατί όχι;
Ο τρόπος που διαχειρίζεσαι και αναπτύσσεις τις δραστηριότητές σου βασίζεται κυρίως στην αισθητική. Υπάρχουν βασικοί κανόνες ή λειτουργείς με ένστικτο;
Ξεκινώ πολύ συχνά από το ένστικτο. Κάτι θα μου τραβήξει την προσοχή, θα με κάνει να θέλω να το γνωρίσω καλύτερα. Από εκεί και πέρα, όμως, έρχεται η ουσία της δουλειάς.
Στο κόσμημα, για παράδειγμα, κοιτάζω πλέον και την πίσω πλευρά, την τεχνογνωσία και τα τελειώματα. Το φοράω για να δω πώς στέκεται, αν είναι άνετο, πώς λειτουργεί επάνω στο σώμα. Με ενδιαφέρει να φοριέται και να γίνεται κομμάτι της ζωής του ιδιοκτήτη του .
Θέλω κάθε σχεδιαστής να έχει κάτι δικό του να πει. Στο i-D FINEJEWELLERY μάς ενδιαφέρουν οι δημιουργοί με ξεχωριστή ταυτότητα, γιατί απευθυνόμαστε σε γυναίκες που έχουν τη δική τους. Γυναίκες με άποψη, που χαράζουν τη δική τους πορεία και επιλέγουν το κοσμήμα ως τον δικό τους τρόπο έκφρασης.
Το προσωπικό μου γούστο είναι η αφετηρία της επιλογής μας, αλλά αυτό που με ενδιαφέρει είναι να αφήνω χώρο για να μπορεί κάθε γυναίκα να ανακαλύψει κάτι στο οποίο αναγνωρίζει τον εαυτό της.
Τι αγαπάς περισσότερο να κάνεις και με ποιον τρόπο εξελίσσεται η αισθητική σου;
Αγαπώ να ανακαλύπτω δημιουργούς και να τους συστήνω στο κοινό μας. Να γνωρίζω τη δουλειά τους, να καταλαβαίνω πώς σκέφτονται και να οργανώνουμε μια παρουσίαση που να τους εκφράζει και να τους δίνει πραγματικά χώρο.
Αυτό το κάναμε από πολύ νωρίς στο Golden Hall, αφιερώνοντας ολόκληρο το κατάστημα για μερικές ημέρες σε έναν σχεδιαστή. Παραμένει από τα πιο ευχάριστα κομμάτια της δουλειάς μου και σήμερα, μέσα από τις παρουσιάσεις και τα trunk shows μας.
Η αισθητική μου εξελίσσεται όσο μαθαίνω. Μέσα από τις γνωριμίες, τα ταξίδια, την επαφή με τη δουλειά των άλλων, βλέπω πράγματα που παλιότερα μπορεί να μην παρατηρούσα. Η υψηλή κοσμηματοποιία, πάντως, με συναρπάζει όλο και περισσότερο.
Ποια νιώθεις πως είναι τα σημαντικότερα επιτεύγματά σου και ποια είναι τα αγαπημένα σου «παιδιά»;
Η Baccarat έχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδία μου, γιατί ήταν μια πολύ δυνατή επιχειρηματική εμπειρία. Το i-D, από την άλλη, είναι ιδιαίτερα δικό μου, και γεννήθηκε μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες, σχεδόν από το τίποτα.
Έχω επίσης μεγάλη αγάπη για την εποχή του concept store. Ήταν ένα τεράστιο σχολείο. Δημιουργήσαμε μέχρι και την PROJECTART, μια γκαλερί μέσα στο κατάστημα, την οποία είχε αναλάβει η Μαρία Ξανθάκου. Ερχόταν συχνά και ο Παύλος Σάμιος, γνώριζα καλλιτέχνες, έμπαινα σε έναν διαφορετικό κόσμο. Όλη αυτή η εμπειρία με πλούτισε πολύ.
Και νιώθω ιδιαίτερη χαρά για τις συνεργασίες που ξεκίνησαν νωρίς και εξελίχθηκαν μαζί μας. Όταν βλέπεις έναν δημιουργό που πίστεψες από την αρχή να προχωρά διεθνώς, υπάρχει μια πολύ προσωπική ικανοποίηση που συνοδεύει την επιτυχία του.
Τι και ποιοι άνθρωποι δίπλα σου σε βοηθούν να προχωράς μπροστά;
Ο Πάνος είναι μέρος όλης αυτής της διαδρομής από την αρχή. Μοιραστήκαμε και τις πολύ καλές εποχές και τις πολύ δύσκολες.
Πρόσφατα ήρθε στην επιχείρηση και η κόρη μας, η Δανάη, με τις δικές τις εμπειρίες. Αυτό από μόνο του μου έδωσε καινούργιο κέφι. Άνοιξε χώρο για νέα όνειρα και περισσότερη διάθεση για δουλειά.
Με βοηθούν πολύ και οι ίδιοι οι δημιουργοί. Η αγάπη τους γι’ αυτό που κάνουν είναι μεταδοτική. Το έχω νιώσει από τις πρώτες μου συνεργασίες και εξακολουθώ να το νιώθω.
Τι εισπράττεις από το κοινό σε σχέση με το πώς έχει διαμορφωθεί η αγορά όλα αυτά τα χρόνια;
Η αγορά αλλάζει μαζί με την ψυχολογία του κόσμου. Το είδαμε στην κρίση, στα capital controls, στον Covid. Μέσα σε μια δεκαετία άλλαξε εντελώς το retail.
Στην εποχή της κρίσης, το concept store έδινε στον κόσμο μια μικρή διέξοδο. Μπορούσες να ανακαλύψεις κάτι, να χαρείς μια αγορά χωρίς να χρειάζεται να ξοδέψεις πολλά. Αργότερα άλλαξαν και οι συνήθειες και οι ανάγκες.
Μετά τον Covid ήταν για μένα σαφές ότι έπρεπε να εστιάσουμε. Το κόσμημα είχε ήδη γίνει η δύναμή μας και η απόφαση να αφοσιωθούμε σε αυτό ήταν αλληλένδετη με την αγάπη που είχα αρχίσει να αναπτύσσω ως προς το fine jewellery.
Σήμερα με ενδιαφέρει πολύ να καταλαβαίνω τι θα ευχαριστούσε μια γυναίκα, τι θα επέλεγε για τον εαυτό της. Οι γυναίκες στις οποίες απευθυνόμαστε έχουν προσωπικότητα, εργάζονται, είναι αυτόνομες και θέλουν το κόσμημά τους να τις εκφράζει.
Τι νέο υπάρχει στα άμεσα σχέδιά σου;
Το μεγάλο φετινό βήμα ήταν η boutique μας στο Four Seasons στη Μύκονο. Για τα δικά μας μέτρα ήταν μια σημαντική επένδυση, την οποία πιστέψαμε πολύ και η Δανάη και εγώ.
Θέλουμε να αναπτύξουμε αυτή την παρουσία και να εξετάσουμε αντίστοιχες ευκαιρίες σε άλλους προορισμούς, και εκτός Ελλάδας. Παράλληλα, δουλεύουμε πολύ το ηλεκτρονικό μας κατάστημα, γιατί μας ενδιαφέρει να φτάσει η δουλειά των σχεδιαστών μας σε μεγαλύτερο διεθνές κοινό.
Και, φυσικά, εξακολουθώ να αναζητώ νέους δημιουργούς. Έχω ακόμη πολλούς που θα ήθελα να συστήσω στο κοινό μας.
Ποιες είναι οι αδιαπραγμάτευτες αξίες στο έργο σου;
Να πιστεύω σε αυτό που κάνω. Ό,τι έχω κάνει το έχω κάνει με την ψυχή μου και αυτό θέλω να παραμένει.
Η ποιότητα είναι επίσης αδιαπραγμάτευτη. Όσο περισσότερα γνωρίζω, τόσο περισσότερο μετρά για μένα η δουλειά που υπάρχει πίσω από αυτό που βλέπουμε. Και ο σεβασμός στον δημιουργό, στον κόπο και στη συνέπειά του.
Θέλω να μπορώ να υποστηρίξω με σιγουριά αυτό που προτείνω. Να μου αρέσει, να το εκτιμώ και να ξέρω γιατί το έχω επιλέξει.
Με ποιους τρόπους αλήθεια αποφορτίζεσαι και βρίσκεις ισορροπία;
Η αλήθεια είναι ότι η δουλειά μού απορροφά πολύ χρόνο, ίσως περισσότερο απ’ όσο θα ήθελα πλέον. Δεν μπορώ να πω ότι έχω βρει την τέλεια ισορροπία.
Η Σκύρος, όμως, με αποφορτίζει αμέσως. Η θέα της θάλασσας από το σπίτι μου ή μια βόλτα στην παραλία αρκούν για να ηρεμήσω. Θα ήθελα να περνάω περισσότερο χρόνο εκεί και πιστεύω ότι θα έρθει και αυτή η ώρα.
Μίλησέ μας για τη Σκύρο. Τι την έκανε αγαπημένο σου τόπο και ποιους άλλους τόπους αγαπάς;
Η Σκύρος είναι ο τόπος καταγωγής του πατέρα μου, οπότε η σχέση μου μαζί της είναι πολύ βαθιά. Αισθάνομαι δεμένη με τα πάντα στο νησί. Έχει για μένα μια οικειότητα που με ξεκουράζει χωρίς να χρειάζεται να κάνω τίποτα ιδιαίτερο. Θα ήθελα κάποια στιγμή να έχω περισσότερο χρόνο για να συμμετέχω και στα δρώμενα του τόπου.
Αγαπώ πολύ και τα ελληνικά νησιά που διατηρούν τον χαρακτήρα τους, όπου βρίσκεις ακόμη ένα απλό ταβερνάκι και μια ανέγγιχτη παραλία. Το Παρίσι και το Kitzbühel έχουν επίσης σταθερή θέση στη ζωή μου, για τελείως διαφορετικούς λόγους.
Πώς εξελίχθηκε η φιλοσοφία σου για τον σύγχρονο τρόπο ζωής και τι αποκτά ιδιαίτερη αξία σήμερα;
Με τον χρόνο έχω καταλάβει ότι δεν μου ταιριάζει να κάνω πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Αισθάνομαι ότι δεν δίνω σε καθένα την προσοχή που χρειάζεται και αυτό με κουράζει.
Η απόφαση να εστιάσω στο fine jewellery ήταν και μια προσωπική επιλογή για το πώς θέλω να δουλεύω. Να μπορώ να εμβαθύνω και να ευχαριστιέμαι περισσότερο αυτό που κάνω.
Σήμερα αποκτά μεγαλύτερη αξία και ο χρόνος έξω από τη δουλειά. Εξακολουθώ να έχω όρεξη και σχέδια, αλλά θέλω να μπορώ να χαίρομαι περισσότερο και τη ζωή που υπάρχει γύρω τους.
Τι θα ήθελες να δημιουργήσεις ως dream project;
Θα ήθελα να αναπτύξουμε το i-D FINEJEWELLERY διεθνώς, με παρουσία σε επιλεγμένα resorts και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η πρότασή μας μπορεί να σταθεί πολύ καλά έξω από την Ελλάδα και να αγγίξει μεγαλύτερο κοινό.
Έχουμε εξαιρετικούς σχεδιαστές, Έλληνες και ξένους, και θα ήθελα να τους δώσουμε ακόμη μεγαλύτερη προβολή. Τελευταία, έχουν υπάρξει και κάποιες συζητήσεις γύρω από μια πιο επιθετική ανάπτυξη.
Με τη Δανάη έχουμε συζητήσει ακόμη και την προοπτική τριών επιπλέον καταστημάτων μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Είναι μια φιλοδοξία που μας κινητοποιεί και μας δίνει πολλή όρεξη.
Ποιοι είναι οι designers της καρδιάς σου και γιατί τους επιλέγεις;
Η Ντόλυ Μπουκογιάννη έχει μια πολύ ιδιαίτερη θέση, γιατί ήταν από τις πρώτες ουσιαστικές γνωριμίες μου με το κόσμημα. Η αγάπη της γι’ αυτό που κάνει με επηρέασε πολύ. Από τη συνεργασία μας γεννήθηκε και μια όμορφη φιλία.
Η Lito ήταν επίσης καταλυτική. Η συνεργασία μας και η επιτυχία των κοσμημάτων της βοήθησαν πολύ να αποκτήσει το κόσμημα τη θέση που έχει σήμερα στην επιχείρηση.
Και έχω μια προσωπική αδυναμία στον Elie Top. Τον πίστεψα από την αρχή, έχουμε κάνει υπέροχες παρουσιάσεις μαζί και με συναρπάζει η δουλειά του.
Χαίρομαι όμως πολύ και όταν ανακαλύπτω νεότερες προτάσεις, όπως του Dries Criel ή της Mazarin. Αυτή η αναζήτηση παραμένει ζωντανή.
Είμαστε αυτά που επιλέγουμε;
Αν επιλέγουμε με ελεύθερη βούληση, ναι, απολύτως. Εγώ τουλάχιστον αισθάνομαι ότι είμαι αυτά που έχω επιλέξει.
Φυσικά έχω αυτομαστιγωθεί για πολλές από τις επιλογές μου. Με τον καιρό, όμως, με έχω και δικαιολογήσει!
Ποιο είναι το τελευταίο πράγμα που αγόρασες και γιατί το διάλεξες;
Ένα vintage ρολόι, το δώρο που έκανα στον εαυτό μου για τα γενέθλιά μου. Το χάρηκα πολύ.
Μου αρέσει να αγοράζω ωραία πράγματα που έχουν μια ιδιαίτερη αξία για μένα. Στα ρούχα, για παράδειγμα, με ενδιαφέρει πολύ η ποιότητα. Το όνομα του brand από μόνο του δεν είναι λόγος για να επιλέξω κάτι.
Ποιο είναι το καλύτερο βιβλίο που διάβασες τελευταία;
Wabi Sabi
Ένα αντικείμενο που δεν θα ήθελες να αποχωριστείς ποτέ;
Το δώρο που μου έκανε ο άντρας μου όταν έγινα πενήντα. Έχει μια πολύ προσωπική αξία για μένα.
Ποιος είναι ο artist που αγαπάς και θα ήθελες να αποκτήσεις έργο του;
Ο Cézanne. Αν μιλάμε για όνειρα, θα ήθελα πολύ ένα έργο του!
Τρία μέρη στα οποία αγαπάς να επιστρέφεις και γιατί;
Η Σκύρος, γιατί είναι ο τόπος μου και εκεί ηρεμώ.
Το Παρίσι, γιατί έχει υπάρξει κομμάτι της ζωής μου. Επιστρέφω πολλές φορές τον χρόνο, κυρίως για δουλειά πια, αλλά το αισθάνομαι σαν δεύτερη πόλη μου.
Και το Kitzbühel, γιατί το αγαπώ από παιδί και το έχω ζήσει σε όλες τις διαφορετικές φάσεις της ζωής μου.
Είναι η δημιουργία ένας δρόμος για να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι;
Εννοείται. Η δημιουργία είναι ένας δρόμος προς τη γνώση. Σε βάζει να ψάξεις, να μάθεις, να προχωρήσεις λίγο περισσότερο. Και όταν το αποτέλεσμά της προσφέρει κάτι και στους άλλους, το καλό ξεπερνά εσένα.
Πες μας μια ιστορία που δεν θα ξεχάσεις ποτέ.
Θεωρητικά, όλες μπορώ να τις ξεχάσω- εκτός από σημαντικά γεγονότα που αφορούν τα παιδιά μου.
Ποιο μουσείο και ποιο έργο σου έκλεψαν την καρδιά;
Θα πάω στο Κάιρο τέλος Νοεμβρίου, οπότε μάλλον πρέπει να επανέλθουμε…
Δώσε μας τον δικό σου ορισμό για την ομορφιά
Θα έλεγα το αισθητικά άρτιο. Αλλά αμέσως σκέφτομαι ότι ο καθένας έχει διαφορετική αισθητική, οπότε η ομορφιά είναι βαθιά υποκειμενική. Αυτό που εμένα με συγκινεί μπορεί κάποιον άλλον να τον αφήνει αδιάφορο. Και αυτό έχει ενδιαφέρον.
Τι θεωρείς αυθεντικό στις μέρες μας;
Αυτό που βγαίνει από την ψυχή και δεν αλλοιώνεται από εξωτερικές πιέσεις. Κάτι που κρατά τον χαρακτήρα του, χωρίς να προσαρμόζεται κάθε φορά σε αυτό που περιμένουν οι άλλοι.
