Το Grama House βρίσκεται στο Fazenda da Grama, ένα οικιστικό συγκρότημα στο Itupeva του Sao Paulo στη Βραζιλία, και αποτελεί μια μονοκατοικία σχεδιασμένη από το Studio Arthur Casas για ένα ζευγάρι και τα τρία τους παιδιά. Με βασική αρχή τη βελτιστοποίηση του φυσικού αερισμού, του φωτισμού και της σύνδεσης με το εξωτερικό περιβάλλον, η κατοικία σχεδιάστηκε αξιοποιώντας την ήπια κλίση του οικοπέδου και τη γωνιακή του θέση, χωρίς οπτικές παρεμβολές από γειτονικές ιδιοκτησίες.
Η αρχιτεκτονική σύνθεση αναπτύσσεται κυρίως στο ισόγειο και οργανώνεται μέσω επιπέδων με μικρές υψομετρικές διαφορές (split levels), δημιουργώντας μια εκτεταμένη κάτοψη που προσαρμόζεται στο ανάγλυφο του εδάφους και ενισχύει τη σχέση με το εξωτερικό. Αυτή η στρατηγική επιτρέπει πολλαπλά ανοίγματα, τα οποία συχνά φιλτράρονται από μηχανοκίνητα brise-soleils, ελέγχοντας την είσοδο του φυσικού φωτός και ενισχύοντας τη θερμική και οπτική άνεση. Ο διαμπερής αερισμός και ο φυσικός φωτισμός καθορίζουν τον σχεδιασμό και τη χωροθέτηση.
Το κτίσμα αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα, με έμφαση στη ρευστότητα των χώρων. Στο ισόγειο βρίσκονται η κύρια είσοδος, οι χώροι στάθμευσης, συμπεριλαμβανομένου ενός γκαράζ για τη συλλογή αυτοκινήτων του ιδιοκτήτη και οι βοηθητικοί χώροι. Οι κύριοι χώροι διαβίωσης τοποθετούνται στον επάνω όροφο και οργανώνονται επίσης σε split levels: στο χαμηλότερο επίπεδο συγκεντρώνονται οι κοινόχρηστοι χώροι, όπως το καθιστικό, η τραπεζαρία, η κουζίνα, ο χώρος φιλοξενίας (gourmet) και η πισίνα, ενώ στο ανώτερο επίπεδο βρίσκονται οι σουίτες και ένας χώρος pilates.
Το γραφείο κατέχει μια ιδιαίτερη θέση, προβάλλοντας σε πρόβολο 11 μέτρων πάνω από την κύρια είσοδο και λειτουργώντας παράλληλα ως στέγαστρο του porte-cochère. Πρόκειται για τη βασική δομική χειρονομία του έργου. Πέρα από τον συμβολικό του ρόλο, απαίτησε μια εξαιρετικά ακριβή στατική λύση, με μεταλλικά δικτυώματα στερεωμένα σε υποστυλώματα διατομής 50 x 50 εκ. Η τεχνική πρόκληση ενισχύεται από το γεγονός ότι το μεγαλύτερο φορτίο συγκεντρώνεται στο άκρο του προβόλου, όπου τοποθετείται σταθερός εξοπλισμός, απαιτώντας υψηλή ακρίβεια τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην κατασκευή.
Η υλικότητα της κατοικίας δημιουργεί μια αδιάσπαστη συνέχεια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Η όψη συνδυάζει αδρή πέτρα με σοβά, ξύλο και μέταλλο, ενώ στο εσωτερικό κυριαρχούν ξύλινες επενδύσεις, textured βαφές και το ίδιο σύστημα πέτρας και σοβά. Η επιλογή αυτή ενισχύει την ενότητα των υλικών και τη συνοχή της κατασκευής, δημιουργώντας ταυτόχρονα μια ισορροπία ανάμεσα στη δομική στιβαρότητα και την αισθητηριακή άνεση.
Ο εσωτερικός σχεδιασμός ακολουθεί την ίδια υλική και χωρική λογική με την αρχιτεκτονική. Στο καθιστικό ξεχωρίζουν οι καναπέδες Rest και Ela, το βοηθητικό τραπέζι Mistral και τα τραπεζάκια σαλονιού Tiles—όλα σχεδιασμένα από τον Arthur Casas—σε συνδυασμό με τις πολυθρόνες Vronka Vintage του Sérgio Rodrigues και τις Ondine του Jorge Zalszupin. Η σκάλα πλαισιώνεται από έργο της Germana Monte-Mór και κεραμικό γλυπτό της Ediltrudis Nogueira.
Στο γραφείο, κυριαρχεί ο καναπές Pan Am (55design), επίσης σχεδιασμένος από τον Arthur Casas, σε συνδυασμό με πολυθρόνες M1 του Carlos Milan. Η τραπεζαρία οργανώνεται γύρω από κομμάτια όπως το τραπέζι Lourdes και τα σκαμπό Disco, επίσης του Casas, μαζί με καρέκλες Senior Metal του Jorge Zalszupin, ενώ συμπληρώνεται από έργα του Vik Muniz και γλυπτά του Zé Bezerra. Στους εξωτερικούς χώρους συναντάμε ξαπλώστρες Ripas και καρέκλες Diretor του Casas, πολυθρόνες Loop του Willy Guhl, καθώς και ένα vintage τραπέζι του 19ου αιώνα από τη Minas Gerais. Ο χώρος πρωινού και η παιδική ζώνη περιλαμβάνουν τον καναπέ Match και το πουφ Arraia, μαζί με έργο του Mestre Nicola.
Σε τεχνικό επίπεδο, το έργο ενσωματώνει εξειδικευμένες τεχνολογικές λύσεις. Η κατοικία διαθέτει αυτοματισμούς φωτισμού με αισθητήρες φυσικού φωτός, απομακρυσμένο έλεγχο μέσω κινητών συσκευών, φωτοβολταϊκά πάνελ για παραγωγή ενέργειας, καθώς και παθητικές στρατηγικές περιβαλλοντικής άνεσης. Ο σχεδιασμός του τοπίου σέβεται τη μορφολογία του οικοπέδου και τη γύρω βλάστηση, ενσωματώνοντας διαδρομές και χώρους παραμονής σε άμεση σχέση με την αρχιτεκτονική, προσφέροντας μια ευαίσθητη ανάγνωση του εδάφους και του τρόπου με τον οποίο το πράσινο οργανώνει τη χωρική εμπειρία της κατοικίας.
Το Grama House συνθέτει μια αρχιτεκτονική προσέγγιση που συνδυάζει δομική σαφήνεια, τεχνική ακρίβεια και περιβαλλοντική ενσωμάτωση. Οργανώνεται ως ένα συνεχές σύστημα επιπέδων, split levels και ανοιγμάτων, με τον προβολικό όγκο να αποτελεί βασικό στοιχείο έκφρασης. Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου αρχιτεκτονική, μηχανική και καθημερινή χρήση συνυπάρχουν αβίαστα, ενσωματώνοντας δομή, υλικότητα και περιβαλλοντική άνεση, ενώ το τοπίο λειτουργεί ως ενεργό στοιχείο στη διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων.
Φωτογραφία: César Béjar
About Studio Arthur Casas
Από το αντικείμενο έως το τοπίο, από μέσα προς τα έξω, η δημιουργική διαδικασία του Studio Arthur Casas συνδέεται άρρηκτα με μια «οριζόντια» κλίμακα, όπου κυρίαρχο ρόλο παίζει ο διάλογος στον σχεδιασμό προγραμμάτων που μπορεί να κυμαίνονται από μια καρέκλα έως μια ολόκληρη γειτονιά. Το έργο του διαμορφώνεται από ένα πνεύμα ταυτόχρονα μοντερνιστικό και σύγχρονο—βαθιά βραζιλιάνικο, αλλά και κοσμοπολίτικο.
Από την ίδρυσή του το 1990, το γραφείο, με έδρα το São Paulo και παρουσία στη New York και τη Lisbon, αποτελείται από μια ομάδα αρχιτεκτόνων, designers και πολεοδόμων. Έχει υλοποιήσει κατοικίες, ξενοδοχεία, κτίρια, γραφεία, καταστήματα και εστιατόρια σε πόλεις όπως το Tokyo, το Paris, το Dubrovnik, το Rio de Janeiro, το London και το São Paulo, διαμορφώνοντας ένα αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο που έχει αναγνωριστεί, βραβευτεί και δημοσιευτεί διεθνώς.
Οι χώροι που σχεδιάζει και υλοποιεί το studio δεν ακολουθούν μόδες, τάσεις ή στυλ, ούτε επιδιώκουν απλώς το εντυπωσιακό ή θεαματικό αποτέλεσμα. Αντιθέτως, σχεδιάζονται ως ζωντανοί, φιλόξενοι, ενσυναίσθητοι και ευέλικτοι οργανισμοί, γεμάτοι δυνατότητες αλληλεπίδρασης—χώροι που μπορούν, με τον χρόνο, να μεταμορφώσουν ουσιαστικά τη ζωή εκείνων που τους κατοικούν.
