Η textile designer Valia Kapeletzi δημιουργεί αφαιρετικά γλυπτά που γίνονται μελέτη στη σχέση μεταξύ στατικότητας και κίνησης

Mίλησε μας για τη διαδρομή σου και τα σημαντικά σου βήματα που τη διαμόρφωσαν

Η σχέση μου με το ύφασμα ξεκίνησε από νωρίς, μέσα από μια έλξη προς τις υφές και την επεξεργασία υλικών που είχα ήδη από το σχολείο. Αυτό με οδήγησε τελικά να σπουδάσω textile design, όπου άρχισε να διαμορφώνεται πιο συνειδητά η κατεύθυνσή μου.

Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου, μία από τις βασικές μου επιθυμίες ήταν να μου δοθεί η ευκαιρία να δουλέψω κοντά στην Iris van Herpen, σε ένα περιβάλλον όπου το ρούχο αντιμετωπίζεται με μια σχεδόν γλυπτική προσέγγιση. Με έναν συνδυασμό συγκυρίας και σωστού timing, αυτό πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά τις σπουδές μου, με μια πρακτική στο atelier της στο Άμστερνταμ, που στη συνέχεια εξελίχθηκε σε θέση εργασίας.

Η εμπειρία αυτή, αλλά και οι άνθρωποι που γνώρισα εκεί, υπήρξαν καθοριστικοί για τη διαμόρφωση της δημιουργικής μου ταυτότητας. Παρόλο που η κατεύθυνση της δουλειάς μου είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται από το πανεπιστήμιο, εκεί απέκτησα νέα εργαλεία και, κυρίως, μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στις επιλογές και τις ικανότητες μου.

Εξίσου σημαντική στιγμή, όμως, ήταν και η απόφαση να αποχωρήσω, ώστε να επικεντρωθώ στην προσωπική μου πρακτική. Από εκεί και έπειτα, η δημιουργία του studio μου, οι συνεργασίες με άλλους δημιουργούς, οι εκθέσεις και τα έργα που έχω δημιουργήσει τα τελευταία τρία χρόνια αποτελούν σταθμούς που συνεχίζουν να διαμορφώνουν την πορεία μου.

Πως γεννήθηκε η πρώτη ιδέα, η ανακάλυψη μιας δημιουργικής προοπτικής με την υφαντική και πώς διαμορφώθηκε με το πέρασμα του χρόνου;

Οι σπουδές μου ήταν πάνω στο σχέδιο υφάσματος με ειδίκευση στο κέντημα, αλλά αρκετά γρήγορα συνειδητοποίησα ότι αυτό δεν ήταν το μονοπάτι που μου ταίριαζε. Άρχισα έτσι να προσεγγίζω το ύφασμα διαφορετικά, να πειραματίζομαι, να βλέπω πού με πηγαίνει αν του δώσω ελευθερία. Εκεί ανακάλυψα πόσο μεγάλο εύρος εφαρμογών έχει σαν υλικό και πόσες μη συμβατικές τεχνικές μπορούν να ενσωματωθούν σε αυτό.

Αυτή η κλίση προς τον πειραματισμό έχει γίνει ο κεντρικός άξονας ολόκληρης της πορείας μου. Κάθε έργο είναι μια νέα δοκιμασία, μια εξερεύνηση κάποιας τεχνικής που ήδη ξέρω ή που θέλω να γνωρίσω. Αν είχα άπλετο χρόνο, θα ήθελα να υλοποιήσω όλες τις ιδέες που συνέχεια καταγράφω αλλά ακόμα δεν έχω βρει χρόνο να δοκιμάσω.

Δημιουργείς γλυπτικά αντικείμενα με βάση το νήμα και την υφαντική. Τι συμβολίζουν τα έργα σου, τι σε εμπνέει και τι σχέση έχει το έργο σου με την ελληνική παράδοση

Οι γλυπτικές μορφές των έργων μου έχουν συχνά οργανικό σχήμα και παραπέμπουν στο στοιχείο της κίνησης. Προσπαθώ να χρησιμοποιώ το ύφασμα με τρόπο που να αποκτά γλυπτικότητα και σταθερότητα, διατηρώντας παράλληλα το διάτρητο και τη ζωντάνια του. Η έμπνευση πηγάζει συχνά από στοιχεία της φύσης που παρατηρώ και φωτογραφίζω, τα οποία με κατευθύνουν τόσο στη μορφή όσο και στις υφές. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό στη δουλειά μου είναι η υλικότητα και η εξερεύνηση της, κι έτσι κάθε έργο γίνεται μια μελέτη πάνω στη σχέση μεταξύ στατικότητας και κίνησης.

Πέρα από τα abstract γλυπτά μου, έχω δημιουργήσει και μια σειρά design αντικειμένων που παραπέμπουν σε βάζα, τα οποία αποκαλώ κιούπια. Είναι κατασκευασμένα από καμβά σταυροβελονιάς και ξεκίνησαν από κάτι που με απασχολεί: τα υφάσματα, τα κεντήματα και τα υφαντά της παράδοσής μας καταλήγουν συχνά κρυμμένα σε συρτάρια, χωρίς να αναδεικνύουν την ομορφιά τους. Θέλησα να δώσω στο ύφασμα μια αφορμή να βγει στο προσκήνιο, να κατακτήσει τον χώρο με τον ίδιο τρόπο που το κάνει ένα κεραμικό αντικείμενο.

Tι θεωρείς σημαντικότερο στο έργο σου σε σχέση με το πώς σε κάνει να νιώθεις και με ποιον τρόπο εξελίσσεται η αισθητική σου;

Η αισθητική μου εξελίσσεται συνέχεια και αυτό το βλέπω καθαρά στη μορφή των έργων μου. Τα χρώματα, οι μορφές, το scale αλλάζουν, αλλά κοιτώντας πίσω παρατηρώ ότι υπάρχει ένα νήμα που τα διατρέχει και τα ενώνει, μια κοινή γλώσσα που παραμένει. Αυτό μου δίνει σιγουριά για την πορεία της δουλειάς μου. Νιώθω ότι με αντιπροσωπεύει και αλλάζει μαζί μου.

Υπάρχουν και πολλά στοιχεία από παλαιότερα έργα που θέλω να φέρω στο τώρα και να επανεξερευνήσω με τα μάτια που έχω σήμερα. Αυτό από μόνο του είναι κάτι που με κάνει να νιώθω ασφάλεια, το ότι οι ιδέες δεν εξαντλούνται, απλώς μετασχηματίζονται.

Τι εισπράττεις από το παγκόσμιο κοινό σε σχέση με το έργο σου και πόσο διαφορετικά είναι τα δεδομένα στην Ελλάδα

Η εμπειρία μου με το παγκόσμιο κοινό μέχρι στιγμής είναι κατά κύριο λόγο μέσα από πωλήσεις έργων και commissions. Έχοντας ζήσει στο εξωτερικό, η επαφή με κόσμο από άλλες χώρες είναι κάτι που κάποιες φορές μου λείπει, αλλά τον τελευταίο χρόνο έχω παρατηρήσει ότι δεν είναι καθόλου περιοριστικό να είσαι βασισμένη στην Αθήνα. Η πόλη έχει γίνει αρκετά multicultural και έχει αρχίσει να απηχεί σε επισκέπτες από το εξωτερικό με ενδιαφέρον για την τέχνη.

Τι σου έχει προσφέρει η εξωστρέφεια γενικότερα και πόσο επηρεάζει το έργο σου

Το safe zone μου είναι να βρίσκομαι στο στούντιο με κλειστές τις λινές μου κουρτίνες, που αφήνουν το φως να περνά αλλά με κρατούν φυλαγμένη στο εσωτερικό τους. Ποτέ δεν μου άρεσε να με παρατηρούν την ώρα που δουλεύω, είναι μια διαδικασία ευάλωτη και βαθιά προσωπική. Οι τεχνικές μου είναι επίσης πολύ χρονοβόρες, οπότε συχνά επιλέγω να αφιερώνω τον χρόνο μου εκεί παρά σε κοινωνικές συναναστροφές.

Χρειάζεται όμως ισορροπία. Η εξωστρέφεια ωφελεί τη διάδοση της δουλειάς μου, αλλά κυρίως μου δίνει πρόσβαση στην επαφή με άλλους δημιουργούς, κάτι που μου είναι απαραίτητο.

Τι υπάρχει στα άμεσα σχέδια σου;

Αυτή την περίοδο είμαι συγκεντρωμένη στην προετοιμασία μιας έκθεσης που θα συμμετέχω το καλοκαίρι. Είμαι πολύ ενθουσιασμένη με τη συνεργασία που θα προκύψει, αλλά έχω και έντονη προσμονή για το έργο που δουλεύω αυτή την περίοδο, το οποίο θα έχει μια κάπως νέα προσέγγιση ως προς το installation σε σχέση με ό,τι έχω κάνει στο παρελθόν.

Τι και ποιοι άνθρωποι δίπλα σου σε βοηθούν να προχωράς μπροστά

Είμαι πολύ τυχερή που περιβάλλομαι από κόσμο που πιστεύει στις δυνατότητες μου. Εγώ προσωπικά μπορεί συχνά να καταβάλλομαι από αμφιβολίες, αλλά οι κοντινοί μου άνθρωποι με αγάπη με ξαναφέρνουν πίσω. Κάποιες από τις πιο κοντινές μου φιλίες βρίσκονται σε άλλες χώρες, πράγμα που με κάνει να θέλω να ταξιδεύω συνέχεια, αλλά χαίρομαι που η απόσταση δεν μας έχει εμποδίσει ποτέ να αλληλοϋποστηριζόμαστε.

Με ποια αφορμή και έμπνευση κάνεις βήματα και εξελίσσεσαι στον τρόπο που δημιουργείς. Πες μας μια ιστορία

Κάτι που μου αρέσει πολύ να κάνω είναι να κρατάω σχεδόν όλα τα πειράματα μου και τα υλικά που μου περισσεύουν, με σκοπό να τα επανεξετάσω αργότερα. Αυτό βασίζεται σε μια συμβουλή καθηγήτριας μου στο πανεπιστήμιο, που με προέτρεψε να κοιτάζω τις παλιές μου τεχνικές και να τις ξαναπροσεγγίζω με νέα ματιά, γιατί παραμένουν δικές μου και απλώς τις φέρνεις στο τώρα. Αυτό με ξεμπλόκαρε πολύ σε στιγμές που ένιωθα ότι δεν είχα ιδέες, γιατί εν τέλει οι ιδέες είναι παντού γύρω μου στο στούντιο. Κρατάω ακόμα και πράγματα από τα ενδιάμεσα στάδια των τεχνικών μου, κλωστές που έχω τραβήξει, χαρτιά με μελάνι που έχω ήδη χρησιμοποιήσει, γιατί πιστεύω ότι μπορεί να γίνουν το έναυσμα για κάτι καινούριο.

Τι θα ήθελες να δημιουργήσεις, ένα dream project

Αυτή την περίοδο το dream project μου είναι οτιδήποτε πολύ μεγάλου scale. Μου αρέσει να έρχομαι αντιμέτωπη με νέες κατασκευαστικές δοκιμασίες και να βρίσκω λύσεις για την υλοποίηση ιδεών που δεν έχω ξαναδοκιμάσει. Με ενδιαφέρουν πολύ οι συνεργασίες με αρχιτέκτονες και consultants που έχουν projects μεγάλου μεγέθους, σε χώρους που ίσως δεν είχα φανταστεί να τοποθετηθεί η δουλειά μου. Κάθε χώρος έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και αυτό είναι ακριβώς αυτό που με τραβάει.

Ποιες είναι οι αδιαπραγμάτευτες αξίες στο έργο σου

Η δημιουργικότητα, αν και πολύ ευρεία σαν έννοια, είναι αυτό που θέλω να καθορίζει πάντα τη δουλειά μου. Είναι η κινητήρια δύναμη που με κάνει να θέλω να ασχολούμαι με το ύφασμα. Συχνά λέω ότι περνάω καλά όσο είμαι στο στούντιο μου, περιτριγυρισμένη από τα έργα μου, γιατί νιώθω ότι είναι όλες μου οι σκέψεις σε τρισδιάστατη μορφή. Η αδιαπραγμάτευτη αξία που θέλω να έχει πάντα η δουλειά μου είναι να παραμένει πιστή σε μένα και σε αυτό που πραγματικά με εκφράζει.

Τι θεωρείς αυθεντικό στις μέρες μας

Κάτι που δεν δημιουργείται για να πάρει online attention, κάτι που βγαίνει καθαρό από πάθος και αγάπη για τη δημιουργία. Θεωρώ ότι αυτό είναι όλο και πιο σχετικό στις μέρες μας. Μαζί με αυτό όμως θα έλεγα ότι για να δημιουργηθεί κάτι αυθεντικό, πρέπει να υπάρχει κατανόηση ότι τίποτα δεν είναι εξ ολοκλήρου αυθεντικό. Μπορεί να είναι καινοτόμο, αλλά πάντα πατάει σε έρευνα και γνώση που έχει προηγηθεί.

Ένα αντικείμενο που δεν θα ήθελες να αποχωριστείς ποτέ

Ένας κόφτης που είχε χαλάσει. Τυχαία ανακάλυψα ότι λειτουργεί τέλεια για μία από τις πιο κλασικές μου τεχνικές, με τρόπο που κανένα άλλο εργαλείο δεν έχει καταφέρει να αναπαράγει. Όποτε έχω δοκιμάσει κάτι αντίστοιχο, το αποτέλεσμα δεν είναι το ίδιο. Αυτό είναι και λίγο η ουσία της δουλειάς μου, ότι τα πιο σημαντικά εργαλεία και τεχνικές βρίσκονται συχνά τυχαία, όχι από αναζήτηση.

Είναι η τέχνη και η δημιουργία γενικότερα ένας δρόμος για να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι;

Είναι σίγουρα ένα μέσο που μας φέρνει πιο κοντά στον εαυτό μας και μας βοηθά να καταλαβαίνουμε τις σκέψεις μας. Με αυτή την έννοια καλλιεργείται η ψυχή και το πνεύμα, και γι’ αυτό πιστεύω ότι οι άνθρωποι που ασχολούνται με την τέχνη έχουν συχνά πιο έντονες ανθρωπιστικές ευαισθησίες. Το να είσαι πιο παρατηρητικός απέναντι στη ζωή και στα πράγματα γύρω σου καλλιεργεί ακριβώς αυτό.

Το μουσείο και το έργο που σου έκλεψε την καρδιά

Δύο μουσεία που με έχουν μαγέψει είναι το Noguchi στη Νέα Υόρκη και το Louisiana κοντά στην Κοπενχάγη. Δεν θα ξεχωρίσω κάποιο συγκεκριμένο έργο, η ατμόσφαιρα και των δύο είναι αυτό που τα κάνει τόσο ξεχωριστά. Είναι χώροι που νιώθεις ότι η τέχνη και το περιβάλλον συνομιλούν, ότι το ένα δεν υπάρχει χωρίς το άλλο.

Δώσε μας τον δικό σου ορισμό για την ομορφιά

Ομορφιά για εμένα σημαίνει συνήθως χρωματική αρμονία και ιδιαιτερότητα σε υφές. Είναι και τα δύο στοιχεία που παρατηρώ συνέχεια γύρω μου και με γοητεύει το πόσο απρόσμενα τα συναντάω.

Φωτογραφία Μαρία Παναγοπούλου

Author

Stavroula Kleidaria

Follow us

Η textile designer Valia Kapeletzi δημιουργεί αφαιρετικά γλυπτά που γίνονται μελέτη στη σχέση μεταξύ στατικότητας και κίνησης

Author