Mίλησε μας για τη δημιουργική σου διαδρομή και ποια κρατάς στην καρδιά σου σαν τα σημαντικότερα επιτεύγματα που έχεις καταφέρει.
Ομολογώ ότι δεν σκέφτομαι πολύ με όρους “επιτευγμάτων”. Αγαπώ πραγματικά αυτό που κάνω και τη διαδικασία πίσω από αυτό· τη συνεργασία με ανθρώπους, τεχνίτες, πελάτες, συνεργάτες. Προσπαθώ απλώς να εξελίσσομαι μέσα από τη δουλειά. Αν κάτι έχει πραγματική αξία, νομίζω ότι αυτό τελικά το δείχνει ο χρόνος.
Είμαι όμως αρκετά περήφανη για κάποια έργα μας, όπως το Tetris House, για την καθαρότητα της μορφής και της πρόθεσης που καταφέραμε να διατηρήσουμε μέσα σε πολύπλοκα περιβάλλοντα και δύσκολες συνθήκες. Αυτό είναι κάτι που με ικανοποιεί ιδιαίτερα. Να βρίσκω λύσεις σε σύνθετα τρισδιάστατα προβλήματα. Είναι σαν γρίφοι για μένα· με διασκεδάζουν.
Τι είναι η αρχιτεκτονική και το design για σένα και πως τα διαχειρίζεσαι στον τρόπο που λειτουργείς και δημιουργείς. Ποιες είναι οι πιο σημαντικές κατακτήσεις σου στους τομείς αυτούς;
Η αρχιτεκτονική είναι τρόπος σκέψης όσο κλισέ κι αν ακούγεται. Είναι ένας τρόπος να οργανώνεις σχέσεις μεταξύ χώρου, ροής, φωτός, αναλογιών και υλικών.
Με ενδιαφέρει η ιδέα ότι η ίδια λογική μπορεί να υπάρχει σε όλες τις κλίμακες, από ένα κτίριο μέχρι ένα μικρό αντικείμενο.
Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο τελικά είναι να δημιουργώ χώρους και συνθήκες που βελτιώνουν ουσιαστικά την εμπειρία της καθημερινής ζωής και αγγιζουν τους ανθρωπους σε ενα βαθυ συναισθηματικο επιπεδο σχεδον υποσυνειδητα.
Κατάκτηση θεωρώ να γίνεται ένα έργο διαχρονικό. Ένα μικρό παράδειγμα είναι μια ιδιαίτερη πρόσκληση που λάβαμε πρόσφατα: να συμπεριληφθεί μία από τις κατοικίες μας σε μια διεθνή έκδοση αφιερωμένη σε εμβληματικές κατοικίες της Μεσογείου, ανάμεσα σε έργα όπως η Can Lis του Jørn Utzon και η E-1027 της Eileen Gray. Η αίσθηση ότι ένα έργο μπορεί να αποκτήσει διάρκεια και να σταθεί μέσα στον χρόνο είναι ίσως η μεγαλύτερη αναγνώριση.
Μίλησέ μας για την πρόσφατη συμμετοχή σου στη Design Week του Μιλάνου. Τι δημιούργησες και που παρουσιάστηκε; Πως προέκυψαν τα Architectural Fragments και ποια είναι η ιστορία τους;
Στο Μιλάνο παρουσίασα την πρώτη ολοκληρωμένη σειρά μαρμάρινων έργων με τίτλο Architectural Fragments, στην Alcova. Πρόκειται για μια έκθεση που ξεκίνησε πριν από 11 χρόνια και κάθε χρόνο καταλαμβάνει κτίρια που συνήθως ανοίγουν για πρώτη φορά στο κοινό, ιστορικού και αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος. Έχει γίνει γνωστή πλέον ως μια από τις εκθέσεις που παρουσιάζει τα πιο ενδιαφέροντα projects, ένα μείγμα established names και emerging voices.
Τα κομμάτια βρίσκονται κάπου μεταξύ αντικειμένου και αρχιτεκτονικής χειρονομίας. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν, αλλά με ενδιαφέρει εξίσου και η ύπαρξή τους ως χωρικά στοιχεία.
Με ενδιέφερε η ιδέα του μαρμάρου όχι σαν μάζα αλλά σαν δομή, και το πώς ένα πολύ βαρύ υλικό μπορεί να αποκτήσει μια αίσθηση ελαφρότητας και διαπερατότητας. Ήθελα να δουλέψω με ένα γνώριμο για μένα υλικό και να δοκιμάσω τα όριά του τόσο δομικά όσο και μορφολογικά, που για μένα πολύ συχνά αυτά τα δύο ταυτίζονται.
Τα Architectural Fragments προέκυψαν επίσης από την ανάγκη να σχεδιάσω κάτι που να ξεκινά από μια ελληνικότητα και να μπορεί να απευθυνθεί προς τα έξω και όχι το ανάποδο. Από τα πρώτα μας έργα, όταν μας ζητούσαν να αναλάβουμε και το κομμάτι της επίπλωσης, αισθανόμουν ότι υπήρχε ένα κενό από την “ταβερνοκαρέκλα” απευθείας στο σκανδιναβικό design. Ήθελα να σχεδιάσω κάτι που να έχει σχέση με τον τόπο αλλά να είναι σύγχρονο.Το μάρμαρο είναι μέρος της δικής μας αρχιτεκτονικής μνήμης και υλικότητας, και ένα υλικό πολύ γνώριμο σε εμένα, οπότε μου ήταν φυσικό να ξεκινήσω από εκεί.
Ποια ήταν η αντίδραση του διεθνούς κοινού στα έργα σου. Το γεγονός ότι έρχεσαι σε άμεση επαφή με τους ανθρώπους και τις αντιδράσεις τους σε ένα event πόσο σε βοηθάει και πόσο σημαντικό είναι για σένα;
Αυτό που είχε ενδιαφέρον ήταν ότι ο κόσμος δεν προσέγγιζε τα κομμάτια μόνο σαν design αντικείμενα. Υπήρχε μια πιο άμεση, σχεδόν σωματική αντίδραση απέναντι στην κλίμακα, το βάρος, τη λεπτότητα και την αίσθηση ισορροπίας τους.
Αυτή η άμεση επαφή είναι πολύ σημαντική γιατί σε βοηθά να καταλάβεις πώς λειτουργεί πραγματικά ένα έργο μέσα στον χώρο. Και επίσης, έπρεπε να λέμε συνεχώς σε όλες τις γλώσσες «είναι μάρμαρο», κάτι που μάλλον σήμαινε ότι αυτό το παιχνίδι ανάμεσα στη βαρύτητα και την ελαφρότητα λειτουργούσε.
Τι θέση θεωρείς πως έχει το design σήμερα και ποιο είναι το feedback από το κοινό. Έχει την εκτίμηση που τoυ αξίζει;
Το design δεν είναι κάτι αφηρημένο, είναι κάτι που απαντά σε μια ανάγκη με έναν νέο τρόπο. Κάποιος επισκέπτεται εκ νέου ένα “πρόβλημα” και δίνει μια φρέσκια λύση. Αυτό είναι το καλό design. Και το καλό design το αισθάνονται όλοι, ακόμη και αν δεν μπορούν να το αναλύσουν στα συστατικά του. Με αυτήν την έννοια, ναι, θεωρώ ότι το καλό σχέδιο αργά ή γρήγορα εκτιμάται.
Ποιές είναι οι πιο λαμπερές στιγμές της διαδρομής σου αυτής και τι είναι πλέον αδιαπραγμάτευτο για σένα;
Δεν ξέρω αν είναι “λαμπερές στιγμές”, αλλά κρατώ πολύ τις συναντήσεις και τα καλά λόγια από ανθρώπους που εκτιμώ πραγματικά στον χώρο. Πρόσφατα η Wendy Goodman, που γράφει για δεκαετίες για το design και τα interiors στο Curbed και New York Magazine, μας συγκατέλεξε στις επιλογές της από το Milan Design Week. Kάτι που σημαίνει πολλά για εμάς, γιατί πρόκειται για μια φωνή με πραγματικό βάρος και διάρκεια.
Αδιαπραγμάτευτο για μένα είναι να δουλεύω σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει εμπιστοσύνη, συνεργασία και κοινό όραμα.
Μίλησε μας για τις συνεργασίες που έχεις κάνει και πως έχουν διαμορφωθεί με το πέρασμα του χρόνου.
Οι πιο σημαντικές συνεργασίες για μένα είναι αυτές που εξελίσσονται με τον χρόνο σε ουσιαστική ανταλλαγή σκέψης και ιδεών, και ενίοτε σε πραγματικές φιλίες.
Θυμάμαι μια περίπτωση όπου ξεκινήσαμε σχεδιάζοντας το σπίτι και στο τέλος σχεδιάσαμε σχεδόν τα πάντα. Κάθε χρόνο προσθέταμε κάτι καινούργιο, ένα έπιπλο, ένα αντικείμενο, μια λεπτομέρεια. Φτάσαμε μέχρι και στο σημείο να σχεδιάσουμε έπιπλα από μωσαϊκό μαζί με τον τεχνίτη που είχε κατασκευάσει τα αρχικά πατώματα του σπιτιού.
Αγαπάς τη σύγχρονη αρχιτεκτονική περισσότερο ή αγαπάς να γοητεύεσαι από τα αρχιτεκτονικά διαμάντια του παρελθόντος;
Ζηλεύω κάπως τη χαμένη ελευθερία της αρχιτεκτονικής του παρελθόντος. Βλέπεις έργα που σήμερα δεν θα μπορούσαν να γίνουν για πολλούς και ποικίλους λόγους.
Εμπνέομαι πάντως από έργα κάθε λογής και εποχής, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Στα ταξίδια μου αναζητώ πάντα την αρχιτεκτονική. Από έναν αρχαίο ναό μέχρι το πιο πρόσφατο έργο ενός αρχιτέκτονα που εκτιμώ.
Tι αγαπάς και τι όχι στον χώρο που κινείσαι
Δεν αγαπώ τον υπερκατακερματισμό των ρόλων και την έλλειψη καθαρού οράματος. Συχνά νιώθω ότι χάνεται η συνοχή και η ουσιαστική σκέψη πίσω από τα πράγματα. Μου λείπει η φρεσκάδα μιας καθαρής θέσης και πρόθεσης πίσω από αυτό που παράγεται.
O/H αρχιτέκτονας / designer της καρδιάς σου και γιατί
Έχω πολλούς! Για λόγους συντομίας, θα πω τους δύο πρώτους που μου έρχονται στο μυαλό. Τον Peter Zumthor για την ένταση και τη σιωπή των χώρων του· είναι πραγματικά ένας σπουδαίος δημιουργός, αλλά και τον Marcel Meili, που υπήρξε καθηγητής και μέντοράς μου και επηρέασε πολύ τον τρόπο που σκέφτομαι την αρχιτεκτονική.
Ποιο θα ήταν ένα dream project για σένα
Θα με ενδιέφερε πολύ να σχεδιάσω έναν σημαντικό χώρο πολιτισμού ή ένα boutique ξενοδοχείο σε στενή συνεργασία με τον ιδιοκτήτη του, ακόμα και ένα σινεμά. Με ενδιαφέρει η αρχιτεκτονική που μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την εμπειρία και την καθημερινότητα πολλών ανθρώπων σε οποιαδήποτε κλίμακα.
Η έκθεση που δεν θα ξεχάσεις ποτέ
Αν πρέπει να διαλέξω, θα έλεγα μια έκθεση με πρώιμα έργα του Franz West που είδα πέρυσι στη Ζυρίχη, στην γκαλερί Eva Presenhuber. Είναι ένας καλλιτέχνης που παρακολουθώ από φοιτήτρια.
Πέρα από τα ίδια τα έργα, με συγκίνησε πολύ ο τρόπος που δούλευε: ανοιχτά, συλλογικά, μέσα από διάλογο και ανταλλαγή. Είχε δημιουργήσει έναν κύκλο φίλων και καλλιτεχνών γύρω από το στουντιο του και χρησιμοποιούσε αυτή τη διαδικασία σαν εργαλείο μάθησης και εξέλιξης.
Τρία μέρη που αγαπάς να επιστρέφεις και γιατί
Ο περίπατος και η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου του Πικιώνη στην Αθήνα, γιατί πάντα με συγκινεί η αρχιτεκτονική που καταφέρνει να περνά στη σφαίρα της διαχρονικότητας.
Οι Κυκλάδες, γιατί εκεί νιώθω κατά κάποιον τρόπο σαν στο σπίτι μου. Περνώ μεγάλο μέρος του χρόνου μου εκεί, τόσο για δουλειά όσο και προσωπικά, και συλλέγω σχεδόν εμμονικά φωτογραφικά αρχεία που λειτουργούν σαν συνεχής πηγή έμπνευσης για μένα.
Το Κιότο και η Ιαπωνία γενικότερα, γιατί θαυμάζω τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εκεί αφιερώνονται πραγματικά σε αυτό που επιλέγουν να κάνουν. Για τη λεπτότητα των χειρισμών, την αίσθηση των αναλογιών, την ευαισθησία και την αφοσίωση στην παράδοση και τη χειρωνακτική γνώση. Με συγκίνησε πολύ το σπίτι του Kawai Kanjiro και το τεράστιο καμίνι στην αυλή του, που χρησιμοποιούσαν συλλογικά οικογένειες της γειτονιάς. Είναι μια κουλτούρα που σου επιτρέπει να αναζητήσεις σχεδόν εμμονικά ό,τι σε ενδιαφερει.
Δώσε μας τον δικό σου ορισμό για την ομορφιά
Η ομορφιά για μένα είναι κάτι που καταλαβαίνουμε πριν ακόμη μπορέσουμε να εξηγήσουμε ακριβώς το γιατί.
Αν προσπαθήσω να το αναλύσω, συνδέεται περισσότερο με την ακρίβεια και την ένταση παρά με την εικόνα. Είναι η στιγμή που κάτι μοιάζει αναπόφευκτο, σαν να μην θα μπορούσε να υπάρξει με άλλο τρόπο.
Τι θεωρείς αυθεντικό στις μέρες μας;
Αυθεντικό θεωρώ το να ξεκινά κανείς από μια πραγματική εσωτερική ανάγκη και να κουβαλά μέσα του έναν ουσιαστικό λόγο για αυτό που κάνει.
Αν δημιουργούσες κάτι για το TheAuthentics τι θα ήταν αυτό;
Ίσως έναν μικρό χώρο ή αντικείμενο που να λειτουργεί περισσότερο σαν εμπειρία παρά σαν προϊόν. Κάτι ανάμεσα σε κατασκευή, υλικό και ατμόσφαιρα.
ARP – Architecture Research Practice
Το ARP – Architecture Research Practice είναι ένα αρχιτεκτονικό studio με έδρα την Αθήνα, που δραστηριοποιείται σε έργα κατοικίας, φιλοξενίας και πολιτισμού. Το γραφείο σχεδιάζει και υλοποιεί αρχιτεκτονικά έργα, ενώ παράλληλα αναπτύσσει ερευνητικές πρακτικές γύρω από αντικείμενα και εγκαταστάσεις. Αυτή η παράλληλη δημιουργική κατεύθυνση τροφοδοτεί ουσιαστικά τη συνολική φιλοσοφία του studio, ενισχύοντας έναν διαρκή διάλογο ανάμεσα στην κατασκευή, τη χρήση και την εμπειρία.
Η προσέγγιση του ARP βασίζεται στη στενή σύνδεση με τον τόπο, το περιβάλλον και την ίδια τη διαδικασία της κατασκευής. Κάθε έργο ξεκινά μέσα από προσεκτική παρατήρηση και ανάλυση, επιτρέποντας στις αρχιτεκτονικές ιδέες να αναδυθούν μέσα από το υλικό, τη δομή, τις αναλογίες και το φως. Το studio δίνει έμφαση στη σαφήνεια, τη χωρική ακρίβεια και στη βαθιά σχέση ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και το περιβάλλον της.
Αrgyro Pouliovali
Η Αργυρώ Πουλιόβαλη είναι Ελληνίδα αρχιτέκτονας, designer και συγγραφέας. Το 2014 ίδρυσε το ARP – Architecture Research Practice, ένα αρχιτεκτονικό γραφείο με έδρα την Αθήνα που δραστηριοποιείται σε διαφορετικές κλίμακες, από κτίρια μέχρι αντικείμενα και εγκαταστάσεις. Το έργο της χαρακτηρίζεται από μια σταθερή προσήλωση στη νοημοσύνη του υλικού, στις αναλογίες και στη χωρική καθαρότητα.
Architectural Fragments
Η σειρά Architectural Fragments είναι μια συλλογή μαρμάρινων έργων όπου το μάρμαρο αντιμετωπίζεται ως χωρικό στοιχείο, δοκιμάζοντας τα όρια του ίδιου του υλικού. Τα έργα προκύπτουν μέσα από αρχιτεκτονική σκέψη και μεταφράζουν τη λογική της κατασκευής στην κλίμακα του αντικειμένου.
Το μάρμαρο λειτουργεί εδώ ως δομή και όχι ως μάζα: το υλικό αφαιρείται επιλεκτικά μέσα από μια διαδικασία περιορισμών, ρυθμίζοντας τη σχέση ανάμεσα στην επιφάνεια και τον χώρο. Η αφαίρεση ισορροπεί διαρκώς με το εναπομείναν υλικό, την αναγνωσιμότητα της επιφάνειας και την επέκτασή της στον χώρο μέσω του φωτός.
Τα έργα είναι σκαλισμένα από συμπαγές μάρμαρο Θάσου συγκεκριμένου πάχους, επιλεγμένο για την πυκνότητα και τη φωτεινότητά του, και συνδυάζονται με μεταλλικές βάσεις υψηλής ακρίβειας. Το αποτέλεσμα χαρακτηρίζεται από διαπερατότητα και μια αίσθηση σχεδόν απρόσμενης ελαφρότητας.
Τοποθετημένα ανάμεσα στο design αντικείμενο και την αρχιτεκτονική χειρονομία, τα έργα μπορούν είτε να χρησιμοποιηθούν είτε απλώς να βιωθούν ως χωρικά στοιχεία. Κάθε κομμάτι λειτουργεί σαν θραύσμα ενός μεγαλύτερου αρχιτεκτονικού συστήματος.
Στην Alcova, τα Architectural Fragments εισάγουν μια ήσυχη αρχιτεκτονική τάξη, όπου η πέτρα, η δομή και το φως λειτουργούν ως τα βασικά στοιχεία που διαμορφώνουν τον χώρο.
