Με αφετηρία την ανώνυμη λαϊκή αρχιτεκτονική και την υφαντική, το έργο της Μάρως Φασουλή εξετάζει την παράδοση σε συνεχή μετασχηματισμό

Μίλησέ μας για τα highlights της διαδρομής σου. Ποια είναι τα σημαντικά σου βήματα που σε έφεραν εδώ που βρίσκεσαι σήμερα;

Σκέφτομαι την πορεία μου ως μια διαρκή διαδικασία έρευνας. Κάθε έργο γεννά ένα νέο ερώτημα και κάθε συνεργασία ανοίγει έναν διαφορετικό τρόπο να δω τη δουλειά μου. Η φοίτησή μου στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών υπήρξε καθοριστική γιατί εκεί διαμορφώθηκαν οι πρώτες μου αναζητήσεις γύρω από τον χώρο και την εγκατάσταση.

Στη συνέχεια, η μακροχρόνια έρευνα στην Τήνο, η συνεργασία μου με την CAN Christina Androulidaki Gallery, οι διεθνείς εκθέσεις και πρόσφατα η συμμετοχή μου ως finalist στο Noema Craft Prize αποτελούν σημαντικούς σταθμούς. Περισσότερο όμως από τις διακρίσεις, θεωρώ σημαντικό ότι κατάφερα να διατηρήσω μια συνεπή σχέση με τα ερωτήματα που με απασχολούν.

Η δημιουργία είναι βασικός άξονας στη ζωή σου. Πώς γεννήθηκε η σχέση σου με την υφαντική και τη γλυπτική;

Η υφαντική δεν εμφανίστηκε στη δουλειά μου ως αναφορά στην παράδοση ούτε ως επιλογή μιας συγκεκριμένης τεχνικής. Προέκυψε μέσα από την ανάγκη να βρω έναν τρόπο να σκεφτώ τον χρόνο, την επανάληψη και τη σχέση του σώματος με τον χώρο. Το νήμα είναι ένα υλικό που ενώνει, συγκρατεί, μετρά και καταγράφει. Μέσα από αυτό κατάλαβα ότι μπορούσα να μιλήσω για κατοίκηση, τη μνήμη και την ανθρώπινη εργασία.

Η γλυπτική ακολούθησε φυσικά. Όσο η έρευνά μου γύρω από την ανώνυμη λαϊκή αρχιτεκτονική γινόταν πιο ουσιαστική, ένιωσα ότι ορισμένες σκέψεις δεν μπορούσαν πλέον να παραμείνουν μόνο ως επιφάνειες. Έπρεπε να αποκτήσουν όγκο, βάρος και υλική παρουσία.

Ποια είναι τα υλικά που δουλεύεις και πώς σε επηρεάζει η κλίμακα;

Δεν επιλέγω τα υλικά για τις αισθητικές τους ιδιότητες αλλά για όσα κουβαλούν ως εμπειρία. Το νήμα, το ξύλο, το μάρμαρο, το ύφασμα ή τα στοιχεία ενός αργαλειού δεν είναι για μένα ουδέτερα υλικά, φέρουν ιστορίες εργασίας, χρήσης και συλλογικής μνήμης.

Η κλίμακα είναι εξίσου σημαντική. Συχνά τα έργα αποκτούν σχεδόν αρχιτεκτονικές διαστάσεις, γιατί θέλω ο θεατής να μην τα αντιμετωπίζει ως εικόνες αλλά ως χώρους μέσα στους οποίους μπορεί να σταθεί. Με ενδιαφέρει το έργο να ενεργοποιεί το σώμα και όχι μόνο το βλέμμα.

Μίλησέ μας για τη συμμετοχή σου στο Noema Craft Prize. Τι αφηγείται το έργο σου;

Το έργο που παρουσιάζω εξετάζει την παράδοση ως κάτι που βρίσκεται σε συνεχή μετασχηματισμό. Αφετηρία του είναι η σχέση ανάμεσα στην ανώνυμη λαϊκή αρχιτεκτονική και την υφαντική, δύο πρακτικές που ιστορικά αντιμετωπίστηκαν ως διακριτά πεδία αλλά στην πραγματικότητα συγκροτούν από κοινού την έννοια της κατοίκησης.

Δεν με ενδιαφέρει η αναπαράσταση της παράδοσης αλλά η επαναδιαπραγμάτευσή της. Το έργο επιχειρεί να δείξει ότι η παράδοση δεν είναι ένα σταθερό παρελθόν αλλά ένας ζωντανός τρόπος να επαναπροσδιορίζουμε τη σχέση μας με τον τόπο και τους ανθρώπους.

Τι αποκόμισες από τη συμμετοχή σου στο Noema Craft Prize;

Η συνάντηση με δημιουργούς που εργάζονται πάνω στη χειροτεχνία από πολύ διαφορετικές αφετηρίες έδειξε ότι σήμερα το craft δεν αφορά μόνο την τεχνική δεξιότητα αλλά έναν διαφορετικό τρόπο παραγωγής γνώσης. Οι συζητήσεις με τους υπόλοιπους καλλιτέχνες και με το κοινό ήταν ίσως το μεγαλύτερο κέρδος αυτής της εμπειρίας.

Πόσο σημαντικές είναι τέτοιες πρωτοβουλίες που αναδεικνύουν το craftsmanship στην Ελλάδα;

Νομίζω ότι συμβάλλουν σε μια ουσιαστική μετατόπιση. Για πολλά χρόνια η χειροτεχνία αντιμετωπιζόταν ως κάτι περιφερειακό σε σχέση με τη σύγχρονη τέχνη. Σήμερα βλέπουμε ότι μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό πεδίο καλλιτεχνικής και θεωρητικής έρευνας. Αυτές οι πρωτοβουλίες δημιουργούν τις συνθήκες ώστε το craft να αναγνωριστεί ως ένας σύγχρονος τρόπος σκέψης και όχι μόνο ως τεχνική.

Τι είναι αυτό που περισσότερο αγαπάς στη διαδικασία της δημιουργίας;

Τη στιγμή που ακόμη δεν γνωρίζω πού θα οδηγήσει η έρευνα. Όταν ένα έργο εξακολουθεί να μου αντιστέκεται, τότε καταλαβαίνω ότι έχει ακόμη κάτι να μου αποκαλύψει. Αν γνωρίζω εξαρχής το αποτέλεσμα, συνήθως χάνω το ενδιαφέρον μου.

Πώς θα χαρακτήριζες την τέχνη σου;

Θα έλεγα ότι κινείται ανάμεσα στη γλυπτική, την υφαντική και την εγκατάσταση. Με ενδιαφέρει η δημιουργία έργων που λειτουργούν ως τόποι συνάντησης της ύλης με τη μνήμη. Δεν αφηγούνται προσωπικές ιστορίες αλλά προσπαθούν να ενεργοποιήσουν συλλογικές εμπειρίες που αναγνωρίζουμε χωρίς πάντα να μπορούμε να τις ονομάσουμε.

Ποιες είναι οι αδιαπραγμάτευτες αξίες στο έργο σου;

Η συνέπεια απέναντι στη σκέψη μου. Η υπομονή απέναντι στη διαδικασία. Και ο σεβασμός προς τα υλικά. Πιστεύω ότι ένα έργο χρειάζεται χρόνο για να ωριμάσει· δεν μπορεί να επιταχυνθεί μόνο και μόνο επειδή το απαιτούν οι ρυθμοί της εποχής.

Πώς νοιώθεις ότι εξελίσσεται η αισθητική σου;

Με τα χρόνια δεν προσθέτω στοιχεία αλλά αφαιρώ. Προσπαθώ να κάνω τα έργα πιο καθαρά, πιο ουσιαστικά και πιο ανοιχτά στις αναγνώσεις του θεατή. Η εξέλιξη, για μένα, βρίσκεται στην εμβάθυνση και όχι στην αλλαγή ύφους.