Αυτό το ρασιοναλιστικό «διαμάντι», η μοναδική βίλα του αρχιτέκτονα στο Μιλάνο, πρόκειται να γίνει ένας από τους πιο πολυφωτογραφημένους χώρους του επερχόμενου Fuorisalone.
Από τις 20 έως τις 26 Απριλίου, κατά τη διάρκεια της Milan Design Week, το Alcova επιστρέφει στο Μιλάνο για την ενδέκατη διοργάνωσή του, επιλέγοντας, όπως πάντα, ασυνήθιστους χώρους με έντονη ιστορική ταυτότητα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η Villa Pestarini, η μοναδική βίλα που σχεδίασε ο Franco Albini στην πόλη, η οποία ανοίγει για πρώτη φορά στο κοινό.
Οι χώροι του Alcova
Μαζί με τη ρασιοναλιστική κατοικία του Albini, το Alcova ανοίγει επίσης το Στρατιωτικό Νοσοκομείο του Baggio, το οποίο βρίσκεται μέσα στο πράσινο της περιοχής Primaticcio, αποκαλύπτοντας νέους χώρους που παρέμεναν ανεξερεύνητοι. Οι δύο τοποθεσίες δημιουργούν έναν διάλογο ανάμεσα στη διατήρηση και την επανερμηνεία, προσφέροντας το ιδανικό πλαίσιο για να φιλοξενήσουν designers, στούντιο, εταιρείες και ινστιτούτα.
Η ιστορία της Villa Pestarini
Δημοσιευμένη από τον Gio Ponti στο περιοδικό Domus το 1939 και κατασκευασμένη μεταξύ 1938 και 1939, η Villa Pestarini θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα του ιταλικού ρασιοναλισμού. Πρόκειται για μια απλή λευκή κατασκευή, που διαρθρώνεται με επιφάνειες από υαλότουβλα και μεγάλα ανοίγματα προς τον κήπο. Το εσωτερικό αντανακλά τη χαρακτηριστική ισορροπία του Albini ανάμεσα στην αυστηρότητα και την ελαφρότητα, με συρόμενα διαχωριστικά, έπιπλα ειδικά σχεδιασμένα και μια κεντρική μαρμάρινη σκάλα με μικρό πάτημα, που οργανώνει το φως και την κυκλοφορία.
Στο διάστημα μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων, το Μιλάνο γνώρισε ραγδαία αστική ανάπτυξη. Η αύξηση του πληθυσμού και η ενσωμάτωση γειτονικών δήμων κατέστησαν αναγκαίο τον επανασχεδιασμό της πολεοδομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το 1937, ο Franco Albini (1905–1977), σε ηλικία μόλις 33 ετών, ανέλαβε τον σχεδιασμό μιας ιδιωτικής κατοικίας στα δυτικά προάστια της πόλης, πέρα από την περιφερειακή οδό, σε μια περιοχή κατάλληλη για την κατασκευή μιας βίλας με κήπο.
Το αποτέλεσμα ήταν η Villa Pestarini, μια μικρή κατοικία που έμελλε να αποτελέσει σημείο αναφοράς στην ιστορία της ιταλικής αρχιτεκτονικής. Παραμένοντας για δεκαετίες στα χέρια μόλις δύο οικογενειών και έχοντας υποστεί ελάχιστες τροποποιήσεις, διατηρεί ανέπαφη τη συνθετική και λειτουργική καθαρότητα του αρχικού σχεδιασμού.
Εξωτερικά, εμφανίζεται ως ένας καθαρός ορθογώνιος όγκος. Η όψη προς τον δρόμο χαρακτηρίζεται από ένα μεγάλο πάνελ υαλότουβλων, διακοπτόμενο από κατακόρυφα ανοίγματα, ενώ η πλευρά προς τον κήπο ανοίγεται με μεγαλύτερες επιφάνειες. Μια λιτή αλλά δυναμική γεωμετρία, όπου μορφή και λειτουργία βρίσκουν μια φυσική ισορροπία.
Αρχικά σχεδιασμένη σε δύο επίπεδα, η βίλα επεκτάθηκε το 1949 με έναν τρίτο όροφο και ένα δεύτερο ανεξάρτητο διαμέρισμα. Ο Albini, αρχικά αντίθετος με την ιδέα, αποδέχτηκε την επέμβαση επενδύοντας τον νέο όγκο με λευκό κυματοειδές μέταλλο, δημιουργώντας αντίθεση με τις λείες επιφάνειες του κτιρίου από κάτω. Η επέκταση επέτρεψε επίσης τη δημιουργία ενός μεγαλύτερου κύριου μπάνιου κοντά στη σπειροειδή σκάλα.
Με την πάροδο του χρόνου, η οικογένεια Pestarini μετακινήθηκε στον επάνω όροφο, ενώ οι χαμηλότεροι όροφοι ενοικιάστηκαν και τελικά πωλήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Ο σημερινός ιδιοκτήτης προχώρησε σε μια φιλολογική αποκατάσταση, με την υποστήριξη του γραφείου Albini – υπό τη διεύθυνση του γιου του, Marco, και του εγγονού του, Francesco – αξιοποιώντας αυθεντικά σχέδια και φωτογραφίες για την αποκατάσταση της αυθεντικής μορφής της κατοικίας.
Στο κέντρο του εσωτερικού, η σκάλα από λευκό μάρμαρο Carrara και υαλότουβλα λειτουργεί ως βασικό χωρικό στοιχείο, οργανώνοντας το φως, τις κινήσεις και τις σχέσεις μεταξύ των χώρων με μια αίσθηση ελαφρότητας.
Η κουζίνα, που αρχικά βρισκόταν δίπλα στην είσοδο υπηρεσίας στη βόρεια πλευρά, μεταφέρθηκε αργότερα στη νότια πλευρά του καθιστικού, μειώνοντας την επιφάνειά της και εισάγοντας ένα ελαφρύ διαχωριστικό από γυψοσανίδα.
Πέρα από την αρχιτεκτονική, ο Albini σχεδίασε και αρκετά έπιπλα ειδικά για τη Villa Pestarini, τα οποία σήμερα παράγονται και αποτελούν μαρτυρία της αντίληψής του για το «ολικό design».
Η πλατφόρμα Alcova
Ιδρυμένη από τους Joseph Grima και Valentina Ciuffi, η Alcova επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως μια πειραματική πλατφόρμα που φέρνει σε διάλογο την αρχιτεκτονική, το design και την τεχνολογία. Με τα χρόνια έχει αναδείξει άγνωστους ή ξεχασμένους χώρους, από το πρώην εργοστάσιο Cova στο Nolo έως το πρώην σφαγείο της Porta Vittoria και το Στρατιωτικό Νοσοκομείο του Baggio, επεκτείνοντας τη δράση της το 2024 στο Varedo, με τη Villa Borsani, τη Villa Bagatti Valsecchi, το πρώην εργοστάσιο SNIA και τα θερμοκήπια Pasino.
Φωτογραφία: Luigi Fiano
