Τοποθετημένο σε ένα στενό, λιθόστρωτο σοκάκι της Πλάκας, μίας από τις παλαιότερες και πιο ατμοσφαιρικές γειτονιές της Αθήνας, το αρχιτεκτονικό γραφείο Local Local ολοκλήρωσε την ανακαίνιση ενός διατηρητέου νεοκλασικού αρχοντικού που χρονολογείται από τον 19ο αιώνα.
Ολοκληρωμένο μέσα σε έξι μήνες, το Plaka House αποτυπώνει τη βαθιά site-sensitive φιλοσοφία του γραφείου. Αντί να επιβάλει ένα ύφος, το Local Local αφουγκράζεται την αρχιτεκτονική και τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες του τόπου, αναδεικνύοντας τον χαρακτήρα του μέσα από προσεκτικές υλικές επιλογές και μετρημένες παρεμβάσεις. Στους πρόποδες της Ακρόπολης, το σπίτι εντάσσεται σε ένα πυκνό αρχιτεκτονικό ιστό, περιβαλλόμενο από νεοκλασικές όψεις του 19ου αιώνα, οθωμανικά μπαλκόνια και βυζαντινά και ρωμαϊκά κατάλοιπα.
Αν και είχε ανακαινιστεί από προηγούμενους ιδιοκτήτες τη δεκαετία του 1990 και διατηρούσε άρτια τη στατική του κατάσταση, το σπίτι έφερε ένα αισθητικό λεξιλόγιο που δεν συνομιλούσε πλέον ούτε με την ιστορία του κτιρίου ούτε με το αστικό του περιβάλλον: γυαλισμένα μάρμαρα, βαριά ξύλινα τελειώματα και μια αίσθηση παρωχημένης πολυτέλειας. Το Local Local αντιμετώπισε το έργο ως ευκαιρία επανασύνδεσης της κατοικίας με τον τόπο της, μέσα από ένα σύγχρονο βλέμμα που φέρνει φως, ηρεμία και ελαφρότητα, σεβόμενο παράλληλα τους αυστηρούς περιορισμούς ενός διατηρητέου κτιρίου.
Η κατοικία αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα. Στο ισόγειο φιλοξενούνται οι κοινόχρηστοι χώροι — κουζίνα, καθιστικό, οικογενειακό δωμάτιο, γραφείο και εσωτερική αυλή — ενώ στον όροφο βρίσκονται τα υπνοδωμάτια, ένας ξενώνας και οι βοηθητικοί χώροι προσωπικού. Με το κλάδεμα της πυκνής βλάστησης και το βάψιμο των τοίχων της αυλής, το Local Local μετέτρεψε τον κήπο σε μια φωτεινή προέκταση του εσωτερικού χώρου. Στην οροφή, μια ταράτσα προσφέρει ανεμπόδιστη θέα στην Ακρόπολη και στις πολυεπίπεδες στέγες της Αθήνας.
Κεντρική επιδίωξη του σχεδιασμού ήταν η δημιουργία μιας φωτεινής, ανοιχτής οικογενειακής κατοικίας, μέσα στα παχιά λιθόκτιστα τοιχώματα του αρχικού κελύφους, τα οποία προσφέρουν εξαιρετική φυσική μόνωση. Το φυσικό φως αποτέλεσε βασική πρόκληση, λόγω των περιορισμένων ανοιγμάτων που χαρακτηρίζουν τα κτίρια της εποχής. Για την αντιμετώπισή της, επιλέχθηκε μια σχεδόν απόλυτα λευκή, μονοχρωματική παλέτα σε τοίχους, οροφές και ξυλουργικά, ενισχύοντας τη φωτεινότητα και τη συνοχή των χώρων.
Σε αρμονία με αυτή την επιλογή, τα δάπεδα του ισογείου επιστρώθηκαν εξ ολοκλήρου με terrazzo, υλικό άρρηκτα συνδεδεμένο με τα αθηναϊκά εσωτερικά του 20ού αιώνα. Στο καθιστικό, το έντονο κόκκινο terrazzo λειτουργεί ως δυναμική χειρονομία, προσθέτοντας θερμότητα και αντίστιξη στο ήρεμο περίβλημα. Στην κουζίνα και τα μπάνια, επιλέχθηκε ένα πιο ανοιχτό terrazzo σε απαλούς γκρι τόνους, ώστε να αντανακλά το φως στους πιο περιορισμένους χώρους. Στον όροφο, τα δάπεδα αντικαταστάθηκαν με ανοιχτό γκρι μασίφ δρυ, προσδίδοντας μια σύγχρονη υλικότητα και ενιαία αίσθηση στους ιδιωτικούς χώρους.
Σε ολόκληρο το σπίτι, κάθε λεπτομέρεια φέρει το αποτύπωμα της φροντίδας και της σύνδεσης με την τοπική χειροτεχνία. Τοπικός ξυλουργός κατασκεύασε ειδικά σχεδιασμένες βιβλιοθήκες, καλύμματα καλοριφέρ, σοβατεπί και άλλα ξυλουργικά στοιχεία, που αντλούν αναφορές από κλασικές φόρμες και τις προσαρμόζουν στις σύγχρονες ανάγκες. Η υπάρχουσα σκούρα ξύλινη σκάλα βάφτηκε σε απαλό γκρι, αποκτώντας μια πιο φρέσκια και νεανική παρουσία, ενώ προστέθηκε αποθηκευτικός χώρος από κάτω, αξιοποιώντας κάθε διαθέσιμο εκατοστό. Το τζάκι του καθιστικού ανακατασκευάστηκε με πράσινο μάρμαρο από την Τήνο, λειτουργώντας ως νέο σημείο αναφοράς που προσθέτει βάθος και χαρακτήρα, ενώ παράλληλα συνομιλεί με την παράδοση των ελληνικών υλικών.
Στην κουζίνα, το Local Local διατήρησε σε μεγάλο βαθμό την αρχική διάταξη, επανερμηνεύοντάς την όμως μέσα από το χρώμα και τη χειροποίητη λεπτομέρεια. Προστέθηκαν κορνίζες και υφασμάτινες κουρτίνες στα ντουλάπια, ενώ — όπως και στο υπόλοιπο σπίτι — η προσωπικότητα του χώρου ενισχύθηκε μέσα από τα έπιπλα: ένα custom τραπέζι σε πράσινες αποχρώσεις και τολμηρές κόκκινες καρέκλες, σχεδιασμένα από το ίδιο το γραφείο. Σε όλη τη διάρκεια του έργου, διατηρήθηκαν αυθεντικά στοιχεία του κτιρίου, όπως τα εξωτερικά σιδερένια κιγκλιδώματα και οι ξύλινες ταμπλαδωτές πόρτες με μαρμάρινα πλαίσια, τα οποία επαναβαφτήκαν σε ουδέτερους τόνους, δημιουργώντας μια ενιαία αισθητική γέφυρα μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου.
Το Plaka House αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο το Local Local ερευνά σε βάθος το πολιτισμικό και υλικό πλαίσιο ενός τόπου και το μετατρέπει σε ενεργό εργαλείο αρχιτεκτονικών αποφάσεων. Παρότι οι κανονισμοί προστασίας περιόριζαν τις εκτεταμένες δομικές παρεμβάσεις, η αποκατάσταση παραδοσιακών στοιχείων σε συνδυασμό με τη χρήση υλικών και μοτίβων εμπνευσμένων από τον τόπο, βελτίωσαν διακριτικά αλλά ουσιαστικά τη λειτουργικότητα και τη βιωσιμότητα της κατοικίας.
Η Σοφία Ξανθάκου, Διευθύντρια του Local Local, σημειώνει:
«Ως διατηρητέο αρχοντικό σε μία από τις πιο ιστορικές γειτονιές της Αθήνας, το Plaka House καθορίστηκε σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον του. Με μια πολυεπίπεδη κληρονομιά και την εγγύτητα στην Ακρόπολη, στόχος μας ήταν να επανασυνδέσουμε την κατοικία με το πλαίσιό της, μέσα από μια πιο ανάλαφρη και ανοιχτή εσωτερική έκφραση, σεβόμενοι τον ιστορικό της χαρακτήρα, ενώ παράλληλα εισάγαμε σύγχρονες και παιχνιδιάρικες χειρονομίες που επαναφέρουν το φως, τη ζεστασιά και την καθημερινή οικογενειακή ζωή στο σπίτι.»
Αbout Local Local
Το Local Local είναι ένα boutique αρχιτεκτονικό γραφείο που σχεδιάζει και μεταμορφώνει κτίρια και αντικείμενα με βαθιά ευαισθησία προς το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται. Σε κάθε νέο έργο, το γραφείο εστιάζει στις πολιτισμικές, κοινωνικές και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες του τόπου, με πρόθεση να «ακούσει» τη φιλοσοφία κάθε τοποθεσίας. Η τοπικότητα λειτουργεί ως ο μεθοδολογικός πυρήνας της σχεδιαστικής του διαδικασίας, ενσωματώνοντας λεπτομέρειες, υλικά, κλίμακες, κοινότητες, το τοπίο αλλά και την άυλη αύρα του χώρου στα έργα που δημιουργεί.
Το Local Local αντλεί λεπτές αναφορές από το εκάστοτε περιβάλλον και τις επανερμηνεύει δημιουργικά, προχωρώντας σε τολμηρές αλλά ουσιαστικές αρχιτεκτονικές αποφάσεις. Με έμφαση στην εμπειρία και τη σωματικότητα ενός χώρου που παραμένει οικείος και γειωμένος στο περιβάλλον του, το γραφείο ακολουθεί μια ολιστική προσέγγιση, από τη σύλληψη και τον σχεδιασμό έως την επίβλεψη και τη λεπτομέρεια. Το Local Local ιδρύθηκε το 2022 από την αρχιτέκτονα Σοφία Ξανθάκου και έχει ήδη υλοποιήσει σειρά οικιστικών και πολιτιστικών έργων σε Αθήνα και Λονδίνο.
Project credits
Location Plaka, Athens, Greece
Architect / Interior Design Local Local
Photographer Lorenzo Zandri
