Έχεις ένα μοναδικό χάρισμα να μας μεταφέρεις με το έργο σου σε κόσμους ονειρικούς τοποθετώντας μας σε μια περιπλάνηση που νιώθω πως δεν τελειώνει ποτέ μια και συνέχεια εφευρίσκεις νέα πεδία αναζήτησης. Μίλησε μας για τη δημιουργική σου διαδρομή, πως ξεκίνησαν αυτά τα ταξίδια της τέχνης σου και πως αυτή έγινε ένας σημαντικός άξονας στη ζωή σου
Ξεκίνησε στην καμπίνα ενός πλοίου κάτω απο το στενό φώς μιάς απλίκας, επιστρέφοντας στην Αθήνα από την Λέσβο όπου μόλις είχα ολοκληρώσει με λαχτάρα την στρατιωτική μου θητεία. Στο καραβίσιο βουητό εκείνου του βαθειά δραματικού δωματίου, καθώς ξανάπιανα το νήμα της αυτοδιάθεσης, ξεχύθηκε ένα σχέδιο με πενάκι σε χαρτί που με τη γραμμή του έδεσε τους κόμπους στους οποίους λύθηκε ο καλλιτεχνικός μου βηματισμός.
Ποια είναι τα highlights της διαδρομής σου, ποια θεωρείς τα σημαντικά σου βήματα που σε έφεραν εδώ που βρίσκεσαι σήμερα
Η ασφυξία των πανελληνίων που με οδήγησε στην Καλών Τεχνών. Η συναναστροφή του πρώτου μου δασκάλου, ζωγράφου και μέτρ της γιγαντοαφίσας του κινηματογραφου, Γιώργου Κουζούνη. Η συγκλονιστική αποκάλυψη της ενεργειακής διάστασης της ύπαρξής, μετά απο διαλογισμό στην πρώτη μου διαμονή στο άσραμ του Όσσο στην Ινδία το 98. Η στιγμή που βίωσα τους ήχους της ψυχεδελικης τράνς μουσικής, σε πάρτυ μέσα στη ζούγκλα της Κόστα Ρίκα, με συναισθησία. Η απόφαση μου να επιστρέψω στην Ελλάδα για να ολοκληρώσω τις σπουδές μου, χρησιμοποιώντας την τέχνη για να συμφιλιώσω τον εσωτερικό μου διχασμό ανάμεσα στο δίπολο φύση/παράδεισος και πόλη/κόλαση, ο Manuel Schoch που μου έδειξε πως είναι να είσαι άνθρωπος και πνεύμα ταυτόχρονα, η πρώτη μου ατομική έκθεση στην οποία συνειδητοποίησα οτι μπορώ να φορέσω το κουστούμι του καλλιτέχνη και να παρευρεθώ στο κοινωνικό κάλεσμα του να είσαι κάποιος.
Μια νέα έκθεση στα Dio Horia που χαρακτηρίζεται ως Βαθιά Δραματική Τέχνη. Πρόκειται για τη συγκέντρωση των καρπών μιας καλλιτεχνικής διαδρομής; Μίλησε μας για αυτό που θα δούμε
Μπορεί να το έχω αναφέρει ξανά στο παρελθόν. Όταν ήμουν μικρός σπανίως ζωγράφιζα. Έφτιαχνα όμως συνεχώς κατασκευές. Όταν λοιπόν έβλεπα ένα φίλμ στον κινηματογράφο με κάποιον “ήρωα”, πχ τον Ταρζάν ή τον Κόναν, βυθιζόμουν τόσο πολύ στον φαντασιακό του κόσμο που μετά έπρεπε να το αναβιώσω στην καθημερινότητα μου, κατασκευάζοντας τα αντίστοιχα όπλα/ στολές και αναζητώντας τα μέρη που μπορούσαν να προσομοιάσουν με τα σκηνικά της ταινίας. Η διαδικασία της κατασκευής και κατοχής αυτών των props ήταν το ζητούμενο. Ήθελα να το βιώσω όχι να το αφηγηθώ.
Αυτή λοιπόν την φαντασιακή ενσωμάτωση, μαζί με την έννοια της πόπ πλαστικής μάσκας και την εντύπωση του κουκλοθέατρου, της σκηνής και της κλασσικής αφήγησης των ηρώων που παίρνει ψυχολογική και πολιτική διάσταση, θέλησα να προσεγγίσω σε αυτήν την έκθεση χρησιμοποιώντας διαφορετικά υλικά και τεχνοτροπίες που προσομοιάζουν την καταγωγή της αφήγησης απο στόμα σε στόμα, που μεταβάλεται και προσαρμόζεται στον εκάστοτε αφηγητή.
Η τέχνη σου αναζητά την ουσία των πραγμάτων και δεν αρκείται στην επιφάνεια. Ποιες είναι οι νέες προεκτάσεις στο έργο σου και γιατί η τέχνη σου γίνεται Βαθιά Δραματική
Η τέχνη μου ήταν ανέκαθεν δραματική και αυτό γιατί η αφήγηση και η σύνθεση στα έργα μου βασίζονται στο στοιχείο της υπερβολής.
Μέσα απο την υπερβολή καθρεφτίζεται και ενεργοποιείται η εκστατική διάσταση του ανθρώπου ( που ίσως δεν είναι πια ανθρώπινη) όπου αντίθετα στοιχεία (πχ αλληγορικά, όπως το καλό και το κακό) συνυπάρχουν χωρίς να εναρμονίζονται, και συνεχώς προσπαθούν να υπερισχύσουν σε αυτή τη σύγκρουση μονάχα μέσα απο την αντίληψη του θεατή που, ανθρωπίνως, προσπαθεί να βγάλει κάποιο συμπέρασμα. Για τον ορισμό της ουσίας και της επιφάνειας χρειάζεται να προϋπάρξει ενα συμπέρασμα. Πρόκειται για μια μορφη κβαντικής διεμπλοκής. Κάθε απόφαση, κάθε συμπέρασμα, αποτελεί μια βαθιά δραματική διαδικασία.
Το έργο σου έχει μια ιδιαίτερη ευγένεια, ευαισθησία και τραχύτητα μαζί, νοσταλγία και ένα βλέμμα στο μέλλον, αντιθέσεις που γοητεύουν και γίνονται τροφή για σκέψη. Τι ακουμπά την ψυχή σου περισσότερο;
Το ότι είμαστε όλοι μαζί σε αυτήν την ανθρώπινη εμπειρία και ότι κάθε προσπάθεια να απομονωθούμε είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
Πως νιώθεις την εξέλιξη μέσα από το έργο σου. Yπάρχει κάτι που θα άλλαζες και που θα ήθελες ιδανικά να φτάσεις;
Η εξέλιξη προϋποθέτει τον χρόνο. Δέν πιστεύω στην εξέλιξη. Πιστεύω στο να χάνομαι δημιουργικά μέσα σε αυτό με το οποίο καταπιάνομαι και να χάνω τον χρόνο. Υπάρχουν αρκετά που θα άλλαζα και που θα ήθελα ιδανικά να φτάσω, και τα βρίσκω σαν ίχνη απο μελλοντικές διαδρομές που έχουν ήδη γίνει ή δεν θα γίνουν ποτέ.
Ποια θεωρείς τα σημαντικότερα επιτεύγματά σου
Το πιο σημαντικό για εμένα είναι όταν κάποιος, μετά από χρόνια που έχει ενα έργο μου στο χώρο του, μοιράζεται με χαρά και ενθουσιασμό τη ζωντανή σχέση που έχει ακόμα μαζί του Το πώς αυτή δλδ μεταβάλεται δυναμικά.
Είναι η Τέχνη και η δημιουργία γενικότερα ένας δρόμος για να βρίσκουμε τα θέλω μας και να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι;
Ωραία το θέτετε. Νομίζω πως είναι ενας δρόμος για να βρίσκουμε τα θέλω μας εαν τα θέλω μας είναι τα αποτελέσματα της δημιουργικής διαδικασίας. Δεν θα έλεγα οτι γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι. Σίγουρα όμως η δημιουργία μπορεί να κρατήσει απασχολημένους, ανθρώπους που ειδάλλως θα ήταν χειρότεροι.
Kάτι που δεν γνωρίζουμε για σένα
Είμαι εκνευριστικά αντιδραστικός σε προτροπές.
Ένα dream project
Τα έργα μιας έκθεσης μου σε billboards σε όλη την Αθήνα
Τρία μέρη που αγαπάς να επιστρέφεις και γιατί
Όπου βρίσκονται η γυναίκα μου και τα παιδιά μου, 30 εκατοστά μπροστά απο την καρδιά και στο μέρος που φαντάζομαι έργα. Ο λόγος και στα τρία είναι ο ίδιος.
Δώσε μας τον δικό σου ορισμό για την ομορφιά
Ομορφιά είναι όταν κάμπτεται το όριο μας και ενωνόμαστε με αυτό που μας αγγίζει.
Τι θεωρείς αυθεντικό στις μέρες μας
Το άγνωστο. Ότι είναι γνωστό έχει ήδη προσαρμοστεί.
Ηλίας Καφούρος
Βαθιά Δραματική Τέχνη
Ο Ηλίας Καφούρος είναι ένας ιδιοσυγκρασιακός αφηγητής. Εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες δημιουργεί πυκνούς, εξαιρετικά λεπτομερείς κόσμους, στους οποίους η ζωγραφική και το σχέδιο συναντούν τον κινηματογράφο, τα comics, το animation, τη λαϊκή κουλτούρα και την αδιάκοπη ροή εικόνων της σύγχρονης ζωής. Κάτω από την οπτική υπερβολή των έργων του βρίσκεται μια βαθιά ανθρώπινη αγωνία: η ανάγκη μας να μετατρέπουμε το χάος σε ιστορία και, μέσα από αυτήν, να κατασκευάζουμε μια εκδοχή του κόσμου που μπορούμε να αντέξουμε.
Ο Καφούρος (γ. 1978, Αθήνα) σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και animation στο School of Visual Arts της Νέας Υόρκης. Στη διάρκεια μιας πρακτικής που εκτείνεται σε δύο δεκαετίες, έχει διαμορφώσει μια άμεσα αναγνωρίσιμη εικαστική γλώσσα. Το 2013 έλαβε υποτροφία Fulbright, ενώ η μακρόχρονη συνεργασία του με τον Hermès μετέφερε το ιδιόμορφο σχεδιαστικό του σύμπαν και πέρα από τα όρια της σύγχρονης τέχνης.
Στη Βαθιά Δραματική Τέχνη, ο Καφούρος επιστρέφει στις εικόνες με τις οποίες μεγάλωσε: στα comics και το animation, σε ηρωικούς κινηματογραφικούς χαρακτήρες και σε ένα οπτικό σύμπαν που διαμόρφωσε από νωρίς την αντίληψή του για τη σχέση και τη λειτουργία της φαντασίας και της πραγματικότητας. Είναι εικόνες που ποτέ δεν κατάφεραν να κρύψουν εντελώς την κατασκευή τους — έβλεπες το σκηνικό, τη μάσκα, το ειδικό εφέ — και δεν έπαυαν γι’ αυτό να είναι ρεαλιστικές, όχι ως προς την ιστορία που αφηγούνταν, αλλά ως προς τον κόσμο του ίδιου του θεατή.
Αντίθετα, για τη συνθήκη της ψευδαίσθησης που μετατρέπει ένα φιλμ σε βίωμα, απαιτούσαν την ενεργή συμμετοχή της φαντασίας του θεατή.Κάπως έτσι λειτουργούν και τα νέα έργα. Πρόσωπα, αντικείμενα, σύμβολα και θραύσματα ιστοριών οργανώνονται σε συνθέσεις σχεδόν κινηματογραφικής έντασης. Η αφήγηση δεν αποτελεί απλώς το περιεχόμενο του έργου, αλλά καθορίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αυτό δομείται. Στη λογική αυτή βρίσκεται και η επιρροή της χειροζωγραφισμένης κινηματογραφικής αφίσας, όπου διαφορετικές σκηνές και χαρακτήρες συμπυκνώνονταν σε μία εικόνα. Η ίδια λογική ενισχύει τον κινηματογραφικό και θεατρικό χαρακτήρα των έργων, ενώ το κοινωνικό και πολιτικό στοιχείο αναδύεται μέσα από έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα μεσολαβείται διαρκώς από εικόνες, αφηγήσεις και ρόλους.
«Για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής, το μυαλό μας λειτουργεί σαν κινηματογραφικό στούντιο», λέει ο Καφούρος. «Είναι αφηγητής και έπειτα προτζέκτορας. Και λειτουργεί μέσα από αντιθέσεις. Στις αδιάκοπες αφηγήσεις του εαυτού που κρίνει, δικαιολογεί, αντιδρά και αντιστέκεται, άλλοτε είμαστε ο ήρωας και άλλοτε ο κακός. Πολύ σπάνια, όμως, δεν πρωταγωνιστούμε».Ο Καφούρος επιμένει ότι δεν ζωγραφίζει από τη φαντασία. Αντίθετα, επιδιώκεινα ανακατασκευάσει μια ψευδαίσθηση της πραγματικότητας, ακόμη και όταν αυτή κατακερματίζεται από την αισθητική του κολάζ. Ο κόσμος του δεν είναι ένας κόσμος της φαντασίας, αλλά, όπως γράφει ο ίδιος, «το αποτύπωμα του φανταστικού που προκύπτει από τη συνεχή αποδιάρθρωση και ανασυγκρότηση του ρεαλιστικού».
Ίσως τελικά αυτό που κάνει ο Καφούρος να είναι πολύ απλό και πολύ δύσκολο ταυτόχρονα: παίρνει τον ακατάπαυστο θόρυβο της εικόνας, της μνήμης, της επιθυμίας και της πληροφορίας και τον μετατρέπει σε έναν κόσμο στον οποίο μπορούμε να σταθούμε και να κοιτάξουμε. Έναν κόσμο υπερβολικό, αστείο, σκοτεινό, τρυφερό και ανήσυχο — όπως ακριβώς και ο δικός μας.Γιατί, αν ο νους είναι πράγματι αφηγητής και προτζέκτορας, όπως λέει ο ίδιος, τότε ίσως η πραγματικότητα να μην είναι ποτέ μόνο αυτό που συμβαίνει. Είναι και όλα όσα επινοούμε για να μπορέσουμε να τη ζήσουμε. Και αυτή είναι, τελικά, μια βαθιά δραματική τέχνη.
Elias Kafouros: Deeply Dramatic Art
Dio Horia Gallery
September 17 – November 7, 2026
