Στις 4 Νοεμβρίου, με την Πινακοθήκη του Τουταγχαμών, ολοκληρώνονται τα σταδιακά εγκαίνια του μουσείου με θέα τις Πυραμίδες της Γκίζας, κοντά στο Κάιρο, το μεγαλύτερο στον κόσμο αφιερωμένο σε έναν μόνο πολιτισμό, καθιστώντας τον αφηγηματικό γιγαντισμό στρατηγική του.
Είκοσι χρόνια μετά την έναρξη των εργασιών, μέσα από αναστολές και διαλείπουσες επαναλήψεις, ανακοινώσεις και απορρίψεις εγκαινίων, «μνημειώδεις» καθυστερήσεις (όσο και οι φιλοδοξίες του έργου) εν μέσω της Αραβικής Άνοιξης, της πανδημίας και της πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, το Grand Egyptian Museum που σχεδίασαν οι Heneghan Peng Architects με έδρα το Δουβλίνο, σε συνεργασία με τους Arup και Buro Happold, ανοίγει επιτέλους στην πλήρη του μορφή.
Τα επίσημα εγκαίνια ανακοινώθηκαν στους εορτασμούς της 1ης Νοεμβρίου και θα κορυφωθούν με το άνοιγμα για το κοινό στις 4 Νοεμβρίου, όταν, εκτός από τους χώρους που είναι ήδη προσβάσιμοι από το μερικό άνοιγμα το 2024, θα είναι ανοιχτή και η Πινακοθήκη του Τουταγχαμών, με μια συλλογή άνω των 5.000 αντικειμένων. Η ημερομηνία δεν είναι σύμπτωση: η 4η Νοεμβρίου (1922) είναι η ημέρα που ο Χάουαρντ Κάρτερ ανακάλυψε τον τάφο του παιδιού βασιλιά, προσφέροντας στην ανθρωπότητα μια από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις στη σύγχρονη αρχαιολογία.
Το GEM είναι ένα σαφώς επικό και αφηγηματικό έργο, που υφαίνει μια «σπλαχνική» σχέση με το πλαίσιο και τη συλλογή από μια αντιληπτική και συμβολική άποψη. Ένα στρατηγικό εγχείρημα υψηλού προφίλ, εγγεγραμμένο στην τροχιά που χάραξαν εμβληματικά έργα από το Guggenheim του Μπιλμπάο και μετά, τα οποία, μέσω του γιγαντισμού τους (τόσο διαστατικού όσο και σημασιολογικού), λειτούργησαν ως εργαλεία κοινωνικοπολιτιστικής επιβεβαίωσης για τις χώρες υποδοχής τους.
Συγκεντρώνοντας 100.000 αντικείμενα από την προδυναστική έως την κοπτική εποχή (μερικά από τα οποία δεν έχουν εκτεθεί ποτέ πριν), από το ιστορικό μουσείο στην πλατεία Ταχρίρ και από αποθηκευτικές εγκαταστάσεις σε όλη τη χώρα, το GEM είναι στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο αρχαιολογικό μουσείο στον κόσμο αφιερωμένο σε έναν μόνο πολιτισμό.
Πρόκειται για ένα μουσείο που στεγάζει μια συλλογή που εκτείνεται σε σχεδόν τέσσερις χιλιετίες, επομένως το ερώτημα ήταν πώς ο σχεδιασμός θα μπορούσε να επικοινωνήσει δυναμικά αυτό το εξαιρετικό χρονικό διάστημα.
«Ο σχεδιασμός ενός μουσείου αυτού του επιπέδου, σε τόσο κοντινή απόσταση από ένα ορόσημο τόσο μνημειώδες και συμβολικό όσο οι πυραμίδες, είναι μια ευκαιρία που συμβαίνει μια φορά στη ζωή. Ο σχεδιασμός μας στοχεύει στην ενίσχυση αυτής της σύνδεσης με την ιστορία και τον τόπο, παρέχοντας ένα σπίτι για μερικά πρωτοφανή αντικείμενα που στηρίζονται στην ίδια τη γη από την οποία δημιουργήθηκαν. Το αποτέλεσμα είναι μια εμπειρία που προκαλεί ένα αίσθημα δέους για το εύρος και το βάθος της συναρπαστικής ιστορίας της αρχαίας Αιγύπτου με τρόπο που δίνει την αίσθηση σύγχρονου και διαχρονικού».
Róisín Heneghan, Founding Partner at Heneghan Peng Architects
Tο συγκρότημα, που περιλαμβάνει εκθεσιακούς χώρους, αίθουσες συνεδρίων και διδασκαλίας, παιδικό μουσείο, κέντρο διατήρησης και εκτεταμένους κήπους που καλύπτουν 50 εκτάρια, βρίσκεται στην άκρη του οροπεδίου της Γκίζας, μερικά χιλιόμετρα μακριά (και περίπου είκοσι από το Κάιρο). Εκμεταλλευόμενο την υπάρχουσα διαφορά ύψους 50 μέτρων μεταξύ του οροπεδίου και της περιοχής του έργου, που έχει σμιλευτεί από τον Νείλο εδώ και χιλιάδες χρόνια, το κτίριο είναι μια «εσοχή» κάτω από την πλαγιά, ώστε να μην παρεμβαίνει στο μνημειώδες προφίλ των πυραμίδων και να μην υπερβαίνει το ύψος τους.
Η σφηνοειδής διάταξη, που δημιουργείται από την ευθυγράμμιση της ανατολικής πλευράς του κτιρίου με τον αρχαιολογικό χώρο, ανοίγει σαν βεντάλια μέσω έξι ακτινικών αξόνων – που συγκλίνουν σε ένα εστιακό σημείο προς τα βόρεια και είναι ορατοί ως δομική ραχοκοκαλιά – προς τις πυραμίδες στα νότια, ανεβαίνοντας προς αυτές μέσω της κεκλιμένης οροφής για να τις ενδοπροβάλει οπτικά και συμβολικά. Ο συμβολισμός των πυραμίδων επαναλαμβάνεται στο εξωτερικό, μέσω τριγωνικών διακοσμητικών μοτίβων σκαλισμένων στην κύρια ανατολική πρόσοψη με πάνελ από αλάβαστρο, στις πλευρικές προσόψεις από σκυρόδεμα και μέταλλο, και στην επιφάνεια της πλατείας εισόδου, διάσπαρτη με αυτοφυή βλάστηση (σχεδιασμένη από την West 8).
