Η Katerina Nikolaou, ως curator της έκθεσης Masking στη Zoumboulakis Galleries διερευνά την έννοια της ευθραυστότητας

Ποια ήταν τα highlights της διαδρομής σου, τα σημαντικά σου βήματα που καθόρισαν την πορεία σου;

Όλα ξεκίνησαν πριν από περίπου δέκα χρόνια στην CAN Gallery της Χριστίνας Ανδρουλιδάκη, όπου έκανα την πρακτική μου και ήρθα σε άμεση επαφή με τον χώρο της τέχνης. Θεωρώ πως μια καθοριστική στιγμή για τη διαδρομή μου ήταν το 2021, όταν επιμελήθηκα την έκθεση «Κι-νήματα» στις Σπέτσες, δημιουργώντας έναν καλλιτεχνικό περίπατο. Ήταν μια πρόκληση και μια πρωτόγνωρη εμπειρία, καθώς δούλεψα εκτός Αθήνας και σε δημόσιο χώρο.
Έκτοτε και για τα επόμενα τρία χρόνια κινήθηκα νομαδικά σε διαφορετικά σημεία του νησιού, παρουσιάζοντας εκθέσεις όπως στο Poseidionion Grand Hotel με την έκθεση «Baltiza work in progress» (2022), στο Παλαιό Λιμάνι με την έκθεση «Home» (2023), καθώς και στην οικία Roussopoulos και στο Baraka Art Space (2024). Σε κάθε εγχείρημα με ενδιέφερε να αναδεικνύω ένα κομμάτι της ιστορίας του νησιού, αλλά και να εμπλέκω όσο το δυνατόν περισσότερο την τοπική κοινωνία. Παράλληλα, έχω επιμεληθεί εκθέσεις σε γκαλερί και ανεξάρτητους χώρους της Αθήνας, ενώ έχω επίσης συμμετάσχει στον συντονισμό artist residencies και άλλων καλλιτεχνικών εκθέσεων και προγραμμάτων.

Το story της ανακάλυψης μιας δημιουργικής προοπτικής με αντικείμενο την Τέχνη πως γεννήθηκε η πρώτη ιδέα και πως διαμορφώθηκε με το πέρασμα του χρόνου;

Όλες οι εκθέσεις που έχω επιμεληθεί ξεκινούν κάπως αυθόρμητα, μέσα από προσωπικές εμπειρίες και ερωτήματα που με απασχολούν κάθε φορά. Η πρώτη ιδέα αφορούσε το θέμα της γυναίκειας ταυτότητας, και για το συγκεκριμένο εγχείρημα οκτώ καλλιτέχνιδες σχεδίασαν τη δική τους «σημαία». Πλέον επιστρέφω σε έννοιες και θέματα που ίσως παλαιότερα μου φαίνονταν πιο μακρινά ή δεν ήμουν έτοιμη να τα προσεγγίσω όπως το θέμα της τωρινής έκθεσης. Νομίζω ότι όλη αυτή η διαδικασία είναι μια συνεχής διαδρομή, ένα άνοιγμα προς νέες κατευθύνσεις και μια ανάγκη να κατανοήσω καλύτερα τόσο τον εαυτό μου όσο και τον κόσμο γύρω μου.

Με ποιον τρόπο νοιώθεις ότι η αισθητική σου διαμορφώνεται με τον χρόνο και που εστιάζεις, ποια είναι τα ενδιαφέροντά σου;

Η αισθητική μου διαμορφώνεται σταδιακά μέσα από τις εμπειρίες, τα ταξίδια και την επαφή μου με την τέχνη και την καθημερινότητα. Δεν τη βλέπω ως κάτι στατικό, αλλά ως κάτι που εξελίσσεται μαζί μου. Στο σπίτι μου υπάρχει έντονη παρουσία αντικειμένων που κουβαλούν μνήμη και ιστορία. Αγαπώ το μωσαϊκό πάτωμα και τον μαρμάρινο νιπτήρα, έχω εμμονή με οτιδήποτε χειροποίητο και γενικά ό,τι φέρει το αποτύπωμα της ανθρώπινης δεξιοτεχνίας. Για παράδειγμα, έχω ένα σκυριανό υφαντό που είχαν επιλέξει οι γονείς μου, το οποίο για μένα κουβαλάει πολλές μνήμες. Οι φίλοι μου γελώντας μου λένε ότι το σπίτι μου θυμίζει σπίτι άλλης δεκαετίας, ίσως επειδή δεν ακολουθεί τη λογική της τάσης, αλλά μιας πιο διαχρονικής και συναισθηματικής προσέγγισης στον χώρο. Με ενδιαφέρει πολύ ο κινηματογράφος και η λογοτεχνία, ενώ προσπαθώ να ταξιδεύω και να επισκέπτομαι εκθέσεις όσο περισσότερο μπορώ, ώστε να κατανοώ διαφορετικές εποχές και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις και να εμπλουτίζω το δικό μου αισθητικό λεξιλόγιο.

Μίλησε μας για τη νέα έκθεση στην οποία είσαι curator, ποιο είναι το θέμα της και πως πλαισιώθηκε;

Η έκθεση Masking στην γκαλερί Ζουμπουλάκη πραγματεύεται την έννοια της ευθραυστότητας και θεωρώ ότι είναι σημαντικό τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή με όσα συμβαίνουν πολιτικά και κοινωνικά να έρθει στο προσκήνιο αυτή η έννοια. Φυσικά μέσα από έρευνες και από βιβλία που διάβαζα άρχισα να παρατηρώ ότι έχουν γραφτεί πολλά εδώ και δεκαετίες για το συγκεκριμένο θέμα – ήθελα λοιπόν να μιλήσω για αυτό και να τα φέρω στο φως – διότι θεωρώ ότι είναι μια διαχρονική πραγματικότητα. Βέβαια η ιδέα της συγκεκριμένης έκθεσης ξεκίνησε κάπως παράδοξα μέσα από ένα βιβλίο, Η λεοπάρδαλη του χιονιού, Sylvain Tesson – σε ένα σημείο ο συγγραφέας μιλούσε για το πως εξαφανίζεται η λεοπάρδαλη μέσα στα βουνά «Μια σκιά μαγική! Νόμιζα πως είχε εξαφανιστεί, είπα. – Έτσι θέλει να πιστεύουμε»
Τότε τέθηκε το πρώτο ερώτημα, μήπως τελικά έχουμε μάθει να καμουφλάρουμε τα συναισθήματά μας; Σαν να νοιώθουμε τους άλλους απειλητικούς και δεν θέλουμε να αποκαλύψουμε πτυχές τους εαυτού μας; Όταν πια άρχισα να επιλεγώ τους καλλιτέχνες και τα έργα της έκθεσης το έκανα όχι με γνώμονα το «εύθραυστο» υλικό τους αλλα με βάση το ερευνητικό πεδίο του καθενός και πως τα έργα σχετίζονται με την έννοια του ευάλωτου, είτε σε κοινωνικό, είτε σε πολιτικό, είτε σε υπαρξιακό επίπεδο.

Ποιοι καλλιτέχνες συμμετέχουν και με ποιον τρόπο εντάσσονται στην έκθεση;

Η έκθεση συγκεντρώνει έντεκα καλλιτέχνες (Έλλη Αντωνίου, Γιώργος Αυγέρος, Κωστής Βελώνης, Μαρίνα Γκενάντιεβα, Παναγιώτης Κεφαλάς, Μαριλένα Κρανιώτη, Ξενοφών Μπήτσικας, Μαλβίνα Παναγιωτίδη, Νεφέλη Παπαδημούλη, Στέφανος Ρόκος, Κώστας Χριστόπουλος), των οποίων οι πρακτικές συνομιλούν μέσα από διαφορετικά μέσα και προσεγγίσεις – παρουσιάζονται ζωγραφικά έργα, γλυπτά και μία εγκατάσταση. Κάθε έργο εντάσσεται στο συγκεκριμένο θεματικό πεδίο, μέσα από το οποίο αναδύονται προσωπικές καλλιτεχνικες διερευνήσεις. Για παράδειγμα, στο έργο της Έλλης Αντωνίου, η μελέτη του ίδιου τοπίου εστιάζει στη βραδύτητα και, εν μέρει, στην αποδοχή της τρωτότητας και του λάθους. Η Μαριλένα Κρανιώτη, με το έργο Τελετουργίες για τον ήλιο φτιαγμένο από μέταλλο, δίνει έμφαση στις σκιές που προκύπτουν, καθώς για την ίδια «η σκιά αποκτά κεντρικό ρόλο, συμβολίζοντας το κομμάτι του εαυτού που παραμένει μη αποδεκτό ή ανεξερεύνητο». Η Μαρίνα Γκενάντιεβα συνεχίζει να χαρτογραφεί τη «νεκρή ζώνη» της Κύπρου, ένα ενεργό ναρκοπέδιο, το οποίο γίνεται αφετηρία για να αναδειχθεί το πώς η φύση δεν είναι απλώς παρούσα, αλλά «καλυμμένη» μέσα σε ένα πεδίο γεωπολιτικών εντάσεων. Ενώ ο Ξενοφών Μπήτσικας, μέσα από μια συνεχή συνομιλία με εμβληματικούς ζωγράφους, εντοπίζει την ευθραυστότητα στην ίδια την εμπειρία του «οράν και βλέπεσθαι», στη σχέση ανάμεσα στον παρατηρητή και το παρατηρούμενο